Welcome to EAP forums
 Το eap-forums δημιουργήθηκε από φοιτητές του ΕΑΠ και δεν αποτελεί μέρος της επίσημης ιστοσελίδας του πανεπιστημίου.  

  
Ομάδες Συζητήσεων :: Επισκόπηση Θ.Ενότητας - ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ και ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 30
 SearchΑναζήτηση   Πολιτική ΦόρουμΠολιτική Φόρουμ   Συχνές ΕρωτήσειςΣυχνές Ερωτήσεις   Ομάδες ΜελώνΟμάδες Μελών   ΠροφίλΠροφίλ   Συνδεθείτε, για να ελέγξετε την αλληλογραφία σαςΣυνδεθείτε, για να ελέγξετε την αλληλογραφία σας   ΣύνδεσηΣύνδεση 

ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ και ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 30
Μετάβαση στη σελίδα 1, 2  Επόμενη
 
Δημοσίευση νέας  Θ.Ενότητας   Απάντηση στη Θ.Ενότητα    Ομάδες Συζητήσεων Αρχική σελίδα -> ΕΛΠ 30
Επισκόπηση προηγούμενης Θ.Ενότητας :: Επισκόπηση επόμενης Θ.Ενότητας  
Συγγραφέας Μήνυμα
jlobonny
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Nov 10, 2011
Δημοσιεύσεις: 526

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Σαβ Ιούλ 12, 2014 7:08 pm    Θέμα δημοσίευσης: ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ και ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΠ 30 Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Το παρακάτω αρχείο αναφέρεται στα κεφάλαια 1-13 της ΕΛΠ 30 εκτός των κεφαλαίων 3 & 5.
Αποτελεί συλλογικό δημιούργημα, και ευχαριστούμε την ΣΕΠ που μας έδωσε τις ερωτήσεις,Good Good την mirto10 Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel που βρήκε το χρόνο και την διάθεση να το συντάξει στο μεγαλύτερο μέρος του.Ελπίζουμε να φανεί χρήσιμο σε όποιον το χρειάζεται

ΕΛΠ30 (2013-14)

1ο Κεφάλαιο
Η ΕΠΤΑΝΗΣΙΑΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ 19ου ΑΙΩΝΑ.
ΓΕΝΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ


1.Ποιες είναι οι προϋποθέσεις για την άνθηση της επτανησιακής λογοτεχνίας; (σελ.58-59)

1.Οι σχέσεις με τη Δυτική Ευρώπη και κυρίως την Ιταλία
2.Η μεταφορά από τους Κρήτες (που ήρθαν στα Επτάνησα μετά την κατάληψη της Κρήτης το 1669 από τους Τούρκους), της κρητικής πολιτιστικής παράδοσης
3.Η διγλωσσία των μορφωμένων (ελληνόγλωσσοι και ιταλόγλωσσοι)
4.Η ύπαρξη τυπογραφείων (Εθνικού, κρατικού και ιδιωτικών)
5.Η μεγάλη ανάπτυξη του τοπικού Τύπου
6.Η σταθερή ροπή προς τη δημοτική γλώσσα

2.Τι είναι η Επτανησιακή Σχολή; (σελ. 61)

Σήμερα ο όρος Επτανησιακή Σχολή χρησιμοποιείται κατά παράδοση για να ονομαστεί η λογοτεχνική παραγωγή στα Ιόνια νησιά, τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου μέχρι περίπου το τέλος του 19ου αιώνα.

3.Ποια είδη λογοτεχνικού λόγου καλλιεργήθηκαν στα Επτάνησα τον 19ο αιώνα; (σελ.61)

1.Η ποίηση (π.χ. Σολωμός, Βαλαωρίτης)
2.Η δημιουργική πεζογραφία (ιστορικό αφήγημα, χρονογραφίες, απομνημονεύματα, π.χ. Ε.Μουτζά-Μαρτινέγκου-”Αυτοβιογραφία”)
3.Το κριτικό δοκίμιο και η φιλολογική και αισθητική μελέτη (π.χ. “Προλεγόμενα” του Ι. Πολυλά)
4.Τα θεατρικά έργα (π.χ. Ιωάννης Ζαμπέλιος)
5.Οι μεταφράσεις

4.Οι ομάδες της επτανησιακής ποίησης και οι κυριότεροι εκπρόσωποι (σελ.62-64)

α.Προσολωμικοί: Ποιητές του τέλους του 18ου και αρχών του 19ου αιώνα, περιορισμένης αξίας, που έγραψαν σε ακαταστάλακτη δημοτική, ποιήματα πολιτικού και κοινωνικού χαρακτήρα, τα οποία απηχούν τις φιλελεύθερες ιδέες του Διαφωτισμού και τις αξίες της Γαλλικής Επανάστασης. Εντοπίζονται κυρίως στη Ζάκυνθο.
Ξανθόπουλος-Κουτούζης-Μαρτελάος

β.Σολωμικοί: Οι, συνομήλικοι και νεώτεροι του Σολωμού, ποιητές που σχετίστηκαν μαζί του και το έργο τους βρίσκεται σε άμεση σφαίρα επιρροής της σολωμικής ποίησης.
Μάτεσης-Τερτσέτης-Μαρκοράς-Πολυλάς

γ.Μετασολωμικοί: Εμφανίστηκαν μετά το θάνατο του Σολωμού, δέχτηκαν κυρίως την επίδραση του Πολυλά και το δημιουργικό τους έργο έγκειται κυρίως σε ποιητικές μεταφράσεις.
Χρυσομάλλης, Καλοσγούρος, Κογεβίνας

δ.Εξοσωλομικοί: Οι ποιητές που, λιγότερο ή περισσότερο κατά περίπτωση, αποκλίνουν από το γλωσσικό εκφραστικό παράδειγμα της σολωμικής ποίησης.
Κάλβος, Βαλαωρίτης, Λασκαράτος

ε.Ελάσσονες και επίγονοι: Οι, μέτριας αξίας, σύγχρονοι και νεότεροι ποιητές του Σολωμού και οι Επτανήσιοι ποιητές που σημειώνουν το τέλος της Επτανησιακής Σχολής, καθώς γράφουν στο τέλος πια στου 19ου αιώνα, επηρεασμένοι και από τη σύγχρονή τους Αθηναϊκή ποίηση.
Πετριτσόπουλος, Μελισσηνός, Μαβίλης, Σγούρος, Σπαταλάς

5.Ποίηση Βαλαωρίτη (σελ.64)

Ο Βαλαωρίτης (εξωσολωμικός) θεωρείται ο διαμεσολαβητής ανάμεσα στην επτανησιακή και την αθηναϊκή λογοτεχνία του 19ου αιώνα. Αντιλαμβανόταν την ποίηση ως έναν έντεχνο τρόπο για να γίνει γνωστή η νεότερη ελληνική ιστορία (ενετοκρατία, τουρκοκρατία κλπ). Με τη στιχουργημένη αφήγηση του διαρκούς ελληνικού αγώνα κατά των ξένων, ήθελε να συμβάλει στην ενδυνάμωση του πατριωτικού αισθήματος. Η ποίησή του παρουσιάζει έκδηλα ρομαντικά στοιχεία, επηρεασμένη κυρίως από τον γαλλικό ρομαντισμό.
Στα ποιήματά του συνδυάζονται η δημοτική γλώσσα και η εκφραστική απήχηση του δημοτικού τραγουδιού, με θέματα βγαλμένα απ' την ιστορία των Επτανήσων ή τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων.
Κυριότερα έργα του είναι “Κυρά Φροσύνη”, “Αθανάσιος Διάκος”, “Αστραπόγιαννος” και “Φωτεινός”.

6.Ποίηση και πεζογραφία Λασκαράτου (σελ.64)

Ο Λασκαράτος, συγγραφέας πλήθους στιχουργημάτων και πεζών αφηγηματικών κειμένων, κατέγραψε τα ήθη της τοπικής κοινωνίας και αρνήθηκε τις προλήψεις της, κατά βάθος όμως ήταν πουριτανός και ηθικολόγος. Διακρίθηκε για τη σταθερή καλλιέργεια της σάτιρας και τις ρηξικέλευθες, για την εποχή, ιδέες του, σχετικά με τα κοινωνικά ήθη. Η αξία των κειμένων του δεν είναι τόσο καλλιτεχνική όσο διακρίθηκε για το μαχητικό φρόνημά τους που είχε σαν αποτέλεσμα να συγκρουστεί με τον τοπικό κλήρο και να αφοριστεί από την ορθόδοξη εκκλησία.
Κυριότερα έργα του “Τα μυστήρια της Κεφαλλονιάς” και “Ιδού ο άνθρωπος”.

7.Γλωσσική αντίθεση Επτανησιακής και Αθηναϊκής Σχολής (σελ.65-66)

Η γλωσσική διαφορά ανάμεσα στις δύο σχολές, προέκυπτε από την αντίθεση ανάμεσα στους Επτανήσιους και τους Φαναριώτες, που ήταν οι δύο ηγετικές ομάδες της ελληνικής κοινωνίας. Έτσι, οι περισσότεροι Επτανήσιοι λογοτέχνες υποστήριζαν τη δημοτική γλώσσα με στοιχεία ντοπιολαλιάς, ενώ στην Αθήνα χρησιμοποιήθηκε η αρχαϊζουσα μέχρι περίπου το 1880. Στην Αθήνα επιβλήθηκε η αντίληψη ότι η πανελλήνια λογοτεχνία έπρεπε να προσεγγίσει το αρχαιοελληνικό γλωσσικό μεγαλείο.

8.Οι κυριότερες λογοτεχνικές επιδράσεις στα Επτάνησα (σελ. 67)

1.Ιταλικός νεοκλασικισμός
2.Σύγχρονος ρομαντισμός
3.Αγγλική και Γερμανική λογοτεχνία
4.Αρχαία ελληνική γραμματεία
5.Εντόπια λογοτεχνική παράδοση προηγούμενων αιώνων (κρητική αναγέννηση και δημοτικό τραγούδι)

9.Τι συνδέει τους Επτανήσιους ποιητές του τέλους του 19ου αιώνα, με τους προσωλομικούς και τους “προδρόμους” του Σολωμού; (σελ. 67)

-Με τους προσολωμικούς, το κοινό νήμα της πατριωτικής θεματολογίας και της φιλελεύθερης ιδεολογίας.
-Με τους “προδρόμους” του Σολωμού, η κοινή γλωσσική επιλογή της λαϊκής γλώσσας.

10.Ιταλικός νεοκλασικισμός (σελ. 68-69)

Η επικρατούσα στα Επτάνησα ποιητική θεωρία μέχρι το 1830, σε συνδυασμό με την ιδεολογία του Διαφωτισμού και του φιλελευθερισμού. Ο ιταλικός νεοκλασικισμός των τελευταίων δεκαετιών του 18ου αιώνα, που διαμόρφωσε πνευματικά τη γενιά του Σολωμού και του Κάλβου κατά την παραμονή της στην Ιταλία, απέκλινε από το αμιγές κλασικιστικό ιδεώδες του 17ου αιώνα και διαμορφώθηκε μέσα από τη διαπλοκή του με τον προρομαντισμό. Ο επτανησιακός νεοκλασικισμός προήλθε απ' τον ιταλικό και συνδυάζει την υιοθέτηση σταθερών κλασικών κανόνων (ισορροπία, αρμονία, τελειότητα), με προρομαντικές τάσεις συναισθηματισμού.

11.Γερμανικός ρομαντισμός (σελ. 68-69)

Αισθητική τάση (α' μισό 19ου αιώνα) που χαρακτηρίζεται από ποικιλομορφία και αντιφατικότητα. Βασίστηκε στη ρήξη με το κλασικιστικό αισθητικό ιδεώδες και πρόβαλε την ανάγκη απελευθέρωσης της φαντασίας και του συναισθήματος. Μετέθεσε το κέντρο βάρους της καλλιτεχνικής δημιουργίας από τα ανυπέρβλητα πρότυπα του παρελθόντος και τη νηφάλια αντικειμενική θεώρηση του κόσμου, στην καθαρά υποκειμενική θέαση της πραγματικότητας, μέσα από το “εγώ” του δημιουργού.
Ο επτανησιακός ρομαντισμός προήλθε από τον γερμανικό και προσδιορίστηκε απ' τον ιδεαλισμό, που έδινε προτεραιότητα στο πνεύμα και τη συνείδηση, χωρίς ιδεολογικές δεσμεύσεις για τον άνθρωπο ή την τέχνη.

12.Τα κύρια στοιχεία που συνδέουν τον επτανησιακό με τον ευρωπαϊκό ρομαντισμό και τον διαφοροποιούν απ' τον αθηναϊκό (σελ. 69-70)

1.Ο άκρατος ιδεαλισμός και η εξιδανίκευση της τέχνης
2.Ο σχηματισμός λογοτεχνικών ομάδων ή σχολών (π.χ. ο κύκλος του Σολωμού ή του Πολυλά)
3.Η στροφή προς τη συλλογή, μελέτη και αξιοποίηση των προϊόντων του λαϊκού πολιτισμού, όπως η δημοτική γλώσσα και ο 15σύλλαβος
4.Η στροφή προς τη δημοτική γλώσσα
5.Η προσφυγή στη φύση και η έκφραση υποκειμενικών αισθημάτων, ψυχικών καταστάσεων και προβλημάτων
6.Η σύζευξη της ποίησης με τη μουσική και τη φιλοσοφία (π.χ. με τον ιδεαλισμό)
7.Η αποσπασματικότητα, με παραδειγματική την περίπτωση της ύστερης ποίησης του Σολωμού
8.Η πρώιμη καλλιέργεια της λογοτεχνικής κριτικής και του δοκιμίου, που στην Αθήνα θα καλλιεργηθούν αρκετά αργότερα από τη γενιά του 1880.
Η κύρια διαφορά μεταξύ του επτανησιακού και του αθηναϊκού ρομαντισμού εντοπίζεται κυρίως στο γεγονός ότι μετά τη δημιουργία του ελληνικού κράτους, ο ελλαδικός ρομαντισμός τάχθηκε στην υπηρεσία του νεοσύστατου βασιλείου, προκειμένου να συμβάλει στη συγκρότηση και επιβολή της εθνικής ιδεολογίας.
Αντιθέτως, ο επτανησιακός ρομαντισμός δεν ήταν δέσμιος μιας τέτοιας ιδεολογικής βλέψης.

13.Οι τρεις θεματικοί κύκλοι της Επτανησιακής Σχολής (σελ. 70)

1.Αγάπη για την πατρίδα
2.Αγάπη για τη γυναίκα
3.Αγάπη για τη χριστιανική θρησκεία

14.Ειδολογική διάκριση της επτανησιακής ποίησης (σελ. 70)

1.Επικολυρική (θέματα πατρίδας)
2.Λυρική (θέματα θρησκείας και γυναίκας)
3.Σατιρική (διακωμώδηση ανθρώπινων τύπων ή στηλίτευση γνωστών προσώπων)

15.Οι τρεις γλωσσικές τάσεις (σελ. 72)

1.Αρχαϊζουσα γλώσσα, υποστηριζόμενη από τους κλασικοθρεμμένους λόγιους φαναριώτικης προέλευσης.
2.”Μέση οδός”, πρόταση του Κοραή ως συμβιβαστική λύση ανάμεσα στην καθαρεύουσα και την ομιλουμένη.
3.Δημοτική, εδραιωμένη στη συνείδηση των Επτανησίων ανεξαρτήτως μορφωτικού επιπέδου και κοινωνικής προέλευσης, κυριάρχησε στην επτανησιακή ποίηση.

16.”Διάλογος” του Σολωμού (σελ.72)

Δοκίμιο σε διαλογική μορφή, γραμμένο το 1822-1824 και δημοσιευμένο το 1859, με το οποίο ο Σολωμός εξέφρασε τη θερμή υποστήριξή του στη λαϊκή γλώσσα και απέρριψε τις θέσεις των Φαναριωτών υπέρ της αρχαϊζουσας και του Κοραή υπέρ της “Μέσης οδού”. Στο δοκίμιο διαλέγεται ο ποιητής, απηχώντας τις θέσεις του Σολωμού και ο σοφολογιότατος. Για τον Σολωμό, ο αγώνας για την επικράτηση τη δημοτικής, ήταν ισότιμος με τον αγώνα για την ελευθερία. Επίσης, στον “Διάλογο” προβάλλεται ο δημιουργικός ρόλος του ποιητή ως αυτού, που σεβόμενος τη γραμματική και το λεξιλόγιο της προφορικής δημοτικής γλώσσας, θα την πλουτίσει και θα την εξευγενίσει, καθιστώντας την γραπτή γλώσσα.
Οι απόψεις του Σολωμού για τη δημοτική, απηχούνται και σε άλλα δοκίμια με θέμα τη γλώσσα, από τον Πολυλά, τον Τυπάλδο κλπ, σε όλη τη διάρκεια του 19ου αιώνα.

17.Ποια η γλωσσική επιλογή του Πολυλά; (σελ. 73)

Ο Πολυλάς, αξιοποιώντας αλλά και υπερβαίνοντας το γλωσσικό δίδαγμα των ώριμων σολωμικών ποιημάτων, προσπάθησε να δώσει λύση στον γλωσσικό διχασμό των λογίων της εποχής του. Όντας αντίθετος και στα δύο γλωσσικά στρατόπεδα, καταδίκασε τόσο τις δύο εκδοχές της καθαρεύουσας (αρχαϊστική και απλή) όσο και τον άκρατο δημοτικισμό του Ψυχάρη. Πρότεινε τον γλωσσικό “μέσο όρο”, δηλαδή την δημοτική, όχι όμως την “αφελή” του αμόρφωτου αγροτικού πληθυσμού και των τοπικών ιδιωμάτων αλλά αυτήν που διαμορφωνόταν στα αστικά κέντρα, εμπλουτισμένη με στοιχεία της καθαρεύουσας που πέρασαν στην προφορική χρήση.

18.Γιατί τα επτανησιακά ποιητικά κείμενα συγκινούν τον σημερινό αναγνώστη; (σελ. 73)

Λόγω της αισθητικής ποιότητάς τους αλλά και της γλωσσικής οικειότητας τους.

19.Ποια η μορφολογία της επτανησιακής ποίησης; (σελ. 74)

Ο συνδυασμός ιταλικών μετρικών σχημάτων με τον ελληνικό 15σύλλαβο.







2ο Κεφάλαιο
Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΙΟΥ ΣΟΛΩΜΟΥ

20.Γιατί ο Σολωμός θεωρείται ο εθνικός μας ποιητής; (σελ.86)

1.Επειδή είναι ο δημιουργός του ελληνικού εθνικού ύμνου (από το 1865 οι δύο πρώτες στροφές του “Ύμνου εις την Ελευθερίαν”, μελοποιημένες απ' το Νικόλαο Μάντζαρο, καθιερώθηκαν ως εθνικός ύμνος).
2.Επειδή τα κύρια θέματα των ποιημάτων του αντλούνται από τον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα των Ελλήνων.
3.Επειδή λειτούργησε ως γενάρχης της νεότερης ελληνικής ποίησης, θέτοντας, πρώτος αυτός τους γλωσσικούς και αισθητικούς όρους για την ανάπτυξή της. Ομόφωνα έχει αναγνωριστεί απ' τους νεότερους ποιητές, ως ο σημαντικότερος πρόγονός τους.

21.Η εκδοτική συμβολή του Πολυλά στο σολωμικό έργο (σελ. 88-89)

Δύο χρόνια μετά το θάνατο του Σολωμού (1859) ο φίλος και μαθητής του Ιάκωβος Πολυλάς, εξέδωσε τον τόμο “Τα ευρισκόμενα”. Με ευσυνειδησία και μεθοδικότητα ο Πολυλάς κατόρθωσε να αποκαταστήσει και, ως ένα σημείο, να ανασυνθέσει το ελληνικό κείμενο των σολωμικών ποιημάτων μέσα από τις διάφορες επεξεργασμένες μορφές τους. Όλες οι νεότερες εκδόσεις ουσιαστικά ανατύπωσαν τα σολωμικά ποιήματα με τη μορφή που τους έδωσε ο Πολυλάς.

22.Οι τέσσερις κύριοι σταθμοί της εκδοτικής τύχης του Σολωμού (σελ. 89)

1.”Τα ευρισκόμενα” (1859) από τον Πολυλά, με ανέκδοτα σολωμικά ποιήματα.
2.”Τα σολωμικά Άπαντα” (1948) του Λίνου Πολίτη, με το σύνολο του σολωμικού έργου.
3.”Αυτόγραφα έργα” (1964) του Λίνου Πολίτη. Μνημειώδης δίτομη έκδοση, στην οποία δίνονται σε φωτοτυπική μορφή (α' τόμος) και τυπογραφική μεταγραφή (β' τόμος), τα αυτόγραφα τετράδια του Σολωμού όπου περιλαμβάνονται συνθέματα ανολοκλήρωτα και ανέκδοτα.
4.”Ποιήματα και πεζά” (1994) από τον Στυλιανό Αλεξίου, με ενιαία παρουσίαση των ολοκληρωμένων ποιημάτων και πληρέστερων αποσπασμάτων του Σολωμού. Αναθεώρησε δραστικά τις εκδόσεις Πολυλά και Πολίτη.

23.Στροφή στην πατριωτική ποίηση (σελ. 92)

Η στροφή στην πατριωτική ποίηση έγινε με αφορμή την έκρηξη της Επανάστασης του 1821, η οποία συγκλόνισε τον Σολωμό και αποτέλεσε έναυσμα πνευματικής εγρήγορσης και ποιητικής δημιουργίας. Το 1823 έγραψε τις 158 τετράστιχες στροφές του “Ύμνου εις την Ελευθερίαν”, όπου η θεά ταυτίζεται με την Ελλάδα και αφού περιγράφονται όλα τα ηρωικά κατορθώματα, η Ελευθερία απευθύνει στους Έλληνες, προτροπές για ομόνοια.

24.“Λάμπρος” (σελ. 93)

Επικο-δραματικό, ανολοκλήρωτο, συνθετικό ποίημα, ξεκίνησε να γράφεται το 1823, το κύριο μέρος του γράφτηκε το 1824-1826 και η προσπάθεια για την ολοκλήρωσή του κράτησε ως το 1834. Είναι ιδιαίτερα επηρεασμένο από τον βυρωνισμό (ισχυρή επίδραση του λόρδου Byron στην ελληνική ποίηση του 19ου αιώνα).
Θέμα του ποιήματος (σχεδόν άσχετο με τον απελευθερωτικό αγώνα) μια ερωτική ιστορία με τραγικό τέλος. Ο ήρωας-επαναστάτης Λάμπρος, έρχεται σε σύγκρουση με τον θεϊκό και ανθρώπινο νόμο, ενώ τα στοιχεία του ποιήματος (αιμομιξία, βίαιος ή πρόωρος θάνατος των προσώπων, αυτοκτονία, υπερφυσικά στοιχεία) είναι τυπικά ρομαντικά θέματα.

25.”Η γυναίκα της Ζάκυθος” (σελ. 93)

Άρχισε να γράφεται το 1826, δημοσιεύτηκε το 1827, ενώ έως το 1833 πέρασε από τρία διαδοχικά στάδια επεξεργασίας. Ο αφηγητής ιερομόναχος Διονύσιος, στην αρχή σατίριζε μια ανώνυμη ζακυνθινή με επιλήψιμη κοινωνικά και εθνικά, συμπεριφορά. Στα επόμενα στάδια επεξεργασίας το έργο πήρε τη μορφή εφιαλτικού οράματος ή προφητείας με αναφορές στην πτώση του Μεσολογγίου, ως μια σύγκρουση καλού-κακού.
Έχει διχάσει τους μελετητές ως προς την ειδολογική του κατάταξη, αφού στην αρχή θεωρήθηκε πεζό κείμενο, μετά “ιδιόρρυθμη πρόζα με στοιχεία ποιητικού λόγου” και τέλος, ποιητικό έργο.
Η γλώσσα του έργου είναι δημοτική με πολλά ιδιωματικά ζακυνθινά στοιχεία.

26.Τι διαφοροποιεί την ώριμη από τη προηγούμενη ποίηση του Σολωμού; (σελ. 94)

Ενώ στα νεανικά του ποιήματα κυριαρχούσαν η τάση του αυτοσχεδιασμού και η ευκολία της γραφής, η θρησκευτική και πατριωτική θεματολογία και η ερωτική συναισθηματολογία, μετά την εγκατάστασή του στην Κέρκυρα και ιδίως από τα μέσα της δεκαετίας του 1820, παρατηρείται μια γενικότερη μεταστροφή στην ποιητική του αντίληψη. Από δω και πέρα και μέχρι το τέλος της ζωής του, βασανίζεται από την προσπάθεια για υπέρβαση των εμποδίων της ποιητικής έκφρασης. Η δημιουργική του απομόνωση στην Κέρκυρα τον ώθησε στη μελέτη της φιλοσοφίας, ιδίως της γερμανικής.

27.”Κρητικός” (σελ. 94)

Γραμμένο το 1833-34, μετά από έξι διαδοχικά στάδια επεξεργασίας, σηματοδοτεί την αρχή της ποιητικής ωριμότητας του Σολωμού. Εκφραστική στροφή προς την κρητική λογοτεχνία και τη ρυθμική καλλιέργεια του 15σύλλαβου. Το πιο ολοκληρωμένο από τα αποσπασματικά έργα του, με απαράμιλλη λυρικότητα. Δραματική υπόθεση, ήρωας ο Κρητικός, παλιός αγωνιστής κατά των Τούρκων, ναυαγός που προσπαθεί να σώσει την αγαπημένη του μέσα στο φουρτουνιασμένο πέλαγος. Σ' ένα όραμα βλέπει την “φεγγαροντυμένη” που τον ηρεμεί και τον παρηγορεί, όταν όμως επιστρέφει στην πραγματικότητα, καταφέρνει να βγάλει την αγαπημένη του στη στεριά, νεκρή. Για την “φεγγαροντυμένη” δόθηκαν διάφορες ερμηνείες (ελευθερία, πατρίδα, Κρήτη, θρησκεία, Παναγία κλπ).

28.”Ελεύθεροι Πολιορκημένοι” (σελ. 94-95)

Το κορυφαίο ποιητικό σύνθεμα του Σολωμού, που άρχισε να γράφεται το 1826 και συνεχίστηκε ως το θάνατό του. Υπάρχουν τρία στάδια στη γραφή του που μαρτυρούν την εναγώνια προσπάθεια του Σολωμού να υποτάξει τη γλώσσα και το 15σύλλαβο, στο σκοπό της τέχνης του. Ο Mackridge το θεωρεί “οργανικό” ποίημα, με την έννοια ότι όσο χρόνο γραφόταν, ακολουθούσε την εξέλιξη ιδεών και τεχνικής του ποιητή. Αναφέρεται στη δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου το 1825 και στην ηρωική έξοδο των πολιορκημένων, τον Απρίλιο του 1826. Αναδεικνύει το ηθικό μεγαλείο των Ελλήνων που οδηγούνται συνειδητά στο θάνατο, ως έσχατη πράξη αντίστασης.

29.”Πόρφυρας” (σελ. 95)

Ανολοκλήρωτο ποίημα που γράφτηκε την περίοδο 1847-1849, με αφορμή ένα πραγματικό περιστατικό στο λιμάνι της Κέρκυρας, όπου ένας καρχαρίας (πόρφυρας) κατασπάραξε έναν Άγγλο στρατιώτη. Συμβολίζει την κορυφαία στιγμή της αποκάλυψης του εαυτού ενός ανθρώπου, την ώρα που, εκστασιασμένος από την ομορφιά της φύσης, οδηγείται στο θάνατο.
Εκδοτικά, παρουσιάζει πολλά προβλήματα, καθώς οι εκδόσεις Πολυλά και Αλεξίου έχουν σημαντικές διαφορές μεταξύ τους.

30.Η θεματική της σολωμικής ποίησης (σελ. 97-9Cool

1.Νεανική ποιητική παραγωγή της ζακυνθινής περιόδου:
πατρίδα-θρησκεία-γυναικεία μορφή (βασικό τρίπτυχο της Επτανησιακής Σχολής)
2.Ώριμη ποιητική παραγωγή της κερκυραϊκής περιόδου:
α)ελευθερία-φύση (η δύναμη της βούλησης απελευθερώνει την ψυχή και υπερνικά τα φυσικά εμπόδια)
β)θρησκεία-θάνατος (η πίστη μετατρέπει το θάνατο σε μια λυτρωτική είσοδο σ' έναν κόσμο άφθαρτο)

31.Τρόπος σύνθεσης ανολοκλήρωτων σολωμικών ποιημάτων (σελ. 100)

Ο Σολωμός στην αρχή κατέγραφε σε ιταλικό πεζό κείμενο την κεντρική ιδέα και τα βασικά στοιχεία της υπόθεσης του ποιήματος. Στη συνέχεια στιχουργούσε διάφορους θεματικούς πυρήνες , της υπόθεσης σε ελληνικούς στίχους. Ενδιάμεσα, κατέγραφε στα ιταλικά διάφορους στοχασμούς ενώ υπέβαλε τους ελληνικούς στίχους σε διάφορα στάδια επεξεργασίας.

32.Ο “μεικτός γνήσιος τρόπος” της σολωμικής ποίησης (σελ. 101)

Πρόκειται για την απραγματοποίητη πρόθεση του Σολωμού να συνδυάσει τους δύο διαφορετικούς τρόπους, τον “κλασικό” της νεανικής νεοκλασικιστικής περιόδου και τον “ρομαντικό” της ύστερης τεχνοτροπικής περιόδου. Αυτή καθ' αυτή η έννοια του “μεικτού” τρόπου αποτελεί μια από τις κεντρικότερες αισθητικές προσεγγίσεις του αισθητικού ρομαντισμού. Ο ίδιος ο ποιητής, σ' έναν στοχασμό του πάνω στο Β' σχεδίασμα των “Ελεύθερων Πολιορκημένων”, εκφράζει τη φιλοδοξία του να δημιουργήσει έναν νέο, άγνωστο έως τότε, ποιητικό τρόπο, που να ενώνει τους δύο ποιητικούς τρόπους της εποχής του: τον κλασικό και τον ρομαντικό, σ' έναν τρόπο “μεικτό γνήσιο”.

33.Αίτια της σολωμικής αποσπασματικότητας (σελ. 102-103)

Αποσπασματικότητα θεωρείται το γεγονός ότι τα συνθετικά και σημαντικότερα ποιήματα του Σολωμού, μας παραδόθηκαν ανολοκλήρωτα σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό. Η αποσπασματική γραφή στην οποία βρίσκονται, αποτελεί πρόβλημα για τους μελετητές και τους σχολιαστές του έργου του, που προτείνουν ερμηνείες βιογραφικές-ψυχολογικές (αλκοολισμός, τελειομανία, τεμπελιά), ανυπέρβλητων εξωτερικών δυσκολιών (έλλειψη γνώσης ελληνικής γλώσσας), τεχνοτροπίας και ποιητικής.
Mackridge: έκανε διάκριση μεταξύ της μεγαλεπίβολης ποιητικής ιδέας από τη γλωσσική εκφραστική υλοποίησή της.
Βελουδής: επίδραση της σύγχρονης ρομαντικής τεχνοτροπίας, που ευνοούσε την αποσπασματικότητα.
Βαγενάς: ασυμβατότητα περιεχομένου και έκφρασης, αφού προσπαθούσε να γράψει τραγικού και επικοτραγικού περιεχομένου ποίηση, σε λυρική γλώσσα.
Για τους νεότερους αναγνώστες, η αποσπασματικότητα δεν αποτελεί πρόβλημα, από τη στιγμή που αναγνωρίστηκε η αισθητική ακεραιότητα και η ποιητική αυτάρκεια των διαφόρων αποσπασμάτων.



4ο Κεφάλαιο
Η ΠΡΩΤΗ ΑΘΗΝΑΪΚΗ ΣΧΟΛΗ.
ΡΟΜΑΝΤΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ (1830-1880)

34.Τι εννοούμε με τον όρο Παλαιά ή Πρώτη Αθηναϊκή Σχολή; (σελ. 129)

Ο όρος Παλαιά ή Πρώτη Αθηναϊκή Σχολή, αναφέρεται στην ποίηση ρομαντικής κυρίως τεχνοτροπίας και καθαρεύουσας γλώσσας, η οποία γράφτηκε την περίοδο 1830 στην Αθήνα και στα άλλα αστικά κέντρα του ελλαδικού και του “αλύτρωτου” ελληνισμού (Κωνσταντινούπολη, Σμύρνη, Πάτρα, Ερμούπολη κ.ά.)

35.Ο ρομαντισμός ως λογοτεχνικό κίνημα-χαρακτηριστικά (σελ. 130)

-Ποικιλομορφία και αντιφατικότητα
-Ρήξη με τον προγενέστερο του κλασικισμό
-Προβολή της ανάγκης απελευθέρωσης της φαντασίας και του συναισθήματος
-Αισθητική του αρχή: η οριακή αναζήτηση της πρωτοτυπίας και της δημιουργικότητας του καλλιτέχνη.

36.Γιατί η ποίηση στην Αθήνα του 19ου αιώνα, υπερτερεί της πεζογραφίας; (σελ. 131)

Αφενός επειδή το οξυμένο θυμικό των Ελλήνων εκφραζόταν τότε καλύτερα με την ποίηση και αφετέρου επειδή η ποίηση, σύμφωνα με την επικρατούσα αντίληψη, θεωρούνταν ανώτερο λογοτεχνικό είδος.

37.Γιατί αναπτύσσεται η σατιρική ποίηση στην αθηναϊκή λογοτεχνία του 1830-1880; (σελ.132)

Η άνθηση αυτή οφειλόταν σε ένα ακόμη από τα ρομαντικά χαρακτηριστικά της αθηναϊκής ποίησης, την “ανικανοποίηση, εν μέρει μάλιστα την υποφώσκουσα αντίθεση και εξέγερση του καλλιτέχνη ενάντια στον πολιτικοκοινωνικό του περίγυρο” (Βελουδής). Ορισμένοι νέοι ποιητές επιθυμούσαν να παρέμβουν άμεσα και δραστικά στα πολιτικοκοινωνικά δρώμενα της εποχής τους, ασκώντας οξεία κριτική σε πρόσωπα και θεσμούς.

38.Ποιητικοί διαγωνισμοί του 19ου αιώνα (σελ. 133)

Οι διαγωνισμοί αποτέλεσαν σημαντικούς θεσμούς της ελληνικής πνευματικής ζωής μετά τα μέσα του 19ου αιώνα και επηρέασαν τη διαμόρφωση τόσο της σύγχρονής τους ποίησης όσο και της κριτικής. Αποσκοπούσαν στην καλλιέργεια της ποίησης και της ελληνικής γλώσσας, συγκεκριμένα της αρχαϊζουσας.
Ήταν δύο, ο Ράλλειος (1851-1860) και ο Βουτσιναίος (1862-1877), από τα ονόματα των πλούσιων εμπόρων που ανέλαβαν το ρόλο του αγωνοθέτη, Σ.Ράλλη και Ι.Βουτσινά. Ο πρώτος ήταν ενιαίος για όλα τα ποιητικά είδη, ενώ ο δεύτερος χωρίστηκε σε τμήματα ανάλογα με το ποιητικό είδος.
Με τους διαγωνισμούς αυξήθηκε ποσοτικά η ποιητική παραγωγή.

39.Πως κυριάρχησε η αρχαϊζουσα στην αθηναϊκή ποίηση της περιόδου 1850-1870; (σελ. 134)

Ο Ράλλειος διαγωνισμός συνέβαλε καθοριστικά στην επικράτηση της αρχαϊζουσας γλώσσας στην ποίηση, καθώς από το 1852 ορίστηκε ότι τα γραμμένα στη δημοτική γλώσσα ποιήματα δεν θα γίνονταν δεκτά πλέον στο διαγωνισμό. Στόχος ήταν να αντιμετωπιστεί το φαινόμενο της γλωσσικής διασποράς (δημοτικές διάλεκτοι) και να διαμορφωθεί μια πανελλήνια γλώσσα, όσο το δυνατόν συγγενικότερη με την αρχαία γλώσσα.

40.Συνθήκες στην αθηναϊκή ποίηση την περίοδο της παρακμής (σελ. 135)

Μετά το τέλος των ποιητικών διαγωνισμών, τα στοιχεία υπερβολής και παρακμής της ρομαντικής ποίησης, στη δεκαετία 1870-1880 ολοένα και πυκνώνουν, βρίσκοντας την πιο χαρακτηριστική έκφρασή τους στα, διαδεδομένα την εποχή αυτή, θέματα του πενθισμού και της θανατολαγνείας. Η κυριαρχία ενός αρνητικού ψυχισμού που φτάνει μέχρι την πεισιθάνατη διάθεση, τροφοδότησε μια ποίηση του συρμού, που σήμανε το άδοξο τέλος του αθηναϊκού κλασικορομαντισμού.
Εκπρόσωποι της περιόδου παρακμής: Παράσχος, Βασιλειάδης, Παπαρρηγόπουλος.

41.Οι μύθοι για την πεζογραφία 1830-1880 και η αναθεώρησή τους (σελ. 137-138)

Μέχρι πρόσφατα (1980) υπήρχε η εικόνα ότι η πεζογραφική παραγωγή της περιόδου 1830-1880, διακρινόταν από μονομέρεια θεματική, ειδολογική και γλωσσική. Νεότερες μελέτες έχουν οδηγήσει στην αναθεώρηση αυτών των απόψεων. Βασικός θεματικός άξονας των ρομαντικών πεζογραφημάτων είναι οι ερωτικές ιστορίες που κατά κανόνα έχουν οδυνηρό τέλος. Χρονικά, τα έργα τοποθετούνται είτε στη σύγχρονη πραγματικότητα, είτε στο ιστορικό παρελθόν, ενώ γεωγραφικά στις μακρινές περιοχές της Ευρώπης, της Ανατολής και της Αμερικής.
Χαρακτηριστικά έργα της θεματικής αυτής: “Ο Λέανδρος” (1834) του Π. Σούτσου, “Ο εξόριστος” (1831) του Α. Σούτσου κλπ. Κάποτε η ερωτική θεματική διαπλέκεται με τα θέματα της πατρίδας και της πολιτικής. Από τα λίγα πεζά της εποχής που διαφοροποιείται θεματικά, είναι η “Στρατιωτική ζωή εν Ελλάδι” (1870), αγνώστου συγγραφέως.

42.Κριτική Τζιόβα για την πεζογραφία της περιόδου 1830-1880 (σελ. 138)

Η πρόσφατη κριτική του Τζιόβα (2006), επισημαίνει την εκδήλωση δύο βασικών τάσεων στην αφηγηματική πεζογραφία της περιόδου, μιας κριτικής/σατιρικής (π.χ. “Ο εξόριστος” του Α. Σούτσου) και μιας ιδεαλιστικής/ηθικής (π.χ. “Η ορφανή της Χίου” του Πιτσιπιού).

43.Τι είναι ιστορικό μυθιστόρημα; Παραδείγματα. (σελ. 141)

Λογοτεχνικό είδος που αποτελεί άμεσο καρπό του ευρωπαϊκού ρομαντισμού, με κύριο χαρακτηριστικό του την αναφορά σ' ένα μακρινό ιστορικό παρελθόν. Στη νεοελληνική λογοτεχνία πρωτοεμφανίζεται γύρω στο 1850 με τον “Αυθέντη του Μορέος” του Αλ. Ραγκαβή.
Άλλα ιστορικά μυθιστορήματα είναι τα “Ιστορικά σκηνογραφήματα” (1860) και οι “Κρητικοί γάμοι” (1870) του Σπ. Ζαμπέλιου, “Η ηρωίς της ελληνικής επαναστάσεως” του Στ. Ξένου, “Ο Λουκής Λάρας” του Δ. Βικέλα, κ.ά.

44.”Πάπισσα Ιωάννα” και ιστορικό μυθιστόρημα (σελ. 142)

Ιδιότυπη σχέση με το ιστορικό μυθιστόρημα αναπτύσσει το πιο σημαντικό έργο της πεζογραφίας του αθηναϊκού ρομαντισμού, η “Πάπισσα Ιωάννα” του Εμ. Ροϊδη. Το έργο εμφανίζει τα εξωτερικά χαρακτηριστικά του ιστορικού μυθιστορήματος: τοποθετεί τη δράση στον 9ο αιώνα μ.Χ. , αντλεί την υπόθεσή του από την απόκρυφη παράδοση της Καθολικής εκκλησίας και αφηγείται την ιστορία της όμορφης Ιωάννας, η οποία μεταμφιεσμένη σε μοναχό επισκέπτεται πολλές χώρες γνωρίζοντας τη δόξα, ώσπου καταλαμβάνει τον παπικό θρόνο.
Η οπτική του αφηγητή είναι ευδιάκριτα σατιρική με κύριο στόχο την Εκκλησία, παράλληλα όμως σατιρίζονται βασικά χαρακτηριστικά του ιστορικού μυθιστορήματος. Επιπλέον η τοποθέτηση της δράσης στο Μεσαίωνα, υπονομεύει την κυρίαρχη, στην εποχή, τάση ανάδειξης του Βυζαντίου και του χριστιανισμού σε βασικούς διαμορφωτικούς παράγοντες του ελληνικού έθνους.

45.Τι είναι τα “απόκρυφα”μυθιστορήματα; (σελ. 144)

Αστικά μυθιστορήματα που απευθύνονται σε λαϊκό κοινό, αναδεικνύουν την άσχημη όψη της ζωής στα αστικά κέντρα και προβάλλουν την ανάγκη βελτίωσης των συνθηκών ζωής τους. Πρότυπά τους ήταν κάποια αντίστοιχα ευρωπαϊκά μυθιστορήματα.
Το πιο διαδεδομένο ελληνικό έργο αυτής της κατηγορίας ήταν τα “Απόκρυφα Κωνσταντινουπόλεως” (1868) του Χριστόφορου Σαμαρτσίδη.

46.Τι ονομάζουμε “πεζογραφία καταστατικού χαρακτήρα”; (σελ. 144)

Κατά τον Τ. Καγιαλή, είναι η πεζογραφία στα πλαίσια της Α' Αθηναϊκής Σχολής, που αξιοποιώντας ρομαντικά μοτίβα, προβάλλει πρότυπα κοινωνικής οργάνωσης και ηθικής συμπεριφοράς, με στόχο την υπόταξη των ατομικών συμφερόντων στο συλλογικό-εθνικό συμφέρον και την εξέλιξη του νεαρού κράτους, σε αρμονικά ιεραρχημένη και λειτουργική κοινωνία.

47.Με ποια έννοια ο “Θάνος Βλέκας” χαρακτηρίζεται μυθιστόρημα πολιτικού δράματος (σελ.145)

Ως μια μορφή αλληγορικής αφήγησης που προειδοποιεί τους αστούς αναγνώστες για τους κινδύνους που καραδοκούν από την εγκατάλειψη και καταπίεση των αγροτών. Ο συγγραφέας ευαγγελίζεται την εθνική ομοψυχία όλων των κοινωνικών τάξεων προκειμένου να μην πληγούν τα κεκτημένα της ιθύνουσας αστικής τάξης (άποψη Τ. Καγιαλή).


6ο Κεφάλαιο
Η ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ 1880. ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ-ΠΟΙΗΣΗ

48.Ποια η συμβολή του κειμένου “Το ταξίδι μου” του Ψυχάρη, στο γλωσσικό ζήτημα; (σελ. 188-189)

Καθοριστική για την επιστροφή στη λαϊκή γλώσσα, ήταν η συμβολή του Γιάννη Ψυχάρη, καθηγητή Νέων Ελληνικών στη Γαλλία. Ακολουθώντας το παράδειγμα του Σολωμού με τον “Διάλογο”, το 1888 δημοσίευσε “Το ταξίδι μου” (κείμενο που προέκυψε από το ταξίδι του σε Κωνσταντινούπολη, Χίο και Αθήνα, για τη μελέτη των γλωσσικών διαλέκτων αυτών των περιοχών), όπου υποστηρίζει με τόλμη και αποφασιστικότητα τη χρήση της κοινής γλώσσας του λαού, όχι μόνο στην ομιλία αλλά και στη γραφή (γραμματική, συντακτικό, λεξιλόγιο). Την ίδια κατεύθυνση ακολούθησε σε διάφορα λογοτεχνικά έργα που έγραψε (“Τ' όνειρο του Γιαννίρη”, 1897 κ.ά.)
Επηρεασμένος απ' το “Ταξίδι μου”, ο Καρκαβίτσας θα γράψει το 1896 τον “Ζητιάνο” στη δημοτική, ενώ ακολούθησαν και άλλοι συγγραφείς, π.χ. Βλαχογιάννης, Εφταλιώτης κλπ

49.Τι είναι ο ρεαλισμός; (σελ. 192)

Τάση (και όχι συγκροτημένο και ενιαίο κίνημα) της λογοτεχνίας, που ορίζεται ως η επισταμένη παρατήρηση της εξωτερικής πραγματικότητας και η πιστή και λεπτομερής αναπαραγωγή της στο λογοτεχνικό κείμενο. Αυτό που επιδιώκεται είναι να “καθρεφτιστεί” η πραγματικότητα στο κειμενικό επίπεδο.
Κλασικά στοιχεία του ύφους του ρεαλισμού είναι:
1.Η αντικειμενικότητα στην αφήγηση
2.Η εστίαση στο τετριμμένο και το καθημερινό
3.Η πιστή αναπαραγωγή του περιβάλλοντος και
4.Μια γενική απαισιοδοξία για την ικανότητα του ατόμου να επιβάλει την ύπαρξή του σ' έναν κόσμο αδιάφορο και χωρίς κατανόηση.

50.Τι είναι ο νατουραλισμός (σελ. 193)

Ο όρος εμφανίστηκε στη λογοτεχνία από επίδραση των εικαστικών τεχνών και με εισηγητή τον Emile Zola (“Νανά”), αποτελεί την προσπάθεια συγκερασμού επιστήμης-λογοτεχνίας και θεωρείται ακραία έκφραση του ρεαλισμού. Το κίνημα υποστήριζε την ρεαλιστικότερη απόδοση της πραγματικότητας μέσα από την τέχνη και ειδικά την πεζογραφία.
Η νατουραλιστική θεωρία υποστηρίζει ότι παράγοντες μέσα και έξω από τον άνθρωπο επηρεάζουν τον τρόπο που λειτουργεί και συμπιέζουν τα περιθώρια της ελεύθερης βούλησής του. Η απαισιόδοξη αυτή αντίληψη μεταφέρεται στα κείμενα, που προβάλλουν πλέον, όχι μόνο το τετριμμένο και καθημερινό, αλλά και το παθογόνο, το νοσηρό και το θλιβερό.

51.Τι είναι η ηθογραφία; (σελ. 195)

Πεζογραφικό είδος που αναπτύχθηκε την περίοδο της γενιάς του 1880 και απεικονίζει τα ήθη, τα έθιμα, την ιδεολογία, την ψυχοσύνθεση και εν γένει τον χαρακτήρα του ελληνικού λαού και κυρίως της ελληνικής υπαίθρου.
Ειδικά, ως λογοτεχνικός όρος δηλώνει την τάση της πεζογραφίας να αντλεί τα θέματά της από τις κοινωνίες της υπαίθρου και τις αστικές γειτονιές.
Στην ελληνική ιστορική, κοινωνική και πολιτισμική πραγματικότητα της εποχής, ο ρεαλισμός συνδέθηκε στην πράξη με την ηθογραφία.

52.Τι είναι το διήγημα στα πλαίσια της ηθογραφίας; (σελ. 197)

Το διήγημα είναι ένα σύντομο μυθοπλαστικό κείμενο με πλαίσιο δράσης κυρίως τον παραδοσιακό αγροτικό τόπο. Συγχρόνως συνδέεται με τη σύγχρονη ρεαλιστική προοπτική.
Στο διήγημα βρίσκουν τη φόρμα να εκφραστούν, πολλές φορές και συνδυαστικά, οι περισσότερες τάσεις που συνυπάρχουν αυτή την περίοδο στην πεζογραφία, όπως η τάση παρατήρησης και καταγραφής των παραδόσεων και συνηθειών μιας συγκεκριμένης ομάδας σ' ένα συγκεκριμένο περιβάλλον, τάση που παραπέμπει στην ηθογραφία.

53.Οι τίτλοι διηγημάτων του Βιζυηνού και τα βασικά χαρακτηριστικά τους (σελ. 198-200)

1.”Το αμάρτημα της μητρός μου”
2.”Αι συνέπειαι της παλαιάς ιστορίας”
3.”Ποίος ήτον ο φονεύς του αδελφού μου”
4.”Το μόνον της ζωής μου ταξείδιον”
5.”Μεταξύ Πειραιώς και Νεαπόλεως” και
6.”Μοσκώβ Σελήμ”
Τα διηγήματά του βασίζονται στην αινιγματική αφήγηση. Αυτό το στοιχείο, άλλωστε, γίνεται φανερό και από τον τίτλο τους, στον οποίο περικλείεται ένα ερώτημα ή ελλοχεύει κάτι αλλόκοτο ή μια απορία. Και τα έξι διηγήματα καταλήγουν στην ανατροπή των προσδοκιών των ηρώων τους, μέσα στην οποία παγιδεύεται και ο ίδιος ο αναγνώστης, εξαιτίας των δικών του προσδοκιών (Beaton). Εκτός από τη δημιουργία σασπένς, ο Βιζυηνός ψυχογραφεί τους ήρωες του, καθώς τον ενδιαφέρει η ψυχολογία τους, ο τρόπος αντιμετώπισης της μοίρας τους και οι αδυναμίες τους.

54.Τίτλοι διηγημάτων Καρκαβίτσα και τα χαρακτηριστικά τους (σελ. 201)

1.”Η Λυγερή”
2.”Ο Ζητιάνος”
3.”Ο Αρχαιολόγος”
4.”Λόγια της πλώρης”
Στα διηγήματά του παρουσιάζει τις συνήθειες, τις επιδιώξεις και τα όνειρα διαφορετικών παραδοσιακών ομάδων ή κοινοτήτων (π.χ. ναυτικών). Είναι ρεαλιστικός στις περιγραφές του και τον χαρακτηρίζει η αληθοφάνεια στον τρόπο αναπαράστασης των ηρώων του, έτσι ώστε ο αναγνώστης νιώθει σαν να έχει πρόσβαση στα μυστικά αυτών των κοινοτήτων.

55.Τι ξέρετε για τον “Ζητιάνο” του Καρκαβίτσα; (σελ. 201-202)

Είναι το μυθιστόρημα που τον έκανε γνωστό, γράφτηκε το 1895 και κινείται στα πλαίσια της νατουραλιστικής τεχνοτροπίας. Σ' αυτό καταγράφει τις σκληρές συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων ενός χωριού της Θεσσαλίας, την αμάθεια και τις δεισιδαιμονίες των οποίων, εκμεταλλεύεται προς όφελός του ένας πολυμήχανος ζητιάνος.
Ο τρόπος δόμησης της πλοκής, από τα αίτια των πράξεων στα αποτελέσματά τους, η χρήση του αγροτικού λεξιλογίου και η έντονη προβολή της ιδέας του πεπρωμένου, δηλώνουν την εξοικείωση του συγγραφέα με το νατουραλιστικό μοντέλο. Όμως κάποιες φορές ο συγγραφέας εγκαταλείπει την αντικειμενικότητα και παρεμβαίνει στην αφήγηση με προτροπές, γεγονός αντίθετο στο νατουραλισμό.
Η δράση εκτυλίσσεται σ' ένα χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου και αυτό δίνει την ευκαιρία στον Καρκαβίτσα να προβάλλει το μεγαλείο της φύσης, με εικόνες πότε μεγαλοπρεπείς και πότε ταπεινές. Η φύση, ωστόσο, αποδεικνύεται παντοδύναμη και επιβάλλεται σε όλα τα έμβια όντα και τις τύχες τους.

56.”Η φόνισσα” του Παπαδιαμάντη (σελ. 203)

Το μυθιστόρημα γράφτηκε το 1903. Η ηρωίδα του μυθιστορήματος, η Φραγκογιαννού, βρίσκεται σε τέτοια νοητική και ψυχολογική σύγχυση, ώστε αντιστρέφει μέσα της τους ανθρώπινους και θεϊκούς νόμους, σε μια περίεργη προσπάθεια εκλογίκευσης των εγκληματικών της πράξεων. Έτσι, το έργο έρχεται σε αντίθεση με τον κόσμο στον οποίο κινούνται οι ήρωες άλλων μυθιστορημάτων του, οι οποίοι βασίζουν τις ελπίδες τους στη Θεία Πρόνοια.
Ο Παπαδιαμάντης εισχωρεί στην ψυχολογία της φόνισσας και αξιοποιεί με θαυμαστό τρόπο τόσο τα διδάγματα του νατουραλισμού, όσο και τη ντοστογιεφσκική διερεύνηση της ψυχολογίας του δολοφόνου (Beaton). Αναφορικά με την ψυχογραφική διείσδυση προσεγγίζει στον Βυζιηνό, ενώ η κοινωνική του κριτική πλησιάζει στη μέθοδο Καρκαβίτσα.

57.Η γλώσσα των έργων του Παπαδιαμάντη (σελ. 203)

Ο Παπαδιαμάντης, στα περισσότερα διηγήματά του χρησιμοποιεί μια ιδιότυπη καθαρεύουσα στο αφηγηματικό τους μέρος, ενώ στους διαλόγους χρησιμοποιεί την ομιλουμένη λαϊκή γλώσσα του νησιού του (Σκιάθος), όμως σχεδόν ποτέ δεν ακολουθεί τη δημοτική που χρησιμοποιούν άλλοι συγγραφείς της γενιάς του.
Ο Πολίτης θεωρεί ότι ο Παπαδιαμάντης χρησιμοποιεί και μια “τρίτη” γλώσσα, την προσεγμένη και αυστηρή καθαρεύουσα, την οποία επιφυλάσσει στις περιγραφές καθώς και στις λυρικές του παρεκβάσεις.

58.Χαρακτηριστικά της γυναικείας πεζογραφίας (σελ. 204)

Η θεματική των γυναικών πεζογράφων στρέφεται προς τον χώρο του σπιτιού, της οικογένειας και των κοινωνικών συναναστροφών. Ένα από τα βασικά θέματα που αναδύεται συχνά στα κείμενα των γυναικών πεζογράφων με κάποιες διαφοροποιήσεις, είναι η αποκατάσταση των θηλυκών με τον κατάλληλο σύζυγο. Το θέμα αυτό άλλοτε παρουσιάζεται με τάσεις εξιδανίκευσης των καταστάσεων και άλλοτε με τάσεις προσγείωσης των ρομαντικών διαθέσεων. Ένα άλλο χαρακτηριστικό της γυναικείας πεζογραφίας είναι η περιγραφή του συναισθηματικού κόσμου των ηρώων και των ηρωίδων, συχνά με κάποια ειρωνική διάθεση, όπως στα διηγήματα της Παπαδοπούλου, βασικής εκπροσώπου του είδους.

59.Το ψυχολογικό ή συμβολιστικό μυθιστόρημα και «Ο Πύργος του Ακροποτάμου» του Χατζόπουλου (σελ. 205-206)

Στο ψυχολογικό ή συμβολιστικό μυθιστόρημα δίνεται μια λεπτομερέστερη περιγραφή του εσωτερικού κόσμου των ηρώων και συχνά αντιστοιχίζονται τα συναισθήματά τους με κάποιο στοιχείο της φύσης ή κάποιο άλλο επαναλαμβανόμενο στοιχείο ή σύμβολο. Το σημαντικό πλέον δεν είναι τα αίτια και το αποτέλεσμα των πράξεών τους, αλλά τι σκέφτονται και τι αισθάνονται. Μέσω της διερεύνησης το εσωτερικού κόσμου δίνεται έμφαση επίσης στην κοινωνική ανάλυση.
Βασικός εκπρόσωπος του είδους θεωρείται ο Κωνσταντίνος Χατζόπουλος. «Ο Πύργος του Ακροποτάμου» είναι ένα μυθιστόρημα, στο οποίο περιγράφεται η αδυναμία μιας αρχοντικής οικογένειας να προσαρμοστεί στο νέο οικονομικό και κοινωνικό πλαίσιο των αρχών του 20ου αιώνα, που έθετε σε αμφισβήτηση τις παλιές αξίες της οικογενειακής καταγωγής. Πρόκειται για ένα μυθιστόρημα στο οποίο η δράση είναι περιορισμένη, ενώ αναλύεται ο εσωτερικός κόσμος των βασικών προσώπων. Τρεις αδελφές ζουν απομονωμένες σ’ έναν πύργο και σιγά-σιγά συνειδητοποιούν ότι κάθε ελπίδα για βελτίωση της ζωής τους, φθίνει. Με μια μελαγχολική διάθεση καταγράφονται τα συναισθήματα, οι σκέψεις και οι εξάρσεις τους, που προετοιμάζουν τον αναγνώστη για το τέλος. Ο ετοιμόρροπος πύργος και ο περιβάλλοντας χώρος λειτουργούν ως σύμβολα. Κατά τον Πολίτη είναι το καλύτερο μυθιστόρημα του Χατζόπουλου καθώς ενυπάρχουν σ’ αυτό ισομερώς το ρεαλιστικό υπόβαθρο και η ψυχογραφική φροντίδα.

60.Το ιδεολογικό μυθιστόρημα και ο Θεοτόκης (σελ. 206)

Ιδεολογικό είναι το μυθιστόρημα που εκφράζει το ενδιαφέρον για τις κοινωνικές συνθήκες και τις απαραίτητες αλλαγές στο κοινωνικό πεδίο.
Κύριος εκπρόσωπος του είδους είναι ο Κωνσταντίνος Θεοτόκης, ο οποίος παρουσιάζει στα περισσότερα έργα τους τις κοινωνικές συγκρούσεις.

61.Τα χαρακτηριστικά της ποιητικής γενιάς του 1880 (σελ. 207)

Η ποιητική γενιά του 1880 συσπειρώνεται γύρω από τον Παλαμά και συνθέτει ποιήματα που συμβαδίζουν με το γενικό πνεύμα της εποχής: η φαντασία δίνει το προβάδισμα στην καθημερινότητα, χρησιμοποιείται ως επί το πλείστον η απλή γλώσσα και η τεχνοτροπία προέρχεται από τον γαλλικό Παρνασσισμό.
Η ρομαντική διάσταση της ποίησης υποχωρεί, ενώ συγχρόνως εμφανίζοντα νέα στοιχεία ικανά να αναμορφώσουν την ποιητική έκφραση. Η βασική κατεύθυνση στην ποίηση είναι η προσγείωση των ρομαντικών ιδανικών σε μια καθημερινότητα πεζή αλλά όχι απαραίτητα δυσάρεστη.

62.Παρνασσισμός (σελ. 208)

Ξεκινάει από την Γαλλία το 1866 (Γκωτιέ, Μπωντλέρ, ντε Λιλ) ως αντίδραση στις συναισθηματικές υπερβολές του ρομαντισμού και κηρύττει την αξία του δόγματος της αυτοδυναμίας της τέχνης (“Η Τέχνη για την Τέχνη”).
Χαρακτηριστικά:
1.Ενδιαφέρον για τη φόρμα του ποιήματος που έχει παραμεληθεί
2.Ρυθμική και μελωδική στιχουργία
3.Καλλιέργεια έντεχνων στροφικών συμπλεγμάτων
4.Προκρίνεται η φόρμα του σονέτου (2 τετράστιχες και 2 τρίστιχες στροφές)
5.Στροφή προς το αρχαιοελληνικό παρελθόν και τα καλλιτεχνικά δημιουργήματά του
Οι Έλληνες Παρνασσιστές:
1.Εμπνέονται από τους Γάλλους αλλά εμφανίζονται αρκετά αργότερα
2.Αντιδρούν στις γλυκερότητες του Παράσχου και της ομάδας του
3.Επιδιώκουν να αφήσουν το στίγμα τους δημιουργώντας κάτι καινούργιο
4.Δίνουν έμφαση στο απλό και το καθημερινό (ο έρωτας ως παιχνίδι και χαρά, ο οικείος χώρος του σπιτιού, σκέψεις της στιγμής και απλά πράγματα κλπ)

63.Πως χωρίζεται η ποίηση του Παλαμά κατά τον Beaton; (σελ. 210)

1.”Λυρισμός του εγώ”: αφορά μια τάση απομόνωσης, μελαγχολίας και απαισιοδοξίας. Περιλαμβάνει και τον ερωτικό τόνο της ποίησης του.
2.”Λυρισμός του εμείς”: εκφράζεται σε μεγάλες συνθέσεις επικού τόνου, μέσω των οποίων προβάλλει τα εθνικά ιδεώδη.
3.”Λυρισμός του όλοι”: περιλαμβάνει τα ποιήματα μέσω των οποίων εκφράζει παγκόσμια μηνύματα. Ο ποιητής εμβαθύνει στη λειτουργία της ποίησης για να εκφράσει την ουσία της ύπαρξής του και του κόσμου (ποιητής μύστης).

64.Τι είναι ο δυϊσμός του Παλαμά; (σελ. 210)

Είτε η συναίρεση δύο διαμετρικά αντίθετων τάσεων, είτε η απόρριψη και των δύο. Τέτοια ζεύγη αντιθέτων είναι τα εξής: η Ελλάδα και ο κόσμος, η ζωή στη φύση και η ζωή στην πόλη, η πίστη και η απιστία, η έντονη δράση και η απόμερη ζωή, η θέση και η άρνηση.

65.Τι είναι ο Συμβολισμός; (σελ. 211)

Λογοτεχνικό ρεύμα που υποστήριζε την υπαινικτική γραφή και την έκφραση του εσωτερικού κόσμου του λογοτέχνη, μέσω αντικειμένων και εξωτερικών καταστάσεων. Το κίνημα εκδηλώθηκε περισσότερο μέσα από την ποιητική δημιουργία. Τα συμβολιστικά ποιήματα επιδιώκουν να προκαλέσουν συναισθήματα και σκέψεις παρά να περιγράψουν. Η ποίηση για τους συμβολιστές δεν μπορεί να είναι περιγραφική. Η τέχνη και η λατρεία του ωραίου ανάγονται σε απόλυτες αξίες. Αντιπροσωπευτική του είδους, η ποίηση του Καβάφη.

66.”Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου” του Παλαμά (σελ. 212)

Πρόκειται για μια μεγάλη σύνθεση, επικού χαρακτήρα, που γράφτηκε το 1909. Είναι χωρισμένη σε 12 “λόγους”, σε ποικίλους ρυθμούς και στίχο ελεύθερο τροχαϊκό. Το κεντρικό πρόσωπο, ο Γύφτος, συμβολίζει τον ποιητή/καλλιτέχνη που ζει εξόριστος από τη κοινωνία και αρνείται όλους τους θεσμούς της, επιδιώκοντας να αναγεννήσει τον κόσμο. Τον στόχο του θα τον πετύχει με τη βοήθεια ενός βιολιού. Το βιολί είναι το σύμβολο της μουσικής που ο ποιητής συνδέει με την τέχνη του, ενώ ο Γύφτος συμβολίζει τον υπερ-καλλιτέχνη. Με το βιολί, δηλαδή με την μουσική και την ποίηση, θα επιδιώξει να αναγεννήσει τον κόσμο και να αναδημιουργήσει τα φθαρμένα είδωλα του πολιτισμού.
Στο ποίημα γίνεται αισθητή η παρουσία του Νίτσε στο σύμβολο του Υπερ-καλλιτέχνη. Η τοποθέτηση της δράσης στις παραμονές της άλωσης της Πόλης και η σύνδεση εκείνης της εποχής με τη σύγχρονη του ποιητή, κάνει το ποίημα πολυδιάστατο ως προς τους στόχους του.

67.Τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Παλαμά (σελ. 213)

1.Ο Παλαμάς ήταν υποστηρικτής της γλώσσας του λαού και αδιαφιλονίκητος οπαδός του δημοτικιστικού κινήματος.
2.Τον απασχολούσε η λειτουργία της ποίησης και πίστευε ότι ο ποιητής είναι ελεύθερος να χρησιμοποιεί τη γλώσσα όπως αυτός θέλει, πολλές φορές με επαναστατικό τρόπο.
3.Η ποίησή του εγγράφεται κυρίως στις νοοτροπίες του Παρνασσισμού και του Συμβολισμού, ωστόσο φαίνεται ότι δεν εγκαταλείπει σχεδόν ποτέ την Παρνασσική έμφαση στη μορφή.
4.Στα περισσότερα ποιήματά του διακρίνεται η προσπάθεια σύνθεσης ετερόκλητων στοιχείων, αλλά ενίοτε υπάρχει επίσης και η εθνικιστική ρητορική.
5.Η μοναχικότητα και ένας τόνος μελαγχολίας εμφανίζονται συχνά στα ποιήματά του, από τα πρώιμα έως τα τελευταία του.



7ο Κεφάλαιο
Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Κ.Π.ΚΑΒΑΦΗ


68.Ποια υπήρξε η εκδοτική τακτική του Καβάφη; (σελ. 233-234)

Συνυπεύθυνη μαζί με την ιδιαιτερότητα του έργου του για την στάση της άχρονης του κριτικής υπήρξε και η ανορθόδοξη εκδοτική συμπεριφορά του ίδιου του ποιητή. Όσο ζούσε δεν εξέδωσε ολόκληρο το έργο του, αλλά ακολούθησε μια δική του τακτική, που μπορεί να διακριθεί σε 3 στάδια :
Α)1891-1904:τυπώνει σε χωριστά μονόφυλλα τα ποιήματα του
Β )1904-1911:τυπώνει τα ποιήματα του σε τεύχη
Γ)1912: τυπώνει την 1η χρονολογική συλλογή, το 1917 τυπώνει την 1η θεματική του συλλογή. Κοινό χαρακτηριστικό και των τριών φάσεων είναι η ιδιωτική κυκλοφορία τους.

69.Ποιες είναι οι δημιουργικές περίοδοι του Καβάφη; (σελ. 234-355)

Ο Καβάφης αποκομμένος από την Αθήνα στα πρώτα του ποιήματα επηρεάζεται από τον φαναριωτισμό και τον αθηναϊκό ρομαντισμό. Η πρώτη σημαντική τομή στο έργο του είναι το 1891 όταν τυπώνει το πρώτο του αξιόλογο ποίημα «Κτίσται». Η περίοδος που ακολουθεί θεωρείται πρώιμη όταν επηρεάζεται από τον γαλλικό συμβολισμό (ευκρίνεια εικόνων & ρυθμική εκφορά στίχου), σε αυτή ανήκουν μερικά από τα πιο δημοφιλή ποιήματα του : Κεριά (1893), Στην ίδια πόλη (1894), Τείχη ( 1896), Περιμένοντας τους βαρβάρους (1899). Το 1900 μπαίνει σε νέα δημιουργική φάση, αισθάνεται την ανάγκη να συστηματοποιήσει την ποιητική του τέχνη (μετά το ταξίδι του στην Αθήνα) και γράφει το σημαντικότερο πεζό του την Ποιητική (1903). Από το 1911 περνάει οριστικά στο στάδιο της ώριμης φάσης κατακτώντας όλο και πιο τολμηρά εκφραστικά μέσα. Πρόκειται για την περίοδο του ρεαλισμού που κορυφώνεται από το 1917-1918, όπου ο ποιητής απελευθερωμένος αποτυπώνει το ερωτικό του όραμα και την πολιτική του κριτική, στην περίοδο αυτή ανήκουν κάποια από τα σημαντικότερα ποιήματα του: Ας φρόντιζαν, Στα 200 π.Χ.

70.Περιγράψτε τον τριμερή θεματικό διαχωρισμό της ποίησης του Καβάφη (σελ. 236)

Η ποιητική του Καβάφη ορίζεται (σύμφωνα με τον ίδιον) από 3 μεγάλους θεματικούς κύκλους: α) τον φιλοσοφικό (ανθρώπινη μοίρα, αλλαγή τύχης, έννοια του χρέους, αδικία θεών, σχέση του ανθρώπου με το χρόνο, αξιοπρέπεια, γηρατειά, ποιήματα ποιητικής), β) τον πολιτικό ή ιστορικό (ιστορικά και ψευδοϊστορικά, εφήμερη δόξα, δεύτερα πρόσωπα ιστορίας, συμπεριφορά μετά από ήττα κλπ) γ)τον ηδονικό ή ερωτικό (ηδονή, μνήμη, σώμα εφήβων κλπ). Σύμφωνα με τον Πολίτη η διαίρεση αυτή ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, με την επιφύλαξη ότι αναφέρεται στην ποιητική έκφραση και όχι στο σημασιολογικό περιεχόμενο.

71.Ποιες είναι οι κυριότερες τεχνικές του Καβάφη; (σελ. 237)

Η ιδιαιτερότητα της ποιητικής του Καβάφη οφείλεται στις τεχνικές που επινοεί και τελειοποιεί με τον καιρό. Βασικές παράμετροι αυτών των τεχνικώς είναι η χρήση της ιστορίας, η ειρωνεία, η χρήση συμβόλου , η μνήμη, η φαντασία και ο ιδιότυπος λυρισμός του.

72.Ποια η σχέση της ποίησης του Καβάφη με τον Ελληνισμό; (σελ. 238)

Η σχέση του Καβάφη με τον ελληνισμό, έχει αποτελέσει αντικείμενο πολλών μελετών. Ζώντας στην περιφέρεια του ελληνισμού είχε αναπτύξει έντονα την ψυχολογία του απόδημου, η οποία καθορίζεται από την νοσταλγία και την υπεροψία, την γοητεία και την άπωση.

73.Πως χρησιμοποιεί στην ποίησή του την ιστορία; (σελ. 238-239)

Μέσα στην νομοτέλεια της ιστορίας που είναι για τον Καβάφη, η ήττα και η συντριβή, αυτό που έχει σημασία να εστιάσει ο φακός του είναι ποιότητες και συμπεριφορές διαχρονικής αξίας: η αξιοπρέπεια και η φρόνηση, η σοφία, η «κατανόηση της ματαιότητας των μεγαλείων». Αυτό που κατορθώνει είναι η σύντηξη του παρελθόντος με το παρόν, αφού επιλέγει στιγμές από το παρελθόν για να σχολιάσει σύγχρονες καταστάσεις. Ο τρόπος με τον οποίον συνδυάζει την ιστορική ενόραση με το ερωτικό του όραμα δημιουργεί μια συγκροτημένη μυθολογία. Τα αποθέματα ιστορικών πηγών «μπολιάζονται» από την ιδιαιτερότητα της ερωτικής του ιδιοσυγκρασίας για να βαθύνουν τον αντιφατικό χαρακτήρα της ανθρώπινης φύσης και να προσδώσουν διαχρονική ισχύ στις συμπεριφορές των ηρώων του. Ο Καβάφης χρησιμοποιεί δευτερεύουσας σημασίας πρόσωπα από τους ελληνιστικούς και ρωμαϊκούς χρόνους.

74.Πως ορίζει ο Βαγενάς την Καβαφική ειρωνεία; (σελ. 241)

Το ερμηνευτικό πρόβλημα της καβαφικής ποίησης τέθηκε σε πιο σύνθετη βάση με την μελέτη του Ν. Βαγενά, «Η ειρωνική γλώσσα». Αξιοποιώντας τα σημαντικότερα κριτικά στοιχεία άλλων μελετητών , δείχνει πως η ειρωνεία γίνεται δόκιμο στοιχείο της ποιητικής του Καβάφη, και βασική πηγή συγκίνησης. Ο Βαγενάς θεωρεί θεμελιώδες χαρακτηριστικό της ειρωνείας την αντίφαση ανάμεσα σε αυτό που φαίνεται και σε αυτό που πραγματικά είναι, και διαπιστώνει πως το μεγαλύτερο μέρος του έργου του δομείται επάνω σε τέτοιες αντιφάσεις. Με τους όρους «ειρωνεία» και «ειρωνική γλώσσα» ο Βαγενάς, εννοεί το είδος της έκφρασης που δημιουργεί ο Καβάφης με την μίξη λεκτικής ειρωνείας και ειρωνείας των καταστάσεων, δηλ των 2 βασικών κατηγοριών ειρωνείας .Ο Καβάφης με την λεκτική ειρωνεία δηλώνει έννοιες και αισθήματα που δεν υπάρχουν στις λέξεις που χρησιμοποιεί και τα οποία είναι αντίθετα ή αντιφατικά προς τις έννοιες που αυτές διατυπώνουν. Με την ειρωνεία των καταστάσεων δημιουργεί αντιφατικές περιστάσεις, οι οποίες όταν αποκαλύπτεται η αληθινή φύση των πραγμάτων, δείχνουν πως οι απόψεις που έχουν οι ήρωες του για την πραγματικότητα είναι τραγικές αυταπάτες. Ο Βαγενάς θεωρεί πως η μοναδικότητα της καβαφικής ειρωνείας εντοπίζεται στην σύντηξη της λεκτικής ειρωνείας με την ειρωνεία των καταστάσεων και εύστοχα παρατηρεί πως είναι ο μόνος ποιητής της εποχής του, στην ποίηση του οποίου η ειρωνεία παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο.

75.Σχολιάστε την τακτική προσωπείων στον Καβάφη (σελ. 242)

Μια από τις σημαντικές τεχνικές ειρωνείας που χρησιμοποιεί είναι το προσωπείο του ειρωνικού αφηγητή, το οποίο μεταμορφώνεται ποικιλοτρόπως. Πρόκειται για έναν αφηγητή που άλλοτε είναι αμφίθυμος. άλλοτε στοχαστικός και άλλοτε ειρωνικός απέναντι στο πρόσωπο για το οποίο γίνεται λόγος στο ποίημα. Ο εντοπισμός του είναι πολύ σημαντικός για την ερμηνεία της καβαφικής ποίησης, καθώς και το ερώτημα ποια είναι η σχέση του ποιητικού εγώ με το προσωπείο, όταν υπάρχει, ή ποια είναι η σχέση του Καβάφη με το πρόσωπο πίσω από την μάσκα, επανέρχεται συχνά. Εδώ πρέπει να επισημάνω τον κίνδυνο της παρανάγνωσης που ελλοχεύει, όταν μένει εκκρεμής ο εντοπισμός του ειρωνικού προσωπείου το οποίο, όσο περνούν τα χρόνια απαντά όλο και συχνότερα στην καβαφική ποίηση.

76. Άσκηση αυτοξιολόγησης 1 (σελ.243)
Συνοψίστε τα βασικότερα είδη της ειρωνείας που συναντούμε στην Καβαφική ποίηση.(απάντηση σελ.250)

Η Καβαφική ειρωνεία μπορεί να χωριστεί σε 2 μεγάλες γενικές κατηγορίες : την λεκτική ειρωνεία και την ειρωνεία των καταστάσεων.
Λεκτική ειρωνεία: Αντίθεση ανάμεσα σε αυτό που διατυπώνεται και σε αυτό που εννοείται. Ειρωνεία των καταστάσεων: Προκαλείται από την αντίθεση ανάμεσα στα γεγονότα και στις προσδοκίες του θύματος.
Εκφάνσεις της ειρωνείας των καταστάσεων είναι η τραγική ή δραματική ειρωνεία: όταν ένα πρόσωπο σε αντίθεση με τον αναγνώστη ή θεατή, δεν γνωρίζει πως είναι το θύμα μιας κατάστασης καθώς και η ειρωνεία της μοίρας που προκαλείται από την αντίθεση ανάμεσα στην πεπερασμένη φύση και την ανάγκη της για την ψευδαίσθηση της αιωνιότητας.
Οι βασικές αυτές εκδοχές ειρωνείας στο καβαφικό έργο προωθούνται με διαφορετικές τεχνικές, δυο από τις οποίες είναι:
Παρένθετος λόγος: Ένα ειρωνικό σχόλιο που γίνεται ανάμεσα σε παρένθεση ή παύλες.
Μάσκα/προσωπείο: πρόκειται για μια αφηγηματική τεχνική, κατά την οποία χρησιμοποιείται ένας αφηγητής άλλοτε είναι αμφίθυμος, άλλοτε στοχαστικός και άλλοτε ευθέως ειρωνικός απέναντι στο πρόσωπο για το οποίο γίνεται λόγος στο ποίημα.
Άλλες τέτοιες τεχνικές είναι η υπερβολή, οι επαναλήψεις, καθώς και τεχνάσματα που αφορούν το μέτρο, τη ρήμα, τη στίξη, τον συγκερασμό διαφόρων γλωσσικών επιπέδων, τη σύνταξη και τη δομή του λόγου, τη γραμματική.

77.Η γλώσσα (σελ. 244-245)

Η γλώσσα του Καβάφη δεν έχει σχέση ούτε με την αθηναϊκή καθιερωμένη «ποιητική» δημοτική, ούτε με την καθαρεύουσα. Είναι άρτια επεξεργασμένη με τη λιτότητα και την οικονομία. Δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει μέσα στο βασικό σώμα της δημοτικής του, λέξεις καθαρεύουσας, αρχαϊζουσας, τοπικών ιδιωμάτων αλλά ακόμη και του πολίτικου και τραπεζουντιακού ιδιώματος.

78.Το μέτρο (σελ. 245)

Όπως η γλώσσα, έτσι και η στιχουργική του, θεωρήθηκε αντιποιητική και προκάλεσε ποικίλα σχόλια. Το πεζολογικό στοιχείο που διακρίνει την καβαφική ποίηση έχει τροφοδοτήσει κατά καιρούς αρνητικές κρίσεις .

79.Ποιες είναι οι βασικές φάσεις της κριτικής πρόσληψης του Καβάφη; (σελ 247)

Το έργο του δύσκολα εκτιμήθηκε από τους συγχρόνους του. Ο Παλαμάς δεν τον αποδέχτηκε ποτέ, ενώ η κριτική οξυδέρκεια του Ξενόπουλου, διέκρινε την ιδιαιτερότητα του ποιητικού του λόγου και τον πρωτοπαρουσίασε στο Αθηναϊκό κοινό το 1903 με κείμενό του που δημοσιεύτηκε στα Παναθήναια, γνωστό λογοτεχνικό περιοδικό της εποχής. Όσο ζούσε ο ποιητής ευτύχησε να δει κοντά στις επικρίσεις και κάποιες λαμπρές εργασίες για την ποίηση του, όπως αυτή του Τέλλου Άγρα, του Γ Βρισιμιτζάκη, του Γ Σαρεγιάννη, του Κ.Θ.Δημαρά, του Τ.Παπατσώνη. Το έργο του έγινε γνωστό μετά το θάνατό του και ιδίως με την διαμεσολάβηση της γενιάς του 1930 και την νέα ερμηνευτική πρόταση για την ποίησή του από τον Σεφέρη, ο οποίος αν και ολότελα διαφορετική ποιητική και ανθρώπινη ιδιοσυγκρασία, επηρεάστηκε από την ποίηση του Καβάφη. Στην μεταπολεμική εποχή οι καβαφικές σπουδές μπήκαν σε νέα φάση, καθώς το εκδοτικό πρόβλημα της ποίησής του λύθηκε με την διδακτορική διατριβή του Σαββίδη, Καβαφικές εκδόσεις(1891-1932) Περιγραφή και Σχόλιο (1966). Έκτοτε το έργο του έγινε αντικείμενο μελέτης από τους σημαντικότερους φιλολόγους, τροφοδοτώντας με την πολυφωνία του νέες ερμηνευτικές προσεγγίσεις.


8ο Κεφάλαιο
Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΑΓΓΕΛΟΥ ΣΙΚΕΛΙΑΝΟΥ

80. Ομοιότητες & διαφορές στην ποίηση Σικελιανού και Καβάφη (σελ. 262)

Πρόκειται για 2 ποιητές που εκπροσωπούν δύο διαμετρικά αντίθετα είδη ποίησης. Η ποίηση του Καβάφη είναι δραματική, του Σικελιανού είναι λυρική. Ο ποιητικός κόσμος του Καβάφη είναι βαθύτατα συγκρουσιακός, ενώ αντίθετα στο ποιητικό σύμπαν του Σικελιανού πρυτανεύει το στοιχείο της ενότητας. Η ειρωνεία που αποτελεί θεμελιώδη τεχνική της Καβαφικής ποίησης απουσιάζει από το έργο του Σικελιανού. Στο προσγειωμένο πεζολογικό ύφος του Καβάφη, αντιτίθεται η μόνιμη έξαρση και λυρική μεταρσίωση του Σικελιανού. Κυρίως η εκφραστική λιτότητα του Καβάφη βρίσκεται σε αντίθεση με την πληθωρική και συντακτικά περίπλοκη ποίηση του Σικελιανού.
Το έργο και των δύο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, άξιο να μελετηθεί και καθοριστικό για την εξέλιξη της νεότερης ελληνικής ποίησης.

81.Δραστηριότητα 1:Θεματικές–εκφραστικές και υφολογικές αντιθέσεις μεταξύ των ποιημάτων «Γιατί βαθιά μου δόξασα» του Σικελιανού και « Μελαγχολία του Ιάσωνος Κλεάνδρου ποιητού εν Κομαγηνή 595 μ.Χ.» του Καβάφη (σελ, 276)

Από τον τίτλο ήδη προβάλει μια αντίθεση: «μελαγχολία» στην μία, «δοξολογία» στην άλλη. Απαισιοδοξία και αισιοδοξία συνθέτουν το κλίμα των ποιημάτων αντίστοιχα. Τα ποιήματα συνδέει μια κεντρική θεματική ομοιότητα, πάνω στην οποία προβάλλονται οι ποικίλες διαφορές τους. Και τα 2 αναφέρονται ουσιαστικά στα κίνητρα της ποιητικής δημιουργίας (τα επαναλαμβανόμενα «γιατί» του Σικελιανού δεν είναι ερωτηματικά αλλά αιτιολογικά και απαντούν στο γιατί ο ποιητής γράφει ποίηση).
Ο μεν Καβάφης μέσω του προσωπείου του Ιάσωνος, αντιμετωπίζει την ποίηση ως πρόσκαιρο αντίδοτο στη γήρανση (την κυριότερη πηγή δυστυχίας για τον ωραιολάτρη Καβάφη). Ο δε Σικελιανός φαίνεται να την θεωρεί ως πιεστική ανάγκη έκφρασης ενός ευδαιμονικού βιώματος αρμονικής συνύπαρξής του με το σύμπαν. Στον πόνο, στην έλλειψη εγκαρτέρησης και στη δίχως ψευδαισθήσεις ελπίδα του Ιάσωνος-Καβάφη για μια πρόσκαιρη καταφυγή του γηράσκοντος ανθρώπου στην ποιητική δημιουργία, αντιπαρατίθεται η ευγνωμοσύνη της ζωής, η πίστη, η χαρά, η απολαυστική βίωση της κάθε στιγμής και η συναίσθηση της κοσμικής αρμονίας (είναι χαρακτηριστικό ότι για το Σικελιανό δεν νοείται η έννοια της καταστροφής στον φυσικό κόσμο: ακόμη και ο σεισμός εμφανίζεται, σε μιαν ευρηματική ποιητική εικόνα, να μην ραγίζει, άλλα να αναπλάθει το φλοιό της γης). Και ακόμη στην αδυσώπητη επέλαση του χρόνου στην περίπτωση του Καβάφη αντιπαρατίθεται η ευδαιμονική αιωνιότητα του Σικελιανού για τον οποίο η ζωή και ο θάνατος συναιρούνται σε μιαν απόλυτη ενότητα. Εκφραστικά το ποίημα του Καβάφη είναι λιτό και πεζολογικό, ενώ ο Σικελιανός χρησιμοποιεί παρομοιώσεις, επιθετικούς προσδιορισμούς και περίπλοκη σύνταξη. Οι ομοιοκαταληξίες του (ούτε ενός στίχος δεν μένει ανομοιοκατάληκτος), επιτείνουν την προβολή της αίσθησης της αρμονίας. Τέλος, το δοξαστικό, υψηλόφωνο γεμάτο θαυμαστικά και αποσιωπητικά ύφος του Σικελιανού διαφέρει τελείως από τον κοφτό, χαμηλότονο ύφος του Καβάφη.

82.Εκπρόσωποι και χαρακτηριστικά της “ομάδας του 1910” (σελ. 264)

Οι ποιητές που ανήκουν στην “ομάδα του 1910”, δεν συγκροτούν μια ομοιογενή ποιητική γενιά. Ο Σικελιανός και ο Καζαντζάκης δημιουργούν μια ποίηση φιλοσοφικών αναζητήσεων, μεγάλων οραμάτων και επικής έκτασης υπό την επιρροή των ιδεών του Fr.Nietzsche(1844-1900, Γερμανός φιλόσοφος και ποιητής) και ιδιαίτερα του νιτσεϊκού υπεράνθρωπου, προτύπου που βρήκε πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί σε μια Ελλάδα που, μετά την εθνική ήττα του 1897, συγκροτούσε τις δυνάμεις της για μια ανόρθωση (ο «υπεράνθρωπος», πρότυπο προς το οποίο, σύμφωνα με τον Nietzsche, πρέπει να τείνει ο άνθρωπος, είναι εκείνος που υπερβαίνει τα όρια της παγιωμένης αντίληψης της ηθικής και δημιουργεί με την ατσαλένια θέληση και την ισχυρή δύναμή του μια ανώτερη τάξη πραγμάτων).

83.Περίοδοι της Σικελιανικής ποίησης (σελ. 265-268)

Α' περίοδος:1909-1917 παγανιστική: υμνείται ο φυσικός κόσμος ο οποίος εμφανίζεται εμψυχωμένος από τις αιώνια παρούσες αρχαιοελληνικές θεότητες. Αλαφροΐσκιωτος (1909):συνθετικό ποίημα που υμνεί σε α' ενικό πρόσωπο την γενέθλια γη. Ραψωδίες του Ιονίου (1909 : με αισθητισμό και αίσθημα γαλήνης περιγράφονται οι ειδυλλιακές στιγμής του αφηγητή και μια συντροφιά γυναικών στις ακτές του Ιονίου. Πρόλογος στη ζωή (1915-1917,1947):εκτενές ποιητικό έργο πέντε συνθέσεων που φέρνουν ίχνη από την έντονα αυτοαναφορική και δοξαστική ποίηση του Walt Whitman. Λυρικά Α: μικρά κομψά, εκφραστικά λιτά και μετρικά παραδοσιακά ποιήματα, γεμάτα από διαυγή, ρεαλιστικής οξύτητας, δοξαστικά στιγμιότυπα της ζωής, γεμάτα ψυχική ευφορία και έκδηλο αισθησιασμό.
Β' περίοδος:1917-1934 χριστιανική και εν μέρη δελφική: χαρακτηρίζεται από την στροφή στον παραδοσιακό δεκαπεντασύλλαβο έναντι των τολμηρών μετρικών συνδυασμών της α' περιόδου και από την εντατική ενασχόληση με την Δελφική ιδέα. Μήτηρ θεού (1917-1919): ύμνος στην Παναγία όσο και την γυναίκα ως Μάνα-φύση, αποτελεί μια λυρική μελέτη θανάτου, όπου ο θάνατος αναδεικνύεται σε πηγή ζωής μέσα στον αέναο κύκλο της δημιουργίας. Αφομοιώνει διδάγματα του γαλλικού συμβολισμού. Το Πάσχα των Ελλήνων (1918-1935) εκτενές ανολοκλήρωτο σύνθεμα που επιχειρεί μια εκ νέου αφήγηση της ζωής του Χριστού. Απευθύνεται σε ευρύτερο κοινό, φιλοδοξώντας να λειτουργήσει ως δυναμικός παράγοντας εθνικής αναμόρφωσης στα κρίσιμα χρόνια μετά την Μικρασιατική καταστροφή. Ο Δελφικός Λόγος. Η Αφιέρωση (1927) ιδεολογικό μανιφέστο της Δελφικής ιδέας , με αισθαντικότητα γλώσσας και εικόνων.
Γ' περίοδος:1935-1947: ποιήματα της ώριμης περιόδου όπου η ζωηρή εικονοποιΐα και η έμφαση των αισθήσεων υποχωρούν καθώς το κέντρο βάρους μετατοπίζεται στο μεταφυσική διάσταση της ζωής. Λυρικά β’, χαμηλόφωνα, ταπεινά ίσως λόγω της αποτυχίας της Δελφικής ιδέας Στην Τρίτη περίοδο ανήκουν και οι τραγωδίες του με αρχαιοελληνική θεματική.

84.Ποιο είναι το κυριότερο χαρακτηριστικό των τραγωδιών του Σικελιανού (σελ. 269)

Μολονότι ξεκίνησε να πειραματίζεται ήδη από την δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα, οι τραγωδίες του ανήκουν στην Τρίτη περίοδο. Η πρώτη δημοσιεύθηκε το 1932, Ο διθύραμβος του ρόδου. Κύριο χαρακτηριστικό των τραγωδιών του Σικελιανού, οι περισσότερες από τις οποίες έχουν αρχαιοελληνική θεματική, είναι ότι δεν συνιστούν γνήσια θεατρικά έργα, αλλά μάλλον ποίηση γραμμένη να απαγγελθεί από σκηνής, δηλαδή λυρικό δράμα. Μολονότι περιέχουν αρκετές στιγμές υψηλής λυρικής εμπνοής, σε γενικές γραμμές χαρακτηρίζονται από ιδεολογική υπερφόρτωση, η οποία τους στερεί τη λυρική αμεσότητα και ένταση που διακρίνουν τον ποιητικό του λόγο.

85.Ποια είναι τα θέματα του Σικελιανού, πως αντιλαμβάνεται τον αρχαίο μύθο; (σελ. 270)

Το κέντρο της ποίησης του Σικελιανού θα μπορούσε να συνοψιστεί στις λέξεις φύση και μύθος. Είναι ποιητής παγανιστής, πάρα τις συνεχείς αναφορές του στο χριστιανισμό. Το έργο του είναι διαποτισμένο από την λατρεία του (ελληνικού) φυσικού τοπίου και την αποθέωση των αισθήσεων. Όσο για τον αρχαίο μύθο τον αντιλαμβάνεται όπως οι Γερμανοί ρομαντικοί, δηλαδή ως μια ζωντανή, πάντοτε παρούσα δύναμη, αποκαλυπτική πανανθρώπινων αληθειών. Για τον Σικελιανό οι μύθοι δεν είναι απλά σύμβολα, αλλά υπάρξεις που ζωοποιούν τον φυσικό κόσμο, και τις οποίες οι ποιητές με τις ασκημένες κεραίες τους μπορούν να αποκαλύψουν στους ανθρώπους. Ένα τρίτο αγαπημένο θέμα του Σικελιανού, υπήρξε η γυναίκα, αλλά και γενικότερα ο έρωτας ως ενέργεια που κινεί την δημιουργία. Ποιητής βαθύτατα ερωτικός και αισθησιακός, ύμνησε την γυναίκα ως ιερό σύμβολο γονιμότητας αλά και ως Μούσα του ποιητή, καθώς ο έρωτας είναι για τον Σικελιανό συστατικό στοιχείο της ποιητικής δημιουργίας. Μια τέταρτη βασική θεματική ενότητα του έργου, είναι η ίδια η ποιητική τέχνη καθώς και ο εαυτός του ως χαρισματικό λυρικό υποκείμενο.

86.Δραστηριότητα 3 (σελ. 270)

Στο ποίημα «Παν» εμφανίζονται και οι 4 θεματικού κύκλοι της σικελιανικής ποίησης, άμεσα η λατρεία της φύσης και έμμεσα : α)ο αρχαίος μύθος (άμεση αναφορά στο τίτλο ) β) ο έρωτας, καθώς ο τράγος είναι μεταξύ άλλων σύμβολο σεξουαλικής ενέργειας και γονιμότητας και γ) η διάσταση ποιητικής, δεδομένου ότι ο τράγος παραπέμπει στο τρόπο με τον οποίο ο Σικελιανός αντιλαμβάνεται τον εαυτό του ως δημιουργό. Εμφανίζεται ως υπέρτατο σύμβολο ανδρισμού και βιολογικής ενέργειας, καθώς και ως «άρχως και ταγός» του κοπαδιού του, με διάθεση για εκλεκτική απομόνωση από το κοπάδι του. Επιδίδεται σε ένα στοχαστικό αγνάντεμα του τοπίου, ενώ γενικότερα ταυτίζεται ηδονικά με την φύση. Ο τράγος, δηλαδή θα μπορούσε εδώ να θεωρηθεί σύμβολο του ίδιου του Σικελιανού ως ποιητή.

87.Από ποια λογοτεχνικά ρεύματα αντλεί στοιχεία ο Σικελιανός; (σελ. 270-271)

Ο Σικελιανός θα μπορούσε να θεωρηθεί ποιητής ρομαντικός. Ρομαντική είναι, ως ένα βαθμό η τεχνοτροπία του Αλαφροΐσκιωτου και των, συνθέσεων έντονα αυτοαναφορικών, ορμητικών, μορφικά επαναστατικών και εκφραστικά πληθωρικών. Η ρομαντική τεχνοτροπία ωστόσο δεν χαρακτήριζε όλα τα ποιήματά του. Τα περισσότερα φανερώνουν έναν εργαστηριακό ποιητή που επεξεργάζεται με επιμονή τους καρπούς της έμπνευσής του, δημιουργώντας «κλασικές» αρμονικές ποιητικέ μορφές. Αισθητές είναι οι επιρροές από τον γαλλικό συμβολισμό και την καθαρή ποίηση στο Μήτηρ Θεού, όπου δίνεται έμφαση στη μελωδική ενορχήστρωση του λόγου, στον ήχο περισσότερο παρά στο νόημα. Γενικότερα η περίπλοκη, μακροπερίοδη συντακτική ανάπτυξη, οι μεγάλες παρομοιώσεις, οι πλούσιοι επιθετικοί προσδιορισμοί και η δεξιοτεχνική αφηγηματική οργάνωση ορισμένων ποιημάτων αποτελούν το ειδοποιό στοιχείο της ποίησης του.

88.Η γλώσσα (σελ. 271)

Χρησιμοποιεί γλωσσικά στοιχεία από όλες τις περιόδους της νεοελληνικής γλώσσας, από τα ομηρικά και κλασικά χρόνια, έως τα μεσαιωνικά (κυρίως της πατερικής γραμματείας) και τα νεότερα. Ενδιαφερόταν άμεσα για την γλώσσα των ανθρώπων του λαού. Ο ενιαίος χαρακτήρας της ιστορικής και πολιτισμικής παράδοσης του ελληνικού έθνους, που οραματιζόταν να εκφράσει με την ποίησή του, αποτυπώνεται στη σύνθετη γλωσσική διαστρωμάτωση του έργου του. Περιέχει επίσης πολλά παλαιοδημοτικά (όπως ο Βάρναλης, Παλαμάς Καζαντζάκης) που σήμερα δεν χρησιμοποιούνται και ηχεί παλαιωμένη. Υπήρξε ένθερμος δημοτικιστής, θύμα του γλωσσικού ζητήματος.

89.Τι είναι ο θρησκευτικός συγκρητισμός του Σικελιανού (σελ. 272)

Πίσω από το ποιητικό εγχείρημα του Σικελιανού βρίσκεται το όραμά του να συγκεράσει τις παραδόσεις του ελληνισμού (αρχαιοελληνικές-χριστιανικές-νεότερες λαϊκές) σε ένα σώμα, ενεργοποιώντας την συλλογική πολιτισμική μνήμη του λαού και οδηγώντας το έθνος του σε μια δυναμική αναγέννηση (παλιγγενεσία και ανάσταση είναι οι δύο αγαπημένες του λέξεις). Στο πλαίσια της προσπάθειας αυτής εντάσσεται και ο θρησκευτικός συγκρητισμός του, δηλαδή η προσπάθεια του να ενώσει την αρχαιοελληνική θρησκεία με την χριστιανική, τόσο μέσα από το δυναμικό σύμβολο του Διονύσου-Ιησού, όσο και μέσα από την μορφή της μάνας-φύσης-Παναγίας.

90.Τι είναι η Δελφική ιδέα; (σελ. 273)

Ενώ η σκέψη του ποιητή θα μπορούσε στα πρώτα έργα να θεωρηθεί ελληνοκεντρική (κρίσιμη υπήρξε η επίδραση του Π. Γιαννόπουλου, φλογερού διανοητή που έγραψε μια σειρά από μανιφέστα, για την ανωτερότητα του ελληνικού πολιτισμού, φύσης, φυλής) στη συνέχεια αποκτά διεθνιστική διάθεση και οδηγείται στην Δελφική ιδέα. Πρόκειται για ένα όραμα συνεργασίας και συναδέλφωσης των λαών στα πρότυπα τω Δελφικών αμφικτιονιών, το οποίο θα πραγματωνόταν μέσω ενός ρυθμιστικού οργανισμού, αποτελούμενου από εκλεκτούς εκπροσώπους των κρατών. Ο οργανισμός θα είχε κέντρο τους Δελφούς όπου και θα οργάνωνε τακτικές πνευματικές και καλλιτεχνικές δραστηριότητες.

91.Περιγράψτε την αντίληψη του Σικελιανού για την ποίηση και τον ποιητή (σελ. 274)

Στα περισσότερα έργα του υπάρχει ένα πρόσωπο αφηγητής, ο οποίος ταυτίζεται με τον ποιητή σε ένα λόγο γεμάτο επιβλητική αυτοπεποίθηση. Η κεντρική θέση που κατέχει ο εκλεκτός, εμπνευσμένος, δημιουργός στο έργο του Σικελιανού, απηχεί τις αρχές του ευρωπαϊκού ρομαντισμού και εκείνες της αρχαϊκής περιόδου του ελληνισμού, με κύριο πρότυπο τον Πίνδαρο: πρόκειται για μια βαθιά αριστοκρατική αντίληψη για την ποίηση και τον ποιητή, ο οποίος συνδυάζει στο πρόσωπό του, τις ιδιότητες του οραματιστή, του προφήτη, του ιερέα και του μύστη και ο οποίος παίζει με το έργο του ζωτικό ρόλο στην κοινωνία όπου ανήκει.
_________________
Η διαφορά μεταξύ του ποιος είσαι και του ποιος θες να γίνεις, είναι το τί κάνεις γι' αυτό..


Έχει επεξεργασθεί από τον/την jlobonny στις Κυρ Ιούλ 13, 2014 10:06 am, 2 φορές συνολικά
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
jlobonny
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Nov 10, 2011
Δημοσιεύσεις: 526

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Ιούλ 13, 2014 10:05 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

9ο Κεφάλαιο
ΚΩΣΤΑΣ ΒΑΡΝΑΛΗΣ
ΝΙΚΟΣ ΚΑΖΑΝΤΖΑΚΗΣ

92.Ποιες είναι οι φάσεις της ποίησης του Βάρναλη (σελ. 283)

Η ποίησή του περνά δύο φάσεις οι οποίες ορίζονται από τα μεγάλα γεγονότα του 1914 -1922 (α' Παγκόσμιος, Οκτωβριανή επανάσταση στη Ρωσία, Μικρασιατική καταστροφή) Η Πρώτη περίοδος μέχρι και το 1919 χαρακτηρίζεται από λυρισμό με ποιήματα κυρίως αρχαιολατρικά και φυσιολατρικά. Στη δεύτερη περίοδο ο ποιητικός του λόγος συστρατεύεται στον κομμουνισμό, αγωνίζεται για τα δίκαια της εργατικής προλεταριακής τάξης. Τα προπαγανδιστικά μηνύματα, η σάτιρα, ο σαρκασμός έκαναν ορισμένους κριτικούς να υποτιμήσουν την ποιητική του δημιουργία : "αγοραία, αστεία και άφθονη χυδαιολογία" (Γ. Θεοτοκάς), "ρητορικές εκτοξεύσεις συνθημάτων κομμουνιστικού συλλαλητηρίου" (Α Καραντώνης).

93. Μεταβατική περίοδος , Ο Προσκυνητής (σελ. 285)

Στη μεταβατική περίοδο της λογοτεχνικής παραγωγής του Βάρναλη ξεχωρίζει το έργο του Ο Προσκυνητής,(1919), ένα ποίημα μεγαλόπνοο, που ο ίδιος το χαρακτηρίζει «άσμα πρώτο». Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Μαύρος Γάτος (Γαλλία) και επρόκειτο να είναι προοίμιο σε ένα εκτενέστερο ποιητικό έργο, που τελικά δεν γράφτηκε ποτέ. Χωρίζεται σε 12 μέρη, απαρτίζεται από 60 οκτάβες (8στιχες στροφές, σταθερής ομοιοκαταληξίας –αβαβααβγγ- σε 11σύλλαβο στίχο), τη στροφή δηλ. του σολωμικού Λάμπρου. Ο Beaton χαρακτηρίζει αυτό το έργο ως «κορύφωση των πρώτων χρόνων της σταδιοδρομίας του Βάρναλη», ενώ ο Σαββίδης το θεωρεί ως «την κλείδωση όλης της υπόλοιπης δημιουργίας του» και πιστεύει πως η «στροφή» του ποιητή άρχισε να συντελείται μέσα στο «Άσμα Πρώτο», κι όχι ανάμεσα στον Προσκυνητή και Το φως που καίει .Το έργο, γραμμένο σε περίοδο εθνικής αισιοδοξίας (Βαλκανικοί Πόλεμοι, Μικρασιατική Εκστρατεία), αποτελεί σταθμό στην εξέλιξη της ποιητικής του Βάρναλη: είναι το πρώτο συνθετικό του έργο ποίημα πολυμερές, εκτενές, απαιτητικής θεματικής, Από ιδεολογικής άποψης σε ό,τι αφορά τον κοινωνικό ρόλο της ποίησης είναι το πρώτο στο οποίο η ποίηση γίνεται αντιληπτή ως μορφή κοινωνικής πράξης.


94.Η ώριμη ποίηση ,από το 1919 και εξής (σελ. 287)

H κρίσιμη ιστορικά δεκαετία του 1920 για την Ευρώπη βρίσκει τον Βάρναλη στο Παρίσι, όπου συνδέεται με ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της πνευματικής του ζωής: την πολιτική μεταστροφή του από τον αστικό φιλελευθερισμό στον κομμουνισμό. Εγκαθίσταται οριστικά στην Ελλάδα, στα τέλη του 1919, εργάζεται ως εκπαιδευτικός, μέχρι την έκδοση του έργου του, Το φως που καίει(1922, 1933), οπότε λόγω του ιδεολογικού χαρακτήρα του, απολύεται και βιοπορίζεται πλέον ως δημοσιογράφος Σύμφωνα με το Γ. Δάλλα η τομή του 1919 είναι η «απαρχή της δημιουργικής δεκαετίας του, δηλαδή της δεκαετίας, που περιλαμβάνει τα καλύτερα επιτεύγματα και των λοιπών ειδών του, του κριτικού είδους, Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική(1925) και του πεζογραφικού, Η αληθινή απολογία του Σωκράτη (1933). Στην ποίηση εκπροσωπείται με τα ώριμα έργα του Το φως που καίει(1922, 1933) και Σκλάβοι πολιορκημένοι(1927).
.
95.Τι είναι η Αντιποίηση; (σελ. 288-289+ανθολόγιο)

Χαρακτηριστικό της ώριμης ποιητικής έμπνευσης και δημιουργίας του Βάρναλη είναι η ειδική μορφή διαλόγου που συντελείται ανάμεσα στο έργο του και στο λογοτεχνικό έργο άλλων δημιουργών ή και προγενέστερο δικό του, η αντιποίηση. Σύμφωνα με τον Δάλλα ο διάλογος αυτός προϋποθέτει δύο συμπληρωματικές διαδικασίες: την ιδιοποίηση και την αναίρεση της πηγής του: Α) Η ιδεολογική αντιπαράθεση και η ποιητική συνομιλία που συνδέει τον Βάρναλη με τον Παλαμά, τον «πατέρα της σύγχρονης νεοελληνικής ποίησης», όπως τον αποκαλεί, αφιερώνοντας του τη μελέτη για το Σολωμό. Β)Αρκετές φορές πάντως ο Βάρναλης αντιπαρατέθηκε στον Παλαμά, κι όχι μόνο μέσω της αντι/ποίησης , αλλά σαρκαστικά (π.χ. Λεφτεριά »), ή στηλιτεύοντας την ποιητική του (π.χ. « Πόρνη», 3ο μέρος από το Φως που καίει στην έκδοση του 1922, σσ. 288-9).Γ)Αποκαλυπτικό ωστόσο του θυμικού χαρακτήρα των τοποθετήσεων αυτών είναι το γεγονός ότι σε νέες επεξεργασίες των κειμένων του, είτε τις άμβλυνε είτε τις απέσυρε.

96.Ποια είναι η μυθική μέθοδος του Βάρναλη; (σελ. 289)

Στο πλαίσιο της αντι/ποίησης μπορεί να ενταχθεί και η μυθική μέθοδος του Βάρναλη, η αξιοποίηση ως συμβόλων, χαρακτήρων και μορφών από την αρχαία ελληνική και τη χριστιανική θρησκεία, τις οποίες απομυθοποιεί, απαλλάσσοντας τες από τα εξιδανικευτικά στοιχεία που τις περιβάλλουν και τις απομακρύνουν από τα ανθρώπινα μέτρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις ερμηνεύει την προσωπικότητα και τις επιλογές των μορφών αυτών έτσι, ώστε αναιρεί τη θρησκευτική παράδοση, από την οποία έλκουν η καταγωγή τους: της αρχαιοελληνικής και της χριστιανικής .Άλλοτε οικειοποιείται την επίσημη εκδοχή τους, αντιπαραθέτοντας ωστόσο μορφές, που υπονομεύουν την ιδεολογία την οποία εκφράζουν τα σύμβολα αυτά


97.Η σατιρική αρχιτεκτονική (σελ.290)

Η σάτιρα είναι κύρια ειδολογική κατηγορία της ώριμης ποίησης του Βάρναλη, και χαρακτηρίζονται από δύο διαστάσεις:α)το ήθος του κειμένου:το ήθος της σάτιρας του Βάρναλη εκφράζεται με την κριτική και κάποτε βίαιη έκθεση της σκοτεινής φύσης του σατιρικού στόχου. Βίαια σατιρικά ποιήματα, και β)με την έννοια της σύνθεσης: η σάτιρα δεν περιλαμβάνει στις προδιαγραφές της την ενότητα ή την ομοιογένεια των μορφών που τη συνθέτουν.
Έτσι βασικό χαρακτηριστικό των βαρναλικών σατιρικών συνθεμάτων αποτελεί η ετερογένεια των συστατικών τους: α)ποικίλοι τύποι ποιημάτων απαρτίζουν τα συνθέματα β) το στοιχείο της ποικιλίας εμφανίζεται και στο εσωτερικό ενός εκάστου ποιήματος. Η ποικιλία-ετερογένεια εμφανίζεται σε όλα τα επίπεδα του κειμένου: μορφή (πχ συνθέματα περιλαμβάνουν πεζά & έμμετρα κείμενα, ποικιλία στίχων στα ποιήματα), γλώσσα (ποικιλία κοινωνιολέκτων και τύπων λόγου), εκφορά του λόγου (μονόλογος και διάλογος / αφηγηματικά και δραματικά μέρη), θεματική (η κοινωνική ανισότητα, ο πόλεμος, η θρησκεία, η ποίηση και ο ταξικός χαρακτήρας τους), χαρακτήρες και χώρος-χρόνος (από την αρχαία ελληνική και τη χριστιανική θρησκεία, από το αστικό περιθώριο), είδος (θρήνος, τραγούδι, ύμνος, παρωδία, λυρικό ποίημα, δραματικός μονόλογος, κ.ά.)

98. Λίγα λόγια για τους “Σκλάβους Πολιορκημένους” (σελ. 291)

Είναι τετραμερές σύνθεμα σε τέσσερα μέρη που εκδόθηκε το 1927 και απαρτίζεται από έμμετρα και πεζά κείμενα, με λυρικά και σατιρικά στοιχεία, και χαρακτήρα «αντιπολεμικό» και «αντι-ιδεαλιστικό».
Το πρώτο μέρος έχει τίτλο «Το θεϊκό ήτοι το ανθρώπινο πάθος» αναφέρεται σε επεισόδια από τη ζωή βιβλικών προσώπων, π.χ. της Παναγίας, του Χριστού, του Ιούδα, κ.ά. Το δεύτερο μέρος έχει τίτλο «Ο πόλεμος» και περιλαμβάνει πολλές οπτικές (πχ ενός άντρα, μιας γυναίκας, μιας «σκιάς ενός Κλέφτη από τα περασμένα», ενός σκεπτικιστή και ενός τρελού) έναντι του πολέμου. Το τρίτο μέρος τιτλοφορείται «Το όραμα ήτοι η δεφτέρα παρουσία», και προεκτείνει κατά έναν τρόπο το δεύτερο, αφού αναφέρεται σε έναν πληγωμένο σε πολεμικά επεισόδια, που “οραματίζεται ξεψυχώντας τη Δέφτερη Παρουσία”. Το τέταρτο και τελευταίο μέρος ονομάζεται «Η καμπάνα ήτοι η ελεφθερία» αναφέρεται στα εγκαίνια μιας καινούργιας καμπάνας και στηλιτεύει την υποδούλωση της συνείδησης του λαού, στην οποία συνεργοί είναι και οι ιδεαλιστές διανοούμενοι. Εύκολα προσέχουμε ότι ο τίτλος του έργου ανακαλεί τους Ελεύθερους Πολιορκημένους του Σολωμού με μια σχέση μερικής επανάληψης (Πολιορκημένοι) και αντίθεσης ( Σκλάβοι). Όπως παρατηρεί ο Δάλλας, οι “Σκλάβοι Πολιορκημένοι” γράφονται και «κατ’ αντιπαράθεση ιδεολογική, αλλά κατά συμπαράθεση εκφραστική με τους “Ελεύθερους Πολιορκημένους”. Στόχος του έργου του, υπήρξε η μελέτη του Αποστολάκη Η ποίηση στη ζωή μας, οπότε: Οι Σκλάβοι Πολιορκημένοι συνιστούν μίαν αντιρρητική ποιητική ανάγνωση των Ελεύθερων Πολιορκημένων , αλλά και μιας ορισμένης κατεύθυνσης στην ερμηνεία τους.

99.Δραστηριότητα 5 (σχολιασμός της λειτουργίας της σάτιρας στο ποίημα «O καλός λαός»).(σελ. 311)

Η σάτιρα στρέφεται εναντίον της κατάληξης του Χριστού όπως την συλλαμβάνει το πλήθος που είναι συγκεντρωμένο κάτω από τον σταυρό. Σε πολλά σημεία εξάλλου οι ομιλητές επαναλαμβάνουν –παραφορτωμένα- λόγια ή εξαγγελίες του Χριστού.(Είσουνα θεός και ρήγας/κ΄είχες την ψυχή μιας μύγας)…κ.α. Η όλη διαδικασία όπως παρατηρεί ο Δάλλας στη μελέτη του Η σημασία και η χρήση ενός συμβόλου. Η «μαϊμού» στα κείμενα του Βάρναλη «σκηνοθετεί την απόλυτη εκθρόνιση μαζί με την βεβήλωση» (Δάλλας,2003, σελ 40).Παράλληλα όμως η σάτιρα στρέφεται και εναντίον των ίδιων των ομιλητών, που εκπροσωπούν το λαό, «Κοπάδι» «που δεν έχει ακόμη συνείδηση της ιστορικής αποστολής του » (Δάλλας,1998, σελ 110).Οι ίδιοι που βίαια εκθέτουν την ανεδαφικότητα της ιδεαλιστικής προσέγγισης της ύπαρξης και της δύναμης από τον Χριστό, εμφανίζονται πλήρως συμβιβασμένοι με το κράτος, την εκκλησία, το σεβασμό της ιδιοκτησίας των ισχυρών, την ανισότητα, τον πόλεμο και τις υποσχέσεις για μεταθανάτια δικαιοσύνη.

100.Ποιες είναι οι κυριότερες φιλοσοφικές επιδράσεις στο έργο του Καζαντζάκη (σελ. 295-296+Πολίτης )

Το έργο του Καζαντζάκη μαρτυρεί έντονη επίδραση της φιλοσοφίας του Nietzsche και τουBergson. Ένα από τα πρώτα ώριμα του έργα είναι το δοκίμιο Salvatores Dei, Ασκητική (1927), που συνιστά εξαγγελία των φιλοσοφικών του πεποιθήσεων. Σύμφωνα με τον Πήτερ Μπήαν στο βιβλίο αυτό ο Καζαντζάκης «αναπτύσσει τις μπερξονικές του ιδέες με νιτσεϊκό πάθος». Η φιλοσοφία του Nietzsche έχει ασκήσει σημαντική επίδραση στο έργο του Ν. Καζαντζάκη. Με αυτή τη φιλοσοφία ως αφετηρία διαμόρφωσε μια σειρά στοιχείων της κοσμοθεωρίας του, όπως είναι η αποθέωση της πράξης και η απαξίωση του λόγου στο πεδίο της, η αποδοχή του ανορθολογισμού, του ενστικτώδους και του παρορμητικού και η πεποίθηση ότι « το να συντρίβουμε τις παλιές αξίες είναι μια ηθική προσταγή, αν θέλουμε να γεννηθούν καινούργιες». Ιδιαίτερη επίδραση στο έργο του Καζαντζάκη έπαιξε επίσης και η σκέψη του Bergson. Ο Bien υποστήριξε ότι «ο Αλέξης Ζορμπάς, όπως καθετί που έγραψε ο Καζαντζάκης, είναι μια μυθοποίηση της μπερξονικής θεωρίας, μια παραβολή της ζωτικής ορμής σε λειτουργία». Στα πλαίσια του μπερξονισμού αυτό που συνιστά την πρωταρχική υπερβατική οντότητα και την πηγή της ζωής, δηλαδή ο Θεός κατά τους ιδεαλιστές, αντικαθίσταται από τη ζωτική ορμή. Είναι μια αρχέγονη δύναμη, που σε μια αέναη επαναλαμβανόμενη διαδικασία, από τη μία πλευρά αποκτά υλική υπόσταση και από τη άλλη ωθεί την ύλη να εκδηλωθεί μέσα από όλο και πιο πνευματικές μορφές. Οι άνθρωποι, κλείνοντας το βιολογικό μας κύκλο, θα πρέπει να έχουμε ακολουθήσει στο μέγιστο βαθμό τη ζωτική αυτή ώθηση, μετουσιώνοντας όσο το δυνατό περισσότερο την υλική μας υπόσταση σε πνευματική και συμβάλλοντας έτσι στην απελευθέρωση της αρχέγονης ορμής.

101. Τι γνωρίζετε για την “Οδύσσεια”; (σελ. 297+ Πολίτης)

Η Οδύσσεια προβλήθηκε ως «το έπος του σύγχρονου ανθρώπου», ιδέα την οποία ο Πολίτης απορρίπτει. Το έργο έχει πράγματι πολλά κοινά στοιχεία με το έπος, ώστε να συγκαταλεχθεί σε αυτό το είδος έργων: μεγάλη έκταση, ποιητική μορφική οργάνωση, αφηγηματικό χαρακτήρα, ηρωική διάσταση των χαρακτήρων, αφού υπερβαίνουν τα όρια και το πεδίο δράσης του μέσου ανθρώπου. Από την άλλη, τα έπη εκφράζουν κοινωνίες, που δεν αμφισβητούν την ύπαρξη μιας υπερβατικής τάξης, η οποία νοηματοδοτεί τον κόσμο και νομιμοποιεί ηθικά και λογικά την ηρωική δράση, αναγνωρίζοντάς της σκοπούς στο πλαίσιο της υλικής ύπαρξης. Η οδυσσειακή περιπλάνηση του Καζαντζάκη προϋποθέτει τη συνεχή υπέρβαση των υλικών δεσμεύσεων, την απελευθέρωση από την υλική ύπαρξη, ώστε να επιτευχθεί ο απώτερος στόχος της πνευματικής μετουσίωσης.
Ανήκει στα έργα του πριν τον Β Παγκόσμιο πόλεμο και είναι αφηγηματικού χαρακτήρα που περιλαμβάνουν την έκθεση συμβάντων και που στο σύνολο της παραγωγής τους εμφανίζουν τα εξής χαρακτηριστικά : Αισθητικά: κυρίως ο αισθητισμός. Μορφολογικά- υφολογικά: κείμενα συνθεμένα σε στίχο (βλ. Οδύσσεια, Τερτσίνες, κα). Εκφραστικά: Η γλώσσα είναι δημοτική, που όμως αποκλίνει από την καθημερινή, καθότι χρησιμοποιεί πλούσιο λεξιλόγιο, αντλημένο από διάφορα ελληνικά ιδιώματα, εμφατική χρήση ρητορικών τρόπων και σχημάτων έκφρασης, πληθωρική εικονοποιΐα, περίπλοκη σύνταξη. Θεματικά: Η αφήγηση επικεντρώνεται πάντα σε ηρωικές μορφές, προσωπικότητες που υπερβαίνουν το μέσο άνθρωπο, πχ σημαντικά ιστορικά πρόσωπα, ή ιδιαίτερα γνωστούς λογοτεχνικούς χαρακτήρες.

102.Που οφείλεται η επιτυχία του έργου του; (σελ. 298-299)

Οι παράγοντες που εξασφάλισαν την θεαματική επιτυχία του έργου του Καζαντζάκη, απασχόλησαν τους κριτικούς. Ο Bien τη συσχέτισε με τη ρομαντική κοσμοθεωρία των μυθιστορημάτων, που ανταποκρινόταν στις ανάγκες της ευρωπαϊκής κουλτούρας μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο: η αποθέωση της μοναδικότητας του ατόμου και των δικαιωμάτων του, οι απεριόριστες δυνατότητες τις οποίες έχει η ατομικότητα και προσφέρει η ελεύθερη έκφραση, αφού δεν συμμορφώνεται με τις επιταγές του λόγου και ακολουθεί την διαίσθηση και την καρδιά, ενώ συγχρόνως συγκρούεται με κάθε τύπο ορίου, όπως η παράδοση, η συγκλίνουσα συγκρότηση της προσωπικότητας, ο συμβιβασμός με την κοινότητα, ο νόμος, η τάξη, ο λόγος, κλπ, ενώ κριτήριο είναι κυρίως η διαίσθηση. Αυτά τα στοιχεία κατά τον ο Bien λειτουργούν στο έργο του Καζαντζάκη σε ένα «εξωτικό» σκηνικό πλαίσιο και επειδή ακριβώς είναι διαφορετικό από εκείνο του αστού αναγνώστη, δίνει την αίσθηση του ασφαλούς. Συνεπώς, βασικά στοιχεία της ρομαντικής νοοτροπίας νομιμοποιούνται εκ νέου και την απενοχοποιούν, ιδίως ως προς το σκέλος του ανορθολογισμού, από την ιστορική διασύνδεση που είχε αποκτήσει σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες με τον ναζισμό.

103.Ποια είναι η βασική θεματική του Ν. Καζαντζάκη και πως δομείται; (σελ. 299-300)

Το αφηγηματικό περιεχόμενο των μυθιστορημάτων του Καζαντζάκη και η πλοκή τους οργανώνεται γύρω από τη βασική αντίθεση ανάμεσα στην τάση προς πνευματική μετουσίωση και τους διαφορετικούς δρόμους, που οδηγούν σε αυτή από τη μία, και καθετί που την παρεμποδίζει από την άλλη. Η βασική αυτή αντίθεση δομείται με ιεραρχημένους όρους, καθώς η πνευματικότητα νοηματοδοτείται θετικά και η υλικότητα, καθώς και όσες ανάγκες απορρέουν από αυτή και παρεμποδίζουν την πνευματική μετουσίωση, αρνητικά. Τα μυθιστορήματα με το αφηγηματικό τους περιεχόμενο και την πλοκή τους, υλοποιούν αφηγηματικά την ταλάντευση των χαρακτήρων ανάμεσα στην πνευματική μετουσίωση και στη δέσμευση από τις αναγκαιότητες (υλικές ή πολιτισμικές). Υπό αυτή την έννοια τα ώριμα μυθιστορήματα αποτελούν μελέτες πνευματικής μετουσίωσης. Διάφορα μεταφορικά μοτίβα της καζαντζακικής μυθοπλασίας (φωτιά / φλόγα/ σπίθα, λάσπη/ χώμα, μετατοπιζόμενα σύνορα , φτέρωμα / σταυρός, ανήφορος, πόλεμος/ στρατιά, κραυγή, κλπ) βρίσκουν τη θέση τους και την σημασία τους στο πλαίσιο αυτό του σημασιολογικό συστήματος. Στο Καζαντζάκη πχ η κραυγή εκδηλώνει μια κλίση μας, εξωτερικεύει δηλαδή τον βαθύτερο αληθινό εαυτό μας.

10ο Κεφάλαιο
Η ΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ Κ.Γ.ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ

104.Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της γενιάς του 1920; (σελ. 320)

Πρόκειται για μια ομάδα ποιητών που γεννήθηκαν την τελευταία δεκαετία του 19ου αιώνα και εμφανίστηκαν στα γράμματα στη δεκαετία του 1910. Κύρια χαρακτηριστικά της ποίησης τους είναι ο χαμηλόφωνος λυρισμός, η χρήση καθημερινού λεξιλογίου, η αίσθηση πίκρας για την απώλεια των ιδανικών και απογοήτευσης για την αδιάφορη και μίζερη ζωή της πόλης, η νοσταλγία για τα περασμένα και η διάθεση φυγής στη φύση με ένα πραγματικό ή ένα φανταστικό ταξίδι.

105. Τι γνωρίζετε για το ιστορικοκοινωνικό πλαίσιο της εποχής του Καρυωτάκη; (σελ. 322)

Η διάθεση των ποιητών του 1920 συμπεριλαμβανομένου και του Καρυωτάκη είναι επηρεασμένη από τα ιστορικά και πολιτικά γεγονότα της εποχής. Από αυτά πιο σημαντικά είναι ο Παγκόσμιος Πόλεμος, που προκάλεσε δυστυχία, εξαθλίωση και αμφισβήτηση των πολιτικών ιδεολογιών και των αξιών πάνω στις οποίες ήταν στηριγμένη μέχρι αυτή τη στιγμή η ανθρωπότητα. Επίσης, η μικρασιατική καταστροφή που επιβεβαίωσε την αποτυχία της Μεγάλης Ιδέας (που είχε αναθρέψει την προηγούμενη ποιητική γενιά, αυτή του 1880) και τα προβλήματα που δημιουργήθηκαν από την κοινωνική ένταξη των προσφύγων, δημιούργησαν μια απογοήτευση και μια διάθεση κοινωνικής διαμαρτυρίας. Βέβαιο είναι ότι η καρυωτακική ποίηση έθεσε δραστικά το ζήτημα της κοινωνικής ευθύνης του ποιητή ως πνευματικού ανθρώπου που βρίσκεται σε αναπόδραστη σχέση με το κοινωνικό πλαίσιο.

106.Ποιες είναι οι θεματικές αντιθέσεις στην ποίηση του Καρυωτάκη (σελ. 324)

Σύμφωνα με τον Άγρα στον κεντρικό πυρήνα της θεματικής του είναι : Το κυνήγημα του ιδανικού κι έπειτα η αποτυχία. Ο πόθος κι έπειτα η απάτη. Η πλάνη κι έπειτα η απογοήτευση. Τα περισσότερα ποιήματα θεματοποιούν τη διάσταση ανάμεσα στις επιθυμίες και την ψυχική διάθεση του ατόμου με την περιβάλλουσα αντικειμενική πραγματικότητα Η διάσταση αυτή φτάνει μέχρι τη σύγκρουση και την οριστική ρήξη. Μέσα από μια σειρά επιμέρους θεματικών αντιθέσεων (δυστυχισμένο παρόν-ευτυχισμένο παρελθόν, σκληρή πραγματικότητα-ανεκπλήρωτα όνειρα) προβάλλεται η κεντρική αντίθεση : ο τωρινός, απατηλός, νόθος κόσμος είναι το φαινόμενο, ενώ ο αλλοτινός, μακρινός, σχεδόν ονειρικός είναι η (χαμένη) ουσία.

107.Πως χαρακτήρισε ο Άγρας τον Καρυωτακικό ρεαλισμό και σε ποιες κατηγορίες τον χώρισε; (σελ. 324)

Ο Άγρας προσεγγίζοντας τις κοινωνικές καταβολές και προεκτάσεις του καρυωτακικού ρεαλισμού προσδιόρισε τον Καρυωτάκη ως «νεοαστικό» και «γραφειοκρατικό» Διέκρινε τρεις θεματικές κατηγορίες του καρυωτακικού ρεαλισμού:. Φιλολογικό ρεαλισμό, Κοινωνικό ρεαλισμό, Πολιτικό ρεαλισμό Τα ποιήματα αναφέρονται αντιστοίχως στην κοινωνική θέση και συμπεριφορά των ανθρώπων των γραμμάτων, κοινωνικά προβλήματα ή φαινόμενα, στα σύγχρονα πολιτικά γεγονότα.

108. Ποια είναι η γλώσσα του έργου του Καρυωτάκη; (σελ325-326)

Κύριο χαρακτηριστικό της γλώσσας του Καρυωτάκη είναι ανομοιογένεια του γλωσσικού υλικού με την παράλληλη χρήση ή και ανάμιξη τύπων της καθαρεύουσας (και ειδικά αυτής που χρησιμοποιούταν στον δημόσιο τομέα) και της δημοτικής. Το γλωσσικό κράμα της καρυωτακικής ποίηση οφείλεται στην προσπάθεια του «να νομιμοποιήσει αισθητικά την ανάγκη του να γράφει τη γλώσσα που αναγκαζόταν να μιλάει». (Παπάζογλου). Πάντως η ροπή του προς την καθαρεύουσα, φανερώνει την απεμπλοκή του από τη γλωσσική δημοτικιστική ορθοδοξία που είχε επιβάλλει η γενιά του 1880.

109.Ποια είναι η μετρική του έργου του Καρυωτάκη; (σελ. 326)

Εξωτερικά, ακολουθεί τους κανόνες της αυστηρής έμμετρης ποίησης, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων( Ιαμβικός ρυθμός, στροφικά συστήματα, ομοιοκαταληξία κ.ά.) Η διεξοδική όμως εξέταση της μορφολογίας του, από τον Παπάζογλου απέδειξε πως βασικό χαρακτηριστικό της καρυωτακικής ποίησης είναι η «προμελετημένη παραφωνία, ο παράταιρος ήχος» οι μεθοδευμένες μετρικές παραβάσεις (ασυνήθιστες τομές, υπερβολικοί διασκελισμοί, παρατονισμοί κλπ) εξυπηρετούν την αργή, αλλά σταθερή υπονόμευση του παραδοσιακού μετρικού οργανισμού. Η καρυωτακική ποίηση δεν ανανέωσε τον ελληνικό στίχο, αλλά εξέφρασε την πίεση που ασκείται στο εσωτερικό της παραδοσιακής φόρμας του.

110. Πως επέδρασε στην ποίηση του Καρυωτάκη ο γαλλικός συμβολισμός; (σελ. 326)

Η ποιητική τεχνοτροπία του Καρυωτάκη τον εντάσσει στην επίδραση του γαλλικού συμβολισμού. Σύμφωνα με τις επιμέρους διακρίσεις του Καψωμένου στα ποιήματα της πρώτης περιόδου “Ο πόνος του ανθρώπου και των πραμάτων” (1919) και «Νηπενθή» και εν μέρει της δεύτερης (1921) παρατηρείται ο ιμπρεσσιονιστικός συμβολισμός του συναισθήματος, δηλαδή η αρνητική ψυχική διάθεση του ποιητή υποβάλλεται με την εικονοποίηση θλιβερών και πένθιμων φυσικών τοπίων και πραγμάτων. Ενώ στη συλλογή «Ελεγεία και σάτιρες» (1927) παρατηρείται ο υπερβατικός συμβολισμός, δηλαδή χρησιμοποιούνται αφηρημένες εικόνες και η μουσική υποβολή του λόγου για να αποδοθεί μια ονειρική ή ιδεατή πραγματικότητα.

111.Τι γνωρίζετε για τον όρο “καταραμένος ποιητής”; (σελ. 327)

Ο όρος αναπτύχθηκε στα πλαίσια του γαλλικού συμβολισμού και πρόκειται για τον ποιητή οποίος βρίσκεται σε διαρκή δυσαρμονία με την περιβάλλουσα πραγματικότητα, κυριαρχείται από ολέθρια πάθη, συνθέτει το έργο του αναλώνοντας τον εαυτό του, καθώς αντιλαμβάνεται τη ζωή και την τέχνη, αδιαίρετες.

112.Πως ανανεώνει ο Καρυωτάκης την αντίληψη για την ποίηση και την ποιητική; (σελ. 327)

Σε σύγκριση με την ελληνική ποιητική πραγματικότητα της εποχής του, το έργο του Καρυωτάκη, αναδεικνύεται σε σημείο ρήξης. Στο κέντρο της καρυωτακικής ποιητικής, που διαφοροποιείται τόσο από την παλαμική όσο και από την νεορομαντική ποιητική των άλλων ποιητών του μεσοπολέμου βρίσκεται η αρχή ότι ο «ο ποιητής δεν είναι πλέον ο Ήρωας ( ρομαντικός ) κάτοχος μιας θεόπνευστης γνώσης που καλείται να αποκαλύψει στο ανώνυμο κοινό και να το οδηγήσει στην τελείωση και τα μεγάλα ιδεώδη». Η ποίηση δεν μπορεί να είναι αυτάρκης, ένας εξακολουθητικός μονόλογος που λειτουργεί εν κενώ, αντίθετα οφείλει να έχει επίγνωση πως συμμετέχει σε μια ατελεύτητη «συναλλαγή» λέξεων μέσα στην πολυδύναμη κοινωνική πραγματικότητα (Αγγελάτος) Ο Καρυωτάκης όχι μόνο αρνείται αλλά στις Σάτιρες χλευάζει τις υπερβατικές ιδιότητες της ποίησης, που προβάλλουν ακόμη και στην εποχή του παλαιότεροι ποιητές όπως ο Παλαμάς και ο Σικελιανός.


113.Γκρι πλαίσιο (σελ. 327)

Η καρυωτακική ποίηση, τοποθετείται σύμφωνα με τους μελετητές σ’ ένα μεταιχμιακό σημείο όπου στοιχεία της ποίησης παραδοσιακής αντίληψης, συνυπάρχουν με στοιχεία της ποίησης μοντέρνας αντίληψης, ορισμένα από τα οποία προαναγγέλλονται με σαφήνεια. Κυρίως ο χαμηλόφωνος, υποβλητικός, εξομολογητικός, μελαγχολικός λυρισμός συνυπάρχει με την οξεία κραυγή απελπισίας και με τη ρεαλιστική, ειρωνική και αυτοσαρκαστική κοινωνική καταγγελία. Η ώριμη καρυωτακική ποιητική του, ιδίως τα Ελεγεία και Σάτιρες, δεν αποτιμώνται ως μαρτυρία ένας ποιητικού κύκλου που ολοκλήρωσε τη ζωή του, αλλά ως προμήνυμα μιας νέας αρχής. Σε ορισμένα ποιήματα, συνδυάζονται η υπαρξιακή αγωνία, η αυτοαναφορικότητα της ποίησης και η κοινωνική καταγγελία, που δεν απορρέει από συγκεκριμένη ιδεολογική θέση.

114.Τι είναι ο “καρυωτακισμός”; (σελ. 329-330)

Ο «καρυωτακισμός» αρχικά ορίστηκε ως η στάσιμη και αρνητική μίμηση του έργου του Καρυωτάκη (όχι τόσο η εκφραστική, όσο η ιδεολογική, ατμοσφαιρική ψυχολογική ), που ξέσπασε ως βραχύβια μόδα μετά την αυτοκτονία του(1928-1935). Ο όρος σταδιακά απέκτησε διπλή σημασία:α) την πεισιθάνατη αντιμετώπιση της ζωής, διαπιστωμένη στο έργο νεώτερων ποιητών, της Γενιάς του ’30 (Σεφέρης, νεανικός Ρίτσος) και της πρώτης (π.χ. Αναγνωστάκης) και δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς β) τη μυθοποίηση του προσώπου του Καρυωτάκη από νεώτερους ποιητές και κριτικούς. Ο “Καρυωτακισμός” δεν είναι τόσο ποιητικό φαινόμενο όσο κοινωνικό και αισθητικό που αφορμάται από τον χώρο της ποίησης για να προεκτείνει την προβληματική σχέση ποιητή και κοινωνικού περίγυρου σε πρόβλημα ατόμου και κοινωνίας.
_________________
Η διαφορά μεταξύ του ποιος είσαι και του ποιος θες να γίνεις, είναι το τί κάνεις γι' αυτό..
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
jlobonny
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Nov 10, 2011
Δημοσιεύσεις: 526

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Ιούλ 13, 2014 10:07 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

11ο Κεφάλαιο
Η ΜΟΝΤΕΡΝΑ ΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ Η ΓΕΝΙΑ ΤΟΥ '30

115.Ο ρόλος του Θεοτοκά στην δημιουργία της γενιάς του 1930 (σελ. 339)

Η γενιά του '30 είναι η διασημότερη και συγχρόνως η πλέον δυσπροσδιόριστη ποιητική γενιά. Τον όρο φαίνεται ότι εισηγήθηκε ο Γ. Θεοτοκάς το 1937, προκειμένου να προσδώσει μεγαλύτερο κύρος στην πνευματική κίνηση των « νέων» ποιητών που ο ίδιος ευαγγελιζόταν από χρόνια πριν. Πιθανότατα δεν ήταν μόνο ο όρος, αλλά και η ίδια η συλλογική κίνηση δική του επινόησης σε μια γενική επισκόπηση της σύγχρονής του ελληνικής λογοτεχνίας, που δημοσίευσε στο γαλλικό περιοδικό Europe.

116.Τι είναι τα αισθητικά πρότυπα: Αγγλοσαξονικός μοντερνισμός –Γαλλικός Υπερρεαλισμός (σελ. 344-345)

Ο μοντερνισμός είναι ένα πνευματικό κίνημα που εκδηλώθηκε αρχικά, στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα κι έφτασε στην πλήρη ανάπτυξή του στις τέσσερις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα. Στόχος του ήταν η κατάλυση των αξιών του Διαφωτισμού και της πίστης στην κυριαρχία στου ορθού λόγου και με ριζοσπαστικούς πειραματισμούς επιχείρησε την ανατροπή συμβάσεων και κανόνων. Εκδηλώθηκε σε όλες τις μορφές της τέχνης, με πρώτη την ποίηση.
Ο υπερρεαλισμός δημιουργήθηκε στη Γαλλία και αποσκοπούσε στην απελευθέρωση της κοινωνίας (Μάρξ) και του ατόμου (Φρόυντ). Βασικό του γνώρισμα στην ποίηση είναι η χρήση της αυτόματης γραφής, που παραχωρούσε την προτεραιότητα στο ασυνείδητο. Ο υπερρεαλισμός συναιρεί την πραγματικότητα και το όνειρο, αποσκοπώντας στη διαταραχή της νοητικής λειτουργίας.
Παρότι οι νεωτερικές αλλαγές εμφανίζονται πολύ νωρίτερα, δραστική αλλαγή στην Ελλάδα έρχεται με δύο εμβληματικά ποιητικά βιβλία το “Μυθιστόρημα” του Σεφέρη (αφομοίωση αγγλοσαξονικού μοντερνισμού) και “Υψικάμινος” του Εμπειρίκου (αφομοίωση γαλλικού υπερρεαλισμού).

117. Τι είναι η "μυθική μέθοδος"; (σελ. 345+ανθολόγιο)

Μυθική μέθοδος: μια ειδική χρήση του αρχαίου μύθου η οποία, σύμφωνα με τον Έλιοτ, συνίσταται στον χειρισμό «ενός αδιάκοπου παραλληλισμού του σύγχρονου [κόσμου] και της αρχαιότητας» και λειτουργεί ως «ένας τρόπος να ελέγξει κάποιος, να ταχτοποιήσει, και να δώσει μορφή και σημασία στο απέραντο πανόραμα ματαιότητας και αναρχίας που είναι η σύγχρονη ιστορία». Ο μύθος λειτουργεί έτσι, συγχρόνως, ως πλαίσιο οργάνωσης αλλά και ως αντίστιξη προς το ιστορικό παρόν που, για τη μοντερνιστική συνείδηση, «είναι ένας κόσμος διαλυμένος, άρρωστος και ναρκωμένος, όπου οι αισθήσεις εξατμίζονται και χάνουν την πραγματικότητά τους μέσα στο χάος των εντυπώσεων». Η λειτουργία της μυθικής μεθόδου, περιπλέκεται από δύο παραμέτρους: αφενός επειδή μυθολογικά/ιστορικά πρόσωπα και περιστατικά συχνά συνυπάρχουν ή και συμφύρονται αδιακρίτως, παραπέμποντας έτσι τον αναγνώστη σε ένα ενιαίο «μυθο-ιστορικό» παρελθόν και αφετέρου, επειδή η διάκριση ανάμεσα στο παρόν και σε αυτό το ενιαίο «μυθο-ιστορικό» παρελθόν καταργείται επίσης, στο πλαίσιο του μοντερνιστικού «χρονικού συνταυτισμού». Αυτός ο «συνταυτισμός» του παρελθόντος με το παρόν διαμορφώνει το μοντερνιστικό «ιστορικό συναίσθημα» (το οποίο στην πραγματικότητα είναι α-ιστορικό), το οποίο θυμίζει, όπως έγραφε ο Σεφέρης, την αίσθηση που έχει ένας σύγχρονος άνθρωπος καθώς, τη στιγμή που διαβάζει Όμηρο, «έχει πλάι του τον Οδυσσέα […] ταυτόχρονο με το υπερωκεάνιο που βλέπει από το παράθυρο και τον εαυτό του».

118.Ποια χαρακτηριστικά της μοντέρνας ποίησης συγκεντρώνει το «Μυθιστόρημα» του Σεφέρη; (σελ. 345-346)

1. Ελεύθερος στίχος
2. Η δραματικότητα, η αίσθηση ότι το κείμενο είναι περισσότερο απόσπασμα δράματος παρά λυρικό ποίημα. Σ’ αυτό συντείνει και η χρήση ποιητικών «προσωπείων».
3. Η χρήση καθημερινού ή πάντως μη-ποιητικού λεξιλογίου
4. Η “σκοτεινότητα” του νοήματος, η προβολή της άλογης σύλληψης των πραγμάτων, η ανάγνωση του έργου ως μια «ανασύνθεση ψυχολογική, βασισμένη στην ενόραση» (Βαγενάς).
5. Η αποσπασματική και ελλειπτική ανάπτυξη της ποιητικής σύνθεσης, ένας τρόπος σύνδεσης των αποσπασμάτων βασισμένος στην ψυχολογική ή συναισθηματική αλληλουχία.
6. Οι υπαινικτικές παραπομπές σε λογοτεχνικά και άλλα κείμενα του παρελθόντος, ως παραθέσεις ή παραφράσεις, που δείχνουν την αφομοίωση των ξένων υλικών στο μοντέρνο ποίημα.
7.Ο πολυγλωσσισμός, η εγκόλπωση στο μοντέρνο ποιητικό κείμενο τύπων από παλιότερες μορφές της ελληνικής (αρχαίας & μεσαιωνικής) γλώσσας σε συνδυασμό με ιδιωματικά ή διαλεκτικά στοιχεία.
Η "μυθική μέθοδος": όρος του Έλιοτ που πρωτοεμφανίζεται στην ελληνική ποίηση με το Μυθιστόρημα του Σεφέρη (1935).

119.Τι είναι “σκοτεινότητα”; (σελ. 346)

Η σκοτεινότητα του νοήματος, η προβολή της άλογης σύλληψης των πραγμάτων, η ανάγνωση του έργου ως μια «ανασύνθεση ψυχολογική, βασισμένη στην ενόραση» (Βαγενάς). Η μοντερνιστική σκοτεινότητα πάντως έλκει την καταγωγή της από την συμβολιστική φιλοδοξία για διαμόρφωση μιας απολύτως ποιητικής γλώσσας (ή μιας ποιητικής γλώσσας που, αποσπασμένη απολύτως από κάθε επικοινωνιακή λειτουργία, θα προσέγγιζε την κατάσταση της μουσικής).

120.Τι είναι ο πολυγλωσσισμός; (σελ. 346)

Είναι η εγκόλπωση στο μοντέρνο ποιητικό κείμενο τύπων από παλιότερες μορφές της ελληνικής (αρχαίας & μεσαιωνικής) γλώσσας σε συνδυασμό με ιδιωματικά ή διαλεκτικά στοιχεία καθώς και σπάνιους ή ανοίκειους όρους, που πραγματοποιείται με τη μέθοδο του κολάζ, σε ευθεία αναλογία προς την γλωσσική ποιητική κοσμοπολίτικων και εξωτικών συμφραζομένων που εισηγήθηκαν κυρίως ο Έλιοτ & ο Πάουντ.

121. Τι είναι χρονικός συνταυτισμός; (σελ. 347)

Ο «συνταυτισμός» του παρελθόντος με το παρόν διαμορφώνει το μοντερνιστικό «ιστορικό συναίσθημα» (το οποίο στην πραγματικότητα είναι α-ιστορικό), το οποίο θυμίζει, όπως έγραφε ο Σεφέρης, την αίσθηση που έχει ένας σύγχρονος άνθρωπος καθώς, τη στιγμή που διαβάζει Όμηρο, «έχει πλάι του τον Οδυσσέα […] ταυτόχρονο με το υπερωκεάνιο που βλέπει από το παράθυρο και τον εαυτό του».

122.Τι είναι ο σουρεαλισμός; (σελ. 347)

Ο «πατριάρχης» του γαλλικού πρωτοποριακού κινήματος Αντρέ Μπρετόν (1896-1966) ορίζει στο πρώτο υπερρεαλιστικό μανιφέστο του τον υπερρεαλισμό ως εξής:
ΣΟΥΡΡΕΑΛΙΣΜΟΣ: όνομα, αρσ. Αυτοματισμός ψυχικός καθαρός με τον οποίο προτίθεται κανείς να εκφράσει είτε προφορικά, είτε γραπτά, είτε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, την πραγματική λειτουργία της σκέψης. Υπαγόρευση της σκέψης, με την απουσία κάθε ελέγχου από τη λογική, έξω από κάθε προκατάληψη αισθητική ή ηθική.
ΕΓΚΥΚΛ. Φιλοσ. Ο σουρρεαλισμός στηρίζεται στην πίστη στην ανώτερη πραγματικότητα ορισμένων τύπων συσχετισμών αγνοημένων ως τώρα, στην παντοδυναμία του ονείρου, στο αδιάφορο παιχνίδι της σκέψης. Τείνει να καταλύσει οριστικά όλους τους άλλους ψυχικούς μηχανισμούς και να τους υποκαταστήσει στη λύση των κυριότερων προβλημάτων της ζωής.

123.Τι είναι η υπερ-πραγματικότητα στον σουρεαλισμό; (σελ. 347-348)

Η “υπερ-πραγματικότητα” ή “ανώτερη πραγματικότητα” δεν αποτελεί έξοδο από την κοινή πραγματικότητα αλλά φιλοδοξία διερεύνησης των ορίων της και αποκατάστασης του βάθους της.
Οι υπερρεαλιστές αρνούνται τη μονοκρατορία της έλλογης σκέψης και επιχειρούν τη συστηματική διερεύνηση του ασυνείδητου (με ιδιαίτερη εστίαση στο όνειρο, αλλά και σε ποικίλες διαισθητικές και αποκρυφιστικές διαδικασίες). Φιλοδοξούν να κατακτήσουν μια πιο «αληθινή» αντίληψη για το πραγματικό μια έννοια που κατά τη γνώμη τους έχει σκανδαλωδώς περιοριστεί στην επιφανειακή και εξωτερική θεώρηση των πραγμάτων.
Αναγνωρίζουν ως κύρια πηγή έμπνευσης τον Φρόιντ, αλλά και τον Ηράκλειτο και τον Χέγκελ και άλλους στοχαστές του παρελθόντος, που επιδίωκαν την κατάλυση της διάκρισης ανάμεσα σε μια σειρά από φαινομενικά αντίθετους επιστημολογικούς όρους και τελικά αποσκοπούσαν στην συναίρεση του συνειδητού με τον ασυνείδητο κόσμο.

124.Τι είναι η αυτόματη γραφή για τον Εμπειρίκο; (σελ. 348)

Η αυτόματη γραφή είναι από τα βασικά εργαλεία του υπερρεαλισμού. Ο πιο αμεσότερος τρόπος έκφρασης, που για να γίνει κατανοητός πρέπει να ενεργοποιηθούν οι κρυφοί μηχανισμοί του ονείρου, όπως τους αποκάλυψε ο Φρόιντ.
Όπως στα όνειρα, έτσι και στην αυτόματη γραφή βλέπουμε να έρχονται στην επιφάνεια στοιχεία τα οποία δε θα μπορούσαν διαφορετικά να αξιοποιηθούν.. Έτσι, εκεί όπου ένας συγγραφέας θα χρησιμοποιούσε τη λογική και το λογικό ειρμό, ο υπερρεαλιστής θα παραμερίσει κάθε επίδραση που προέρχεται από τη λογική ή από έννοιες ηθικής μορφής ή αισθητικής. Στο σημείο αυτό βλέπουμε ότι ο υπερρεαλισμός ή μάλλον η αυτόματη γραφή παρουσιάζει μια συγγένεια με τον κόσμο των ονείρων καθώς ότι είναι απωθημένο στο ασυνείδητο μας , όπως στα όνειρα, έτσι και στην αυτόματη γραφή έρχονται στην επιφάνεια στοιχεία που δια μιας επεμβάσεως λογικής θα παραμερίζονταν.

125.Γκρι πλαίσιο (σελ. 348-349)

Στην πραγματικότητα η αυτόματη γραφή είναι περισσότερο ένα πειραματικό εγχείρημα, παρά μια μέθοδος καλλιτεχνικής παραγωγής, γιατί ο σκοπός της δεν είναι η δημιουργία «τέχνης», αλλά η ριζική αλλαγή των όρων παραγωγής της τέχνης, η οποία με τη σειρά της προϋποθέτει την ακύρωση εννοιών όπως η καλλιτεχνική αυθεντία, το ταλέντο, η έμπνευση, κοκ. Συνακόλουθα, η αυτόματη γραφή φιλοδοξεί να αλλάξει την κατοχυρωμένη αντίληψη για το κοινό ως «δέκτη» του καλλιτεχνικού έργου και στη θέση της να προβάλει τον δέκτη σε δημιουργικό παραγωγό, καθώς ο αναγνώστης έρχεται με το υπερρεαλιστικό έργο αντιμέτωπος με την απροσδόκητη και με την λογικά μη ερμηνεύσιμη «εικόνα», που προβάλλει από το ασυνείδητο του δημιουργού. Οι υπερρεαλιστές απορρίπτουν την ενσυνείδητη καλλιτεχνική βούληση και προχωρούν στη συναίρεση ετερόκλητων και ασυμβίβαστων μεταξύ τους εννοιών.
Οι υπερρεαλιστές λοιπόν δεν αναπροσδιορίζονταν ως εκφραστές ενός ανανεωτικού πνεύματος στη λογοτεχνία ή και στις άλλες τέχνες αλλά «ως επαναστάτες που είχαν αφοσιωθεί στον να αλλάξουν τη φύση της συνείδησης και να αλλοιώσουν την αντίληψή μας για τη φύση της πραγματικότητας» (Bigsby,1970)

126.Σχολιάστε την σύγκρουση του γαλλικού υπερρεαλισμού με την πολιτική του διάσταση (σελ. 349)

Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να κατανοήσουμε και την πολιτική διάσταση του (γαλλικού) υπερρεαλιστικού κινήματος η οποία μαρτυρείται και στο επίπεδο της σύμπραξης ορισμένων εκπροσώπων του με την κομμουνιστική Αριστερά, κυρίως όμως εκδηλώνεται στο επίπεδο των καταστατικών του αρχών και επιδιώξεων: την προσπάθεια για δραστική αλλαγή των όρων παραγωγής, πρόσληψης και λειτουργίας της τέχνης. Την απόπειρα καταγραφής των κατοχυρωμένων προνομίων του καλλιτέχνη, . Την καταγγελία της «ιεροποιημένης» τέχνης ως υποκριτικού τεχνάσματος που υποστηρίζει την αστική εκμετάλλευση.

127.Η Εχθρική στάση έναντι του Μοντερνισμού στην δεκαετία του '30 (σελ. 350-351)

Στη συλλογική συνείδηση της κριτικής ο μοντερνισμός συχνά ταυτίζεται με τη μίμηση των ξένων συρμών, την εγκατάλειψη των ελληνικών στοιχείων, την άμορφη και ασυνάρτητη ανάπτυξη ή ακόμη και τη σκανδαλιστική απουσία έλλογου νοήματος. Ο όρος «μοντερνισμός», όπως και ειδικότεροι (πχ ο σουρεαλισμός) χρησιμοποιήθηκαν πολύ συχνά ως ύβρεις και πάντως χωρίς επίγνωση του συγκεκριμένου νοήματός τους. Ο Ανδρέας Καραντώνης από τους διακεκριμένους κριτικούς της εποχής, καταδίκασε «την αστόχαστη και άσκοπη μίμηση κάθε ξένου και παράσιτου μοντερνισμού» και γενικά αποδέχεται το μοντέρνο περισσότερο με κριτήρια. Η στάση της κριτικής απέναντι στην πρόσληψη του μοντερνισμού ήταν αμήχανη και σπασμωδική. Το ευρύ αναγνωστικό κοινό αντιμετώπισε μάλλον με αδιαφορία το μοντερνισμό, ενώ εκείνο που μπορούσε να παρακολουθήσει τις εξελίξεις ήταν περιορισμένο.


128. Πως αντιλαμβάνονται το μοντερνισμό τα μέλη της Γενιάς του ’30; (σελ. 351-352)

Οι νέοι συγγραφείς διεκδικούν ένα εθνικό ακροατήριο και καθοδηγητικό ρόλο, η περιδεής στάση πολλών από αυτούς απέναντι στα ευρωπαϊκά πρότυπα, καθώς και οι σοβαροί περιορισμοί, που έθετε το ελληνικό πνευματικό, κοινωνικό και πολιτικό περιβάλλον της εποχής, όλα αυτά οδήγησαν το μοντερνισμό σε μια συντηρητική στάση. Ο Ελύτης, αναλαμβάνοντας να υπερασπιστεί τον υπερρεαλισμό, τον παρουσιάζει ως μια κατοχυρωμένη ακαδημαϊκή σχολή (αναφέρει ότι βρίσκεται στο επίκεντρο του ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος, παραθέτει εκτενή γαλλική βιβλιογραφία και προτείνει στους κριτικούς να διακρίνουν το γνήσιο από το νόθο μοντέρνο) και όχι ως ένα μαχητικό πρωτοποριακό ρεύμα. Ακόμη και ο Σεφέρης δείχνει να ενοχλείται «με την παγερή σοβαρότητα των πρωτοπόρων νέων εδώ » έχει διατυπώσει την άποψη πως « ο υπερρεαλισμός δεν έδωσε στον τόπο μας τίποτε ώριμο για να κριθεί». Σε αυτά τα πλαίσια ο μοντερνισμός στην Ελλάδα περιορίζεται στην ανανέωση των εκφραστικών μέσων, που όμως συνδυάζεται με μια νοοτροπία ακαδημαϊσμού και σοβαροφάνειας. Οι όποιες απόπειρες υπονόμευσης αυτής της σοβαρότητας, πχ από τον Σκαρίμπα (1937) όχι μόνο δεν εντάσσονται στα πλαίσια της σχολής, αλλά αντιμετωπίζονται από τους ίδιους τους εκπροσώπους της ως απειλή «στην ηθική ατμόσφαιρα της πνευματικής Ελλάδος» και ως «απόρροια μιας κάποιας πνευματικής μα και γενικότερης αναρχίας» (Βαρελάς, 2003). Συνιστά εξαίρεση η περίπτωση του Ν. Κάλας, ο οποίος στα λίγα χρόνια παρουσίας του στην Ελλάδα έδειξε ότι συνδύαζε θεωρητική γνώση, γνώση των σύγχρονων μοντερνιστικών αναζητήσεων (Έλιοτ, ρωσική πρωτοπορία, εξπρεσιονισμός, υπερρεαλισμός), ερευνητική διάθεση, εκφραστική τόλμη και πολιτική εγρήγορση.

129.Οι διαφορές γαλλικού και ελληνικού υπερρεαλισμού (σελ. 355)

Ο υπερρεαλισμός εμφανίστηκε στη Γαλλία, όχι ως καλλιτεχνική κίνηση ή«σχολή», αλλά ως συστηματική απόπειρα για τη δραστική αλλαγή των όρων παραγωγής, πρόσληψης και λειτουργίας της τέχνης και για την αναθεώρηση της σχέσης της με τη ζωή. Στην Ελλάδα, αντίθετα, εκδηλώθηκε ως λογοτεχνική τεχνοτροπία, απαλλαγμένος από οποιαδήποτε εκδήλωση προκλητικής ή αντιαστικής συμπεριφοράς της αντίστοιχης ευρωπαϊκής εκδοχής του. Ο Vitti θεωρεί πως στην ελληνική εκδοχή του ο υπερρεαλισμός ήταν «κοινωνικά ακρωτηριασμένος», αφού αδιαφόρησε (ή υποχρεώθηκε να αδιαφορήσει) για τα κοινωνικά και πολιτικά ζητούμενα του γαλλικού κινήματος και περιορίστηκε στο αίτημα της ατομικής απελευθέρωσης και στον αισθητικό ριζοσπαστισμό, λειτουργώντας, έτσι, αυστηρά ως καλλιτεχνική πρωτοπορία. Σύμφωνα με αυτή την άποψη «ο γαλλικός σουρεαλισμός» για να προσαρμοστεί στις απαιτήσεις της ελληνικής «ελίτ» αναγκάστηκε σε περιορισμό των χαρακτηριστικών του, ενώ μετά την εγκαθίδρυση της μεταξικής δικτατορίας οι Έλληνες λογοτέχνες αναγκαστικά παραιτήθηκαν από το κοινωνικό πρόγραμμα του σουρεαλισμού.

130.Τι σημαίνει ο όρος “ελληνικότητα”; (σελ. 356)

Η ιδεολογία του εθνισμού είχε ευρεία απήχηση στην ελληνική διανόηση πριν την δεκαετία του 30. Σε ότι αφορά τις λογοτεχνικές εξελίξεις, οι θιασώτες του πνευματικού εθνισμού προωθούν ένα νεφελώδες αίτημα «ελληνικότητας» και συγχρόνως απαξιώνουν τις μοντερνιστικές αναζητήσεις τις οποίες και αντιμετωπίζουν ως προϊόντα μιμητικής ξενομανίας. Ιδιαίτερα επικριτικά στέκονται απέναντι σε εκδηλώσεις «κοσμοπολίτικες» λογοτεχνικές, σε εκείνες δηλαδή που στερούνται αναφορές σε “εθνικού τύπου” συμφραζόμενα.


131.Πως έθεσαν το ζήτημα της “ελληνικότητας” οι εκπρόσωποι της Γενιάς του ’30; (σελ. 357)

Κεντρικό ζητούμενο για τους Έλληνες εισηγητές του μοντέρνου, έγινε η νομιμοποίηση της νεωτερικής ποίησης, η οποία τώρα αντιμετωπίζει την κατηγορία ότι είναι προϊόν μιμιτικής ξενοτροπίας, επομένως και εξ ορισμού είναι ασύμβατη με το κυρίαρχο πρόσταγμα της επιστροφής στις εθνικές / λαϊκές αξίες. Οι δύο βασικοί υπερασπιστές του μοντέρνου, ο Σεφέρης και ο Ελύτης, επιχειρούν στα τέλη της δεκαετίας του ’30, ο καθένας με τον τρόπο του, να στρέψουν τη συζήτηση περί «ελληνικότητας» σε μια κατεύθυνση, που να επιτρέπει το συγκερασμό με την ευρωπαϊκή παιδεία και τη νεωτερική τεχνοτροπία.

132.Περιγράψτε την αντιπαλότητα Τσάτσου-Σεφέρη για τον διάλογο πάνω στην ποίηση (σελ. 358-359)

Ο Τσάτσος διατυπώνει αντιρρήσεις για τη νεωτερική λογοτεχνία από τη σκοπιά του “πνευματικού εθνισμού”. Πιστεύοντας στον ελληνικό χαρακτήρα της τέχνης, ορίζει την “ελληνικότητα” ως “ιδέα” με σταθερούς νόμους και υποστηρίζει ότι στα έργα πρωτοποριακής τέχνης, μόλις διακρίνεται η σφραγίδα της ελληνικότητας, ενώ τα γνήσια ποιητικά έργα πηγάζουν, εντελώς ελεύθερα από ξένες εξελίξεις, από τις ίδιες της πηγές της ελληνικής ζωής.
Ο Σεφέρης στον “Διάλογο για την ποίηση”, αντιπαραθέτει στο συντηρητικό δόγμα του Τσάτσου, μια δυναμική αντίληψη που δεν αποδέχεται την “ελληνικότητα” ως αισθητική αρχή ή ως μέθοδο διαχείρισης “ελληνικού υλικού”, αλλά προκρίνει την ιστορική και πολιτισμική αυτογνωσία ως μακροπρόθεσμο παιδευτικό πρόγραμμα. Επιπλέον, απαλλάσσει τη λογοτεχνία από την υποχρέωση να ενσωματώνει δείγματα εντοπιότητας προκειμένου να αποδείξει τον εθνισμό της, αφού αρκεί γι' αυτό η γλωσσική συνείδηση του συγγραφέα.

133.Η εκδοχή της “ελληνικότητας” της δεκαετίας του '30 ως αίτημα της αριστερής κριτικής (σελ. 359)

Η Αριστερά από το τέλος του 1934 στρέφεται αποφασιστικά προς τη λαϊκή παράδοση και αρνούμενη τους αστικούς «μαϊμουδισμούς» των εισηγμένων από την Ευρώπη τεχνοτροπιών, προτείνει το «λαϊκό» (=δημοτικό) τραγούδι ως πρότυπο για τη δημιουργία μια λογοτεχνίας, που να είναι κατανοητή από το λαό και να έχει ρίζες στα γνήσια εθνικά αισθήματα.
Με τη στάση της αυτή προκάλεσε την αντίδραση ορισμένων συγγραφέων αριστερής πολιτικής τοποθέτησης, όπως του Κ. Βάρναλη και του Ν. Κάλας. Παρότι αυτή η «λαϊκιστική εκδοχή του εθνικισμού» (Ντουνιά 1996), που προώθησε η Αριστερά, δεν είχε μεγάλη επίδραση στο πνευματικό και καλλιτεχνικό γίγνεσθαι στη διάρκεια της δεκαετίας του ’30 (κυρίως λόγω του εκτοπισμού της Αριστεράς από τη δικτατορία), υπήρξε μεγάλη η μακροπρόσθεσμη σημασία αυτής της στροφής γιατί μεταπολεμικά καλλιέργησε το έδαφος για την αφομοίωση ορισμένων εκφράσεων μοντερνιστικής «ελληνικότητας» από μέρους της διανόησης, αλλά και του κοινού της Αριστεράς. Η αναζήτηση τεκμηρίων ελληνικότητας στη μοντέρνα ποίηση απασχολεί στα μεταπολεμικά χρόνια και πολλούς κριτικούς της Αριστεράς. Ο Κουλουφάκος (1956), πχ, αναφερόμενος στους Ρίτσο, Βρεττάκο, Σεφέρη και Ελύτη, γράφει «η ελληνική ποίηση, δίχως να χάσει την Ελληνικότητά της, […]κατά τη γνώμη μερικών ξένων […] ξεπέρασε τα πιο προχωρημένα τμήματα της παγκόσμιας (ενν. λογοτεχνίας)». Ο Θασίτης (1961) διαπιστώνει ότι το «αίτημα της ελληνικότητας πραγματοποιείται με πληρότητα» στο Άξιον Εστί (Vitti, 2000).

134.Σεφέρης “Η Στροφή” (σελ. 362)

Η ολιγοσέλιδη πρώτη ποιητική συλλογή του Σεφέρης κυκλοφορεί το 1931 με τον τίτλο Στροφή. Ο τίτλος αυτός παραπέμπει αφενός στη μετρική ( ομάδα δύο ή περισσοτέρων στίχων, η βασική μονάδα των στιχουργικών συστημάτων), αφετέρου σε μια αλλαγή κατεύθυνσης, και συγκεκριμένα στη μεταστροφή από την παραδοσιακή στην νεωτερική ποίηση.
Τα ποιήματα της συλλογής αυτής τηρούν τα μορφολογικά και εκφραστικά χαρακτηριστικά της παραδοσιακής στιχουργικής, τα οποία όμως υπονομεύονται, διακριτικά και κάποτε εντονότερα, από την ειρωνεία, τη διάχυση του νοήματος, αλλά και την τολμηρή στιχουργική επινοητικότητα του Σεφέρη .
Στη πρώτη αυτή συλλογή εντάσσονται ο Ερωτικός λόγος, ένα ποίημα αισθησιακό, συνθετικό, αποτελούμενο από πέντε μέρη και παραπέμπει στην ποίηση του Βαλερύ θεωρείται «το τελευταίο σημαντικό ποίημα που γράφτηκε σε δεκαπεντασύλλαβο». Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Παλαμάς παρατηρώντας τα ποιήματα της συλλογής είχε επισημάνει (σε επιστολή του προς τον Σεφέρη) ότι «είναι κρυπτογραφικά. Χρειάζονται και κάποιο κλειδί. Δεν το βλέπω[..] Οι αριστοκρατικοί στιχοπλέκτες της φυλής του Σεφέρη και τη βοήθεια αυτή [στον συνεργαζόμενο αναγνώστη] δεν τη θεωρούν απαραίτητη. Είναι σα να μη ζητούν ψήφους» (Δασκαλόπουλος, 1996).

135. Λίγα λόγια για τα έργα του Σεφέρη (σελ. 362-366)

Η Στέρνα (1932). Ανήκει στη πρώτη περίοδο και είναι συνθετικό ποίημα που απαρτίζεται από 23 πεντάστιχες στροφές και μάλιστα θεωρείται επίτευγμα στιχουργικής δεξιοτεχνίας. Είναι η πιο ολοκληρωμένη απόπειρα του Σεφέρη προς την κατεύθυνση της «καθαρής ποίησης» (το ανέφικτο ιδεώδες μιας ποίησης απόλυτα «καθαρισμένης» από οποιοδήποτε μη ποιητικό στοιχείο, που λειτουργεί κυρίως με την υποβλητική « μαγεία» της γλώσσας). Η πυκνή συμβολική οργάνωση του ποιήματος, εξάλλου καθιστά τη Στέρνα ερμητικό ποίημα, ένα από εκείνα που «αφήνουν, ή καλύτερα προτείνουν στον κριτικό και τον μελετητή ανεξάρτητα πεδία ερμηνευτικών δυνατοτήτων, πολλούς αγώνες για την προσέγγιση και την αποκατάσταση του νοήματος» (Σινόπουλος,1984).
.
Το Μυθιστόρημα (1935) είναι συνθετικό ποίημα, που αναπτύσσεται σε 24 μέρη (Α΄-ΚI΄), όσες οι ραψωδίες της Ιλιάδας και της Οδύσσειας,. Ο τίτλος του έργου στην πρώτη έκδοση σχολιάζεται ως εξής: «Είναι τα δύο του συνθετικά που με έκαναν να διαλέξω τον τίτλο αυτής της εργασίας. ΜΥΘΟΣ γιατί χρησιμοποίησα αρκετά φανερά μια ορισμένη μυθολογία, ΙΣΤΟΡΙΑ, γιατί προσπάθησα να εκφράσω, με κάποιον ειρμό, μια κατάσταση τόσο ανεξάρτητη από μένα όσο και τα πρόσωπα ενός μυθιστορήματος» (Γαραντούδης – Καγιαλής, 2008).
Στο θεματικό επίκεντρο του έργου βρίσκεται η σκληρή μοίρα του ελληνισμού, σε διαχρονική κλίμακα, αλλά με έκδηλες αναφορές στην προσωπική και τη συλλογική τραγωδία της καταστροφής του μικρασιατικού ελληνισμού. Στο ποίημα σκηνοθετείται μια διαρκής αντιπαραβολή ανάμεσα στον αρχαιοελληνικό και τον σύγχρονο ελληνικό κόσμο, με την αξιοποίηση της «μυθικής μεθόδου» αλλά και τον μοντερνιστικών τεχνικών, που αφορούν στην ενσωμάτωση υπαινικτικών παραπομπών και αλλόγλωσσων χωρίων. Έτσι, ο Σεφέρης δημιουργεί «μια “μυθική’’ αίσθηση της συμπεριφοράς και της πορείας του Έλληνα ανθρώπου μέσα στο χώρο και το χρόνο» (Σινόπουλος, 1984).

Τετράδιο Γυμνασμάτων (1940) περιλαμβάνει 36 ποιήματα γραμμένα στη διάρκεια μιας δεκαετίας (1928-1937). Όπως διευκρίνιζε ο Σεφέρης στην πρώτη έκδοση της συλλογής «το βιβλίο τούτο είναι φτιαγμένο είτε από διάφορα ποιήματα που δεν έχουν θέση σε καμία από τις συλλογές που δημοσίεψα ή που θα μπορούσα αργότερα να δημοσιέψω είτε από κομμάτια της περίστασης δοσμένα σε φίλους, είτε από ασκήσεις λίγο ή πολύ προχωρημένες, εννοώ σαν εργασία» (Γαραντούδης – Καγιαλής, 2008). Η αφηγηματική και η κριτική διάθεση εναλλάσσεται, στα ποιήματα της συλλογής, με τον λυρικό λόγο, ενώ παραμένει σταθερός ο διάλογος του ποιητή με την αρχαία παράδοση - οργανωμένος πάντα επί του μοντερνιστικού προτύπου.

Ημερολόγιο Καταστρώματος(α) κυκλοφόρησε σχεδόν ταυτόχρονα με το Τετράδιο Γυμνασμάτων. Περιέχει 17 ποιήματα, γραμμένα από το 1937 έως το 1940 (μάλιστα ένα από αυτά και συγκεκριμένα Η τελευταία μέρα δεν στάθηκε δυνατό να συμπεριληφθεί στην πρώτη έκδοση από το φόβο της λογοκρισίας). Στη συλλογή αποτυπώνεται συχνά η εμπειρία του πολέμου, όχι όμως ως πρόβλεψη επερχόμενων δεινών, αλλά ως ήδη συντελεσθέν βίωμα. Όπως παρατηρεί η Ν. Αναγνωστάκη ≪το παράδοξο αυτού του βιβλίου είναι ότι μοιάζει να γράφτηκε μέσα στον πόλεμο και στην Κατοχή, λες και ο ποιητής δέχτηκε πρόωρα τις φριχτές εικόνες, πριν σχηματιστούν, σαν εφιαλτικά οράματα που σύντομα θα συναντούσε τη ζωντανή τους όψη≫ (Δασκαλόπουλος, 1996).

Το Ημερολόγιο Καταστρώματος β΄ εκδόθηκε ιδιωτικά, σε μορφή φωτοτυπημένων χειρογράφων το 1944 και επίσημα την επόμενη χρονιά (1945). Η συλλογή αριθμεί 13 ποιήματα, που προβάλλουν την πιο επικαιρική στιγμή της ποίησης του Σεφέρη, καθώς φέρουν έκδηλα τα σημάδια της ιστορικής συγκυρίας στην οποία γράφτηκαν (σχεδόν όλα τα κείμενα εξάλλου είναι χρονολογημένα, ενώ πολλά φέρουν και ένδειξη του τόπου γραφής τους). Τα ποιήματα που περιλαμβάνονται εκφράζουν μεγάλη ποικιλία διαθέσεων και τόνων και είναι επικεντρωμένα σε διάφορους θεματικούς πυρήνες, που εκτείνονται από την στοχαστική επίγνωση της τραγικής ανθρώπινης μοίρας ως τη σάτιρα του ασυνάρτητου και καιροσκοπικού πολιτικού επιτελείου στη Μέση Ανατολή. Τα ποιήματα αυτά, αφηγηματικά τα περισσότερα -συχνά εστιάζουν στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ποιητική και πολιτική συνείδηση του «πρόσφυγα ποιητή» στα χρόνια του πολέμου. Ανάμεσά τους βρίσκονται ορισμένα, από τα πλέον προσιτά στον μέσο αναγνώστη, ποιήματα του Σεφέρη.

Κίχλη (1947) Ο Σεφέρης δηλώνει μια δεύτερη στροφή, αυτή τη φορά από την επίκαιρη ποιητική του Ημερολογίου Καταστρώματος β΄, προς την κατεύθυνση μιας ερμητικά δύσκολης και πολύσημης ανίχνευσης του εμπειρικού βάθους. Το συνθετικό ποίημα, αρθρώνεται από τρία αριθμημένα μέρη τα δύο πρώτα προβάλλουν κλιμακωτά σύμφωνα με τον ίδιο τον ποιητή μια «σιγανή πορεία προς τη νέκυια» ( την επίσκεψη νεκρών, κατά τα πρότυπα του ομηρικού μέρους της Οδύσσειας), η οποία συντελείται στο καταληκτικό τμήμα του. Η δυσφορία των αναγνωστών με την (θεματική) σκοτεινότητα του ποιήματος υποχρέωσε, τον Σεφέρη να παραβεί την πάγια αρχή της άρνησης σχολιασμού ή επεξήγησης κειμένων του και να ανταποκριθεί, προτείνοντας μια «σκηνοθεσία» για την Κίχλη σε πολυσέλιδη επιστολή προς τον Γ. Κατσίμπαλη, η οποία εντάχθηκε αργότερα στις Δοκιμές του Σεφέρη (1981, β΄), ενώ και σε συναφείς ημερολογιακές εγγραφές του ποιητή, εξακολουθούν να βασίζονται οι περισσότερες ερμηνευτικές προσεγγίσεις του έργου.
Κύπρον, ου μ’εθέσπισεν…1955, με την αφιέρωση «στον κόσμο της Κύπρου, Μνήμη και Αγάπη».(από το 1962 , όταν η συλλογή εντάχθηκε στην Τρίτη συγκεντρωτική έκδοση Ποιημάτων, ο τίτλος της άλλαξε σε Ημερολόγιο Καταστρώματος γ΄). Πηγή έμπνευσης για τα ποιήματα της συλλογής στάθηκε η επίσκεψη του Σεφέρη στην Κύπρο το φθινόπωρο του 1953, και αυτό το γεγονός κινητοποίησε δραστικά τη δημιουργική του βούληση, γιατί του προσέφερε ένα ηδονικό αίσθημα επιστροφής στο μαγικό κόσμο των παιδικών του χρόνων, αλλά και την αποκάλυψη μιας αυθεντικής και αδιάσπαστης εκδοχής του ελληνισμού, σε επίπεδο γλώσσας, εθίμων και κοινωνικής ζωής. Παράλληλα όμως με αυτή την αποκάλυψη, λειτουργούσε και το δραματικό βάρος της ιστορικής στιγμής, που σφραγιζόταν από το αίτημα για ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα και τις ραδιουργίες της αγγλικής πολιτικής. Τα δεκαεπτά ποιήματα της συλλογής που έγιναν 18 με την ενσωμάτωση «Οι γάτες του Αι Νικόλα», η σχέση του ανθρώπου με το φυσικό του περίγυρο, αναδύεται ορμονικότερη από ποτέ στο σεφερικό έργο, ενώ παράλληλα η προσήλωση στη σύγχρονη και απτή πραγματικότητα, επιτρέπει την ανάπτυξη μιας καινούργιας προσέγγισης όσον αφορά τη διαπλοκή του μύθου με την ιστορία.

Ο δαίμων της πορνείας μεταγράφει ποιητικά, με καβαφικό, θα λέγαμε, τρόπο, ένα επεισόδιο από το - γραμμένο στην κυπριακή διάλεκτο - μεσαιωνικό χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά. Το ποίημα αναφέρεται στο ερωτικό δράμα του Πέτρου Α’ Λουιζινιάν, βασιλιά της Κύπρου και της Ιερουσαλήμ (1359-1369), τελευταίο εκφραστή του πνεύματος των Σταυροφόρων με ανατολική Μεσόγειο. Στη διάρκεια επίσκεψής του στην Ιταλία ο Πέτρος έλαβε επιστολή από τον Ιωάννη Βισκούντη, έμπιστο ιππότη, που έχει μείνει φύλακας του οίκου του, στην οποία τον ενημέρωνε ότι η γυναίκα του, η Ελεονώρα της Αραγωνίας , διατηρούσε παράνομη σχέση με τον φίλο του και ισχυρό ιππότη Ιωάννη του Μόρφου, κόμη του Ρουχά. Όταν επέστρεψε στην Κύπρο ο Πέτρος ζήτησε από το συμβούλιο των ευγενών τη διαλεύκανση της υπόθεσης. Εκείνοι προτίμησαν να βγάλουν τον τίμιο Βισκούντη συκοφάντη και να τον τιμωρήσουν, φοβούμενοι την αντίδραση των συγγενών της βασίλισσας. Ο βασιλιάς, ντροπιασμένος, αποδέχτηκε αυτή τη λύση, έκτοτε εξαγριώθηκε βιάζοντας τις γυναίκες του νησιού και σπέρνοντας τον τρόμο ωσότου οι ιππότες συνωμότησα εναντίον του και τον δολοφόνησαν με αγριότητα. Πρόκειται για το πιο ιδιωματικό και το περισσότερο αφηγηματικό του ποίημα.

Τα Τρία κρυφά ποιήματα κυκλοφόρησαν τον Δεκέμβριο του 1966. Είναι η τελευταία του ποιητική του συλλογή, μια συλλογή με σπονδυλωτά ποιήματα («Πάνω σε μια χειμωνιάτικη αχτίνα», «Επί σκηνής» και «Θερινό Ηλιοστάσι»), που διαιρούνται σε αριθμημένα μέρη: το 1ο και το 2 σε 7, το 3ο σε 14. Είναι ποιήματα λιτά, γραμμένα σε εξομολογητικό τόνο και συνθέτουν ένα ώριμο, προσωπικό απολογισμό του ποιητή, που φέρει ευδιάκριτα τα χαρακτηριστικά μιας ποιητικής διαθήκης.
Το τελευταίο ποιητικό κείμενο του Σεφέρη ήταν το ποίημα «Επί ασπαλάθων…», που δημοσιεύτηκε την επομένη της κηδείας του ποιητή. Είναι ποίημα εμφανώς πολιτικό και επικαιρικό, καθώς αναφέρεται σε μια περικοπή από την Πολιτεία του Πλάτωνα σχετική με τη μεταθανάτια τιμωρία του αδελφοκτόνου και πατροκτόνου τυράννου Αρδιαίου, άρα και όσων διαπράττουν αδικίες και αντίστοιχα αδικήματα.


136.Ποιες περίοδοι διακρίνονται στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη; (σελ. 367-368)

Σύμφωνα με τον ίδιο τον Ελύτη, η ποίηση του διακρίνεται σε 3 περιόδους. Α)Στη 1η περίοδο της ποιητικής παραγωγής του Ελύτη κυριαρχούν «η φύση και οι μεταμορφώσεις». Αυτές είναι οι Προσανατολισμοί (1939) και ο Ήλιος ο Πρώτος (1943), όπως επίσης και το ποίημα Παραλλαγές πάνω σε μιαν αχτίδα (1943). Ενδεχομένως σε αυτή τη φάση θα πρέπει να συμπεριλάβουμε και το Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας, που εκδόθηκε στο περιοδικό Τετράδιο το 1945, αλλά κυκλοφόρησε σε βιβλίο μόλις το 1962. Β)Ο ίδιος ο Ελύτης σημειώνει ότι «στη δεύτερη περίοδο, που περιλαμβάνει το «Άξιον Εστί», υπάρχει μεγαλύτερη ιστορική και ηθική συνειδητοποίηση, μολονότι χωρίς την απώλεια του κοσμικού οράματος, που σημαδεύει την πρώτη μου περίοδο». Εκτός από το Άξιον Εστί στην περίοδο αυτή θα πρέπει να ενταχθούν οι Έξι και μια τύψεις για τον ουρανό (1960) Γ)Η τρίτη περίοδος αντιπροσωπεύεται, σύμφωνα πάντα με τον ποιητή, από τη συλλογή Το Φωτόδεντρο και η Δέκατη Τέταρτη Ομορφιά (1971) και ολοκληρώνεται με τη Μαρία Νεφέλη (1978), άρα περιλαμβάνει και τις συλλογές Το Μονόγραμμα (1971), Ο ήλιος ο ηλιάτορας (1971), Τα ρω του έρωτα (1972) και τα Ετεροθαλή (1974).
Δεδομένου, όμως ότι η ποιητική του παραγωγή διήρκεσε είκοσι και πλέον έτη από το πέρας της τρίτης περιόδου, αναγκαζόμαστε να αναγνωρίσουμε και μια τέταρτη, τελευταία ποιητική στην οποία θα πρέπει να ενταχθούν οι μεταγενέστερες συλλογές του Ελύτη, Τρία ποιήματα με σημαία ευκαιρίας (1982), Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου (1984), Ο Μικρός Ναυτίλος (1985), Τα Ελεγεία της Οξώπετρας (1991), Δυτικά της λύπης (1995) και Εκ του πλησίον (1998).

137.Νικόλας Κάλας/ Νικήτας Ράντος (σελ. 371)

«Υπάρχει και πολυθόρυβα κινείται ανάμεσα μας» έγραφε ο Καραντώνης το 1933, «ένας νέος λόγιος, δηλαδή: ποιητής, κριτικός, αισθητικός, απολογητής του κινηματογράφου, άκριτος θιασώτης και κακός εφαρμοστής κάθε μοντερνισμού, του ιστορικού υλισμού, του φροϋντισμού, και πλάστης φιλολογικών παραλογισμών […] Είναι υπερμοντέρνος, θορυβοποιός με αντιαισθητική ιδιοσυγκρασία» (Καραντώνης, 1933). Ο Καραντώνης αναφερόταν με αυτά τα λόγια στον Νίκο Καλαμάρη, έναν νέο διανοούμενο «που διαμορφώθηκε με το πολιτικό όραμα της ελληνικής επαναστατικής Αριστεράς και του γαλλικού υπερρεαλισμού» (Χατζηνικολάου 1988). Ο οποίος τον ίδιο χρόνο δήλωνε ότι “είμαι κομμουνιστής στις πολιτικές μου πεποιθήσεις, ο υπερρεαλισμός με ενδιαφέρει στην τέχνη, και στη ζωή περιφρονώ πολλούς ηθικούς κανόνες. Θεωρητικά προσπαθώ να συνδυάσω όλα αυτά με μια ενιαία εξήγηση” (Κάλας, 1982). Ήταν λοιπόν εξαιρετικά δραστήριος στην πνευματική ζωή του μεσοπολέμου. Από τα τέλη της δεκαετίας του 30 και έπειτα υπέγραφε τα κείμενα του ως Νίκολας Κάλας. Με το ψευδώνυμο Μ. Σπίερος δημοσίευε σε αριστερά κυρίως- αλλά όχι μόνο – έντυπα, κριτικά άρθρα, που συχνά προκαλούσαν έντονες αντιδράσεις (ανάμεσά τους μια προσέγγιση του Κ. Π Καβάφη με μαρξιστικά και φροϋδικά εργαλεία το 1932). Με το ψευδώνυμο Νικήτας Ράντος δημοσίευε μεταφράσεις - ήταν από τους πρώτους που μετέφρασαν Αραγκόν, Έλιοτ και Εντ. Λη Μάστερς στα ελληνικά - αλλά και ποιήματα, που την εποχή εκείνη θεωρούνταν «βάρβαρα, κακογραμμένα, παρδαλά, ασυνάρτητα» (Καραντώνης,1933).

138.Πως αντιλαμβανόταν τον υπερρεαλισμό; (371-372)

Ο Κάλας ήταν ο μόνος από τους θιασώτες του υπερρεαλισμού στην Ελλάδα, που αντιλαμβανόταν και υποστήριζε τον υπερρεαλισμό ως «πράξη», πέραν της όποιας καλλιτεχνικής ή αισθητική δραστηριότητας. Ο ίδιος έγραφε: «χωρίς υπερρεαλιστική κίνηση, δε μπορεί να υπάρξει υπερρεαλισμός […] Η μορφή, που παίρνει η εκδήλωση της υπερρεαλιστικής διάθεσης είναι δευτερεύουσα υπόθεση […] ο υπερρεαλισμός είναι κάτι περισσότερο από γραφή και ζωγραφική, κάτι περισσότερο από τέχνη• μόνον όταν κανείς το νιώσει αυτό, μπορεί να είναι υπερρεαλιστής» (Κάλας, 1982).Ο Κάλας πηγαινοερχόταν από το 1934 στο Παρίσι, όπου και συνδέθηκε με τον κύκλο των Γάλλων υπερρεαλιστών. Ύστερα από την εγκατάστασή του εκεί, το 1938, έγινε ενεργό μέλος της «Διεθνούς Ομοσπονδίας Ανεξάρτητης Επαναστατικής Τέχνης» δημοσιεύει τον ίδιο χρόνο το βιβλίο του Foyers d’incendie (Εστίες πυρκαγιάς, μτφρ.Γ. Σαββίδου, εκδ. Gutenberg, Αθήνα, 1997). Με το έργο αυτό κατάφερε να εντυπωσιάσει ακόμη και τον Μπρετόν, που στα προλεγόμενά του σε ένα 3ο μανιφέστο του υπερρεαλισμού αναφέρει τον Κάλας ως ένα από τα «πιο φωτεινά και πιο τολμηρά πνεύματα» της εποχής (Μπρετόν, 1983). Το 1939 ο Κάλας θα φύγει για Λισσαβόνα και λίγο αργότερα στη Νέα Υόρκη, όπου επρόκειτο να εγκατασταθεί οριστικά και εκεί, όπου στα χρόνια του πολέμου, θα παίξει σημαντικό ρόλο στην προώθηση των υπερρεαλιστικών αντιλήψεων, αλλά και γενικότερα στις εξελίξεις της καλλιτεχνικής και πολιτικής πρωτοπορίας στην Αμερική.
Αργότερα ο Κάλας θα συνδεθεί με την ανθρωπολόγο M. Mead (με την οποία θα επιμεληθούν την ανθολογία Primitive Heritage. An Anthropologican Antology (1953) και θα εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους τεχνοκριτικούς στις ΗΠΑ, παραμένοντας όμως μέχρι το τέλος της ζωής του «ένας ευρωπαίος διανοούμενος, γαλλικής ιδιαίτερα παιδείας, που ζει ως μόνιμα προσωρινός πρόσφυγας στη Νέα Υόρκη. (Χατζηνικολάου,1998).

139.Σε ποιες περιόδους χωρίζεται το ποιητικό του έργο; (σελ. 372-373)

Το ποιητικό έργο του Κάλας μοιράζεται σε δύο περιόδους.
Στην πρώτη περίοδο εντάσσονται τα ποιήματα που δημοσίευσε στη διάρκεια της δεκαετίας του 1930: η συλλογή Ποιήματα (1933) και τέσσερα Τετράδια που κυκλοφόρησαν εκτός εμπορίου από το 1933 έως και το 1936. Πολλά από αυτά τα ποιήματα έχουν έκδηλες συγγένειες με το (ρώσικο και ιταλικό) φουτουρισμό. Οι υπερρεαλιστικές συνάφειες εκδηλώνονται εντονότερα στο Τετράδιο Δ΄ (1936). Όπως έχει παρατηρηθεί, με τα ποιήματα του Κάλας «δημιουργούνται οι υποδοχές μιας νέας ποιητικής γραφής που δεν φιλοδοξεί να δανειστεί κανένα εκφραστικό μέσο από την παράδοση» (Αργυρίου, 1983).
Πρόκειται για ποίηση παιγνιώδη, που εναντιώνεται προγραμματικά στο λυρισμό και αξιοποιεί παρηχήσεις, ψυχαναλυτικές αναφορές, ευρηματικά τεχνάσματα και παραθέματα από ποικίλες πηγές για να διαμορφώσει μια ανοιχτή, αντιμυθική και αντιμνημειακή εκδοχή μοντερνισμού.
Στη δεύτερη περίοδο του Κάλας εντάσσονται ποιήματα που δημοσιεύτηκαν -κυρίως σε περιοδικά - από το 1963 και μετά. Μία συγκεντρωτική έκδοση των ποιημάτων του κυκλοφόρησε το 1977 με τον τίτλο Οδός Νικήτα Ράντου και περιλαμβάνει τα ποιήματα των τεσσάρων προπολεμικών Τετραδίων, καθώς και άλλα γραμμένα στην περίοδο 1945- 1977. Το 1983 εκδόθηκε η συλλογή Γραφή και φως, που περιέχει τα Ποιήματα του 1933 και ποιητικά κείμενα πιο πρόσφατα, γραμμένα ανάμεσα στο 1977 και το 1983.

140.Ποιες είναι οι τρεις φάσεις του Εμπειρίκου με τον υπερρεαλισμό; (σελ. 373)

Υπήρξε ένθερμος κήρυκας του υπερρεαλισμού, πρεσβεύοντας π.χ. ότι «αποτελεί το κορύφωμα, [το] άκρον άωτον παντός μοντερνισμού» ή «το μεδούλι και την πεμπτουσίαν της μοντέρνας ποιήσεως» (Εμπειρίκος, 2002).
Παρ' όλα αυτά, το εύρος και το βάθος της σχέσης του λογοτεχνικού έργου με τις υπερρεαλιστικές (αισθητικές και άλλες) αρχές δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένα. Σύμφωνα με μια πρόσφατη πρόταση η «επεισοδιακή» σχέση του Εμπειρίκου με τον υπερρεαλισμό διακρίνεται σε τρεις φάσεις, κάθε μια από τις οποίες δηλώνει και μεγαλύτερο βαθμό απομάκρυνσης από τις υπερρεαλιστικές αρχές: “στην πρώτη ανήκουν η Υψικάμινος και ορισμένα από τα σύντομα πεζά κείμενα που περιλαμβάνονται στη συλλογή Γραπτά ή προσωπική μυθολογία. Στη δεύτερη φάση ανήκουν η Ενδοχώρα, Η σήμερον ως αύριον και ως χθες και τα περισσότερα κείμενα της Οκτάνας. Στην τρίτη φάση ανήκουν τα εκτενέστερα πεζά, όπως η Αργώ ή Πλους αεροστάτου (1980) και ο Μέγας Ανατολικός” (Βουτουρής, 2001).

141.Πόσο υπερρεαλιστικό έργο υπήρξε η “Υψικάμινος”; (σελ.373-374)

Τα ποιήματα της ποιητικής συλλογής Υψικάμινος (1935), προκάλεσαν ειρωνικά σχόλια, όταν εμφανίστηκαν, για την καθαρεύουσα στην οποία ήταν γραμμένα, αλλά κυρίως για την «ασυναρτησία» τους, που αποδόθηκε στην αυτόματη γραφή. Ότι τα ποιήματα γράφτηκαν με αυτήν την υπερεαλιστική μέθοδο, επιβεβαίωσε αργότερα και ο ίδιος ο ποιητής διευκολύνοντας έτσι και την δημιουργία ενός κριτικού κοινού τόπου. Εντούτοις, η Υψικάμινος δεν αποτελεί προϊόν υπερρεαλιστικού αυτοματισμού, αφού περιέχει «μια ποίηση έντεχνα γραμμένη», στην οποία «οι κανόνες της ελληνικής σύνταξης εφαρμόζονται αυστηρά» και μόνο «σε ακραία παραδείγματα η περίοδος προτείνει στον αναγνώστη μια πρόταση άψογη σύμφωνα με τη γραμματική, όπου τα συντάγματα λειτουργούν άσχετα από το λογικό ή μη, ταίριασμα των νοημάτων» (Bouchard, 1995). Εξάλλου, αν πράγματι ίσχυε η αυτοματική μέθοδος συγγραφής που υπέδειξε ο Εμπειρίκος και λαμβάνοντας υπόψη « τι ποσότητες ελευθεροστομίας πέρασε στα επόμενα γραπτά του» θα έπρεπε πράγματι να καταλήξουμε ότι η αυτόματη γραφή «ανέβαζε στην επιφάνεια (από τα βάθη του ασυνείδητου) [ήδη] λογοκριμένες εικόνες» (Αργυρίου, 2001)

142. Η δεύτερη ποιητική συλλογή “Ενδοχώρα” (σελ. 374)

Την Ενδοχώρα (1945), αποτελούν ποιήματα τα οποία είχαν αρχίσει να δημοσιεύονται στο περιοδικό Νέα Γράμματα από το 1937. Η συλλογή αυτή χαιρετίστηκε από τον Καραντώνη ως «σύμπλεγμα φωτεινών στίχων εντελώς διαφορετικών από τα πειραματικά και τα εξωποιητικά κείμενα της Υψικαμίνου» Παράλληλα από πολλούς κριτικούς διαπιστώθηκε η ανταπόκριση της συλλογής αυτής στο κεντρικό ζητούμενο της εποχής, την «ελληνικότητα». Προκειμένου να τεκμηριωθεί αυτή η σύνδεση, η κριτική αναγκάστηκε να εξαντλήσει την επινοητικότητα της. Στα ποιήματα της Ενδοχώρας η καθαρεύουσα υποχωρεί, ενώ η λογική αλληλουχία είναι αναγνωρίσιμη. Κεντρικό θέμα όπως και σε όλο το έργο του ποιητή, είναι ο έρωτας, ο οποίος όμως εκφράζεται με ασυνήθιστη για τον Εμπειρίκο έμφαση και στη συναισθηματική πλήρωση.

143.Τα ποιήματα της συλλογής του Εμπειρίκου “Οκτάνα” (σελ. 374-375)

Στα ποιήματα (ποιητικές πρόζες) της “Οκτάνας”, το ερωτικό όραμα που εκφράστηκε υπαινικτικά ή σε λανθάνουσες εκδοχές, στις δυο προηγούμενες συλλογές α) εκφέρεται ρητά, με όρους, που μυθοποιούν τη σεξουαλική πράξη ανάγοντάς την σε γενική ιδεολογία β) συνδυάζεται με τη ρητορική του ευαγγελικού λόγου, για να αποκτήσει χαρακτηριστικά αποκαλυπτικού οραματισμού, στον οποίο ο ποιητής αναλαμβάνει να «μυήσει» τον αναγνώστη, γ) αφομοιώνει ποικίλες φιλοσοφικές προσμίξεις και γραμματολογικές αναθεωρήσεις, στο πλαίσιο μιας «ολιστικής» ποιητικής, που επιδιώκει αδιάκοπα το συγκρητισμό, και δ) τελικά εκδηλώνεται ως ευαγγελισμός πολιτικής ουτοπίας. Όπως έχει παρατηρηθεί, το όραμα αυτό – που ανακλάται και σε ορισμένα κείμενα από το Γραπτά ή προσωπική μυθολογία, αλλά βρίσκει τη σαφή και αναλυτική του τελείωση στον Μεγάλο Ανατολικό – έχει υπερβατικά χαρακτηριστικά: «Το κήρυγμα [του Εμπειρίκου], ο ουτοπικός δηλαδή νέος κόσμος, που ακατάπαυστα ευαγγελίζεται στο έργο του, παραμένει από την αρχή ως το τέλος ένα όραμα υπερβατικό, σε καμία περίπτωση δεν εφάπτεται με έναν ιστορικά προσδιορισμένο χώρο και χρόνο, ενώ – αντιθέτως - αποφεύγεται και η ελάχιστη αναφορά στη σύγχρονή του ελληνική και διεθνή πραγματικότητα: τη δικτατορία δηλαδή του Μεταξά, την Κατοχή και τον Εμφύλιο, τον αντιφασιστικό αγώνα στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, τη δικτατορία των συνταγματαρχών του 1967» (Βουτουρής, 2001).


144.Δραστηριότητα 8. Οι τρεις άξονες της “Οκτάνας” σύμφωνα με τον Κεχαγιόγλου (σελ. 375)

Σύμφωνα με τον Κεχαγιόγλου, οι 3 θεματικές ισοτοπίες που εντοπίζονται στο συγκεκριμένο ποίημα είναι: η πολεμική-ηρωική, η ερωτική-ηδονική και η δοξαστική–λειτουργική. Ο κριτικός σχολιάζει αναλυτικά τις δύο συστάδες λέξεων που παραθέτονται μέσα σε εισαγωγικά, στο δεύτερο μέρος του κειμένου. Από την σχετική ανάλυση προκύπτει ότι καθεμία από τις συγκεκριμένες λέξεις συνδέεται και με τους τρεις θεματικούς άξονες. Αυτή η παρατήρηση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο Εμπειρίκος επιδιώκει επίμονα και συστηματικά να συγκεράσει τα τρία θεματικά πεδία, ασκεί δηλαδή μια εκδοχή ποιητικού συγκρητισμού επιδιώκοντας να αναδείξει την ολιστική φυσιογνωμία του οράματος που διακηρύσσει.

145.Δραστηριότητα 9. «Παν» του Σικελιανού και «Του Αιγάγρου» του Εμπειρίκου. Συγκριτική ανάγνωση (σελ. 375)

Το ποίημα του Σικελιανού περιγράφει μια σκηνή σε συγκεκριμένο και αληθοφανή τόπο και χρόνο. Καθώς ο βοσκός μαζεύει τα γίδια του στην έρημη ακρογιαλιά και όλοι μισοναρκώνονται («καρώνουν») από τον ήλιο του ζεστού μεσημεριού, ο τράγος σηκώνεται και με τελετουργική κίνηση φτάνει στην άκρη του βράχου, όπου και παραμένει όρθιος ως το ηλιοβασίλεμα. Στην αφήγηση του Σικελιανού, ενσωματώνονται αναφορές στον αρχαίο κόσμο (τριήρης, στρίποδα), αλλά και χαρακτηρισμοί που προσδίδουν στην κίνηση του ζώου χαρακτηριστικά αριστοκρατικής υπεροχής (άρχος και ταγός, μέγας και ορτός). Αυτά ακριβώς τα στοιχεία επιτρέπουν στην συνείδηση του ομιλητή να δει στο απλό ζώο τον τραγοπόδαρο και κερασφόρο θεό Πάνα, στην αρσενική ορμή του οποίου φαίνεται να υποδηλώνει και η κίνηση του χειλιού του ζώου.
Το ποίημα του Εμπειρίκου παραπέμπει, ρητά και διακειμενικά σε εκείνο του Σικελιανού. Εντούτοις η σκηνή που περιγράφει δεν προτείνεται με ρεαλιστικούς όρους, αλλά ευθέως ως παραβολικός μύθος. Η αρσενική δύναμη του αιγάγρου τονίζεται πολύ εντονότερα (και περιγράφεται χαρακτηριστικά, όχι μόνο με το ανασήκωμα του χειλιού) ενώ η ποιητική αφήγηση περιέχει άφθονα στοιχεία που συναιρούν την παγανιστική αντίληψη με την χριστιανική θρησκευτική ρητορεία. Πέρα από την εξώθηση της θεματικής δομής του «Πάνα» σε βαθμό υπερβολής, το κείμενο του Εμπειρίκου περιέχει δύο πρόσθετα στοιχεία: πρώτο την ακατανόητη παράκληση των ανθρώπων του κάμπου στον αίγαγρο, να κατέβει κοντά τους για να τους σώσει, η οποία αντιμετωπίζεται από το ζώο με περιφρόνηση (γεγονός που προκαλεί τον ενθουσιασμό του ομιλητή), και δεύτερο, τον λατρευτικό συσχετισμό της στάσης του ζώου με έναν κατάλογο ποιητών που-σύμφωνα πάντα με τον ομιλητή του ποιήματος –την ίδια στάση ακολουθούν και οι δύο. Με τους όρους αυτούς το ποίημα του Εμπειρίκου, φαίνεται να αποδίδει στην ποίηση τα χαρακτηριστικά του αρσενικού οίστρου και συγχρόνως να συστήνει, ως ανώτερη μορφή της κοινωνικής λειτουργίας του ποιητή, την αυτοθαυμαστική απομόνωση από το κοινωνικό σύνολο, η οποία ορίζεται στο ποίημα και ως διασφάλιση της ελευθερίας του.

146.Τι γνωρίζετε για την ποιητική του Εγγονόπουλου; (σελ. 375-376)

Ο Εγγονόπουλος συμμετείχε στην ελληνική υπερρεαλιστική δραστηριότητα με την ιδιότητα του ποιητή, αλλά και με εκείνη του ζωγράφου. Η πρώτη του ποιητική συλλογή, Μην ομιλείτε εις τον οδηγόν, τυπώθηκε τον Ιούνιο του 1938. Σύντομα ακολούθησαν Τα Κλειδοκύμβαλα της Σιωπής (1939). Οι δύο αυτές συλλογές προκάλεσαν ενόχληση και πλήθος αντιδράσεων, εχθρικών είτε και χλευαστικών. Θετικές αναφορές στον Εγγονόπουλο συναντάμε έτσι, στα προπολεμικά χρόνια, μόνο από τον Εμπειρίκο και τον Κάλας, ενώ κανένα κείμενο λογοτεχνικής κριτικής δε δημοσιεύεται για τις πρώτες συλλογές του. Ακολούθησε το «Μπολιβάρ», ένα ελληνικό ποίημα», που, σύμφωνα με τον ποιητή, «γράφτηκε τον χειμώνα του 1942, προς το 1943. Κυκλοφόρησε, στην αρχή, σε χειρόγραφα που έκαναν πολλοί και το διάβαζαν σε συγκεντρώσεις αντιστασιακού χαρακτήρα» (Εγγονόπουλος, 1977). Το έργο τυπώθηκε το Δεκέμβρη του 1944 και απέσπασε ενθουσιώδεις κριτικές. Στο μεταπολεμικό έργο του Εγγονόπουλου ανήκουν οι συλλογές Η επιστροφή των πουλιών (1946), ΕΛΕΥΣΙΣ (1948), Εν Ανθηρώ Έλληνι Λόγω (1957) και Στην κοιλάδα με τους ροδώνες (1978). Όπως παρατηρεί ο Ν. Βαλαωρίτης «το ύφος του Εγγονόπουλου είναι ασφαλώς μπαρόκ, με μοντερνιστικές τεχνικές μεταφορών, παρομοιώσεων, παράδοξων, με μεταθέσεις εννοιών και με την καλλιέργεια του απροσδόκητου και του αποσπασματικού , του ασυνεχούς στη φράση, του διακεκομμένου, με πολλά πηδήματα και μετατοπίσεις που ξαφνιάζουν. […] Παίζοντας, παρωδώντας, ειρωνευόμενος, φτιάχνει έναν ποιητικό λόγο μοναδικό στην ελληνική γραφή» (Βαλαωρίτης, 198). Μεγάλο τμήμα από το υπόλοιπο έργο του ποιητή εξακολουθεί να προκαλεί αμηχανία και να σχολιάζεται κυρίως με αναφορά στη σύζευξη ετερόκλητων πραγμάτων ή καταστάσεων, που παραπέμπει στην αυτόματη γραφή. Εντούτοις, η ποιητική γλώσσα του Εγγονόπουλου είναι αναφορική και προσβάσιμη: «Ενδεχομένως η αναφορικότητα του κειμένου να δημιουργεί έναν κόσμο μαγικό, φανταστικό, υπερρεαλιστικό, αυτό όμως γίνεται μέσω μιας περιγραφής, μιας εξιστόρησης» (Καργιώτης). Ο Εγγονόπουλος «συστήνει μια ποιητική προσωπική εξερευνώντας περισσότερο τις άλλες βασικές αρχές [του υπερρεαλισμού], όπως αυτές κωδικοποιήθηκαν στα πρώτα χρόνια του κινήματος (το αντικειμενικό τυχαίο, το μαύρο χιούμορ, τον τρελό έρωτα, το θαυμαστό εν γένει) και πολύ λιγότερο την αυτόματη γραφή».


147.Δραστηριότητα 11.Απόσπασμα από το Μπολιβάρ και εντοπισμός της ταυτότητας του ήρωα (σελ. 377)

Όπως παρατηρεί ο Χατζηβασιλείου οι μορφές του Ανδρούτσου και του Μπολιβάρ, φτάνουν στον αναγνώστη πρωτίστως ως ποιητικοί ήρωες που επειδή κατανόησαν την ανάποδη πλευρά του κόσμου πέρασαν στο περιθώριο, διατηρώντας ωστόσο σθεναρά την ανεξαρτησία και την ελευθερία τους. Την μοίρα του ταυτίζει με την δική τους και ο ομιλητής του ποιήματος, έτσι ώστε, τελικά ως ηρωική μορφή αναδεικνύεται στο ποίημα «ο μοναχικός ήρωας της καλλιτεχνικής πράξης». Αντιστοίχως, ο Διαλησμάς, επισημαίνει ότι το «ποιητικό εγώ [..] ανταγωνίζεται τον Μπολιβάρ και την φήμη του, εφόσον προσπαθεί να υποκαταστήσει την επιβίωση της μνήμης του με την δική του αποθέωση. Έτσι αξιοποιώντας την υπονομευτική δύναμη του χιούμορ, ο Εγγονόπουλος επιχειρεί «να απελευθερώσει το ποιητικό του εγώ από την απόγνωση που του προξενεί η συνάντηση με την πραγματικότητα, διαμορφώνοντας και προβάλλοντας αυτοειρωνικά το θρίαμβο του». Κεντρική ηρωική μορφή στο έργο φαίνεται λοιπόν να αναδεικνύεται το ποιητικό υποκείμενο, ο υμνητής που, καθώς συναιρείται με τους υμνούμενους , υπεξαιρεί ειρωνικά και την αίγλη τους.


148. Αναφέρετε τα χαρακτηριστικά της ποίησης του Ρίτσου (σελ. 377-378)

Στα κεντρικά χαρακτηριστικά της ποιητικής του συγκαταλέγονται:
• Η φροντίδα για την αναγνωσιμότητα του έργου, που κατά μείζον μέρος του απευθύνεται προγραμματικά, μόνο αυτό, από την ποιητική παραγωγή της γενιάς του, στον απλό αναγνώστη, χωρίς να απαιτεί ειδική εξάσκηση ή τη συνδρομή ερμηνευτικού σχολιασμού προκειμένου να γίνει κατανοητό (τουλάχιστον σε πρωτοβάθμιο επίπεδο).
• Η έντονη καλλιτεχνική ανησυχία, η ανεξάντλητη εφευρετικότητα του ποιητή και ο διαρκής πειραματισμός του με νέες φόρμες, από τον τύπο του λαϊκού μοιρολογιού ως το «ποίημα – στιγμιότυπο» και τους μακροσκελείς «εσωτερικούς» μονολόγους της συλλογής Τέταρτη διάσταση (1972).
• Η ιστορικότητα, που είναι εγγεγραμμένη στην ποιητική του παραγωγή, το τολμηρό και διαρκές άνοιγμα του έργου του στα επικαιρικά δεδομένα, αλλά και η έντονα αυτοβιογραφική του φόρτιση. Η γλώσσα του Ρίτσου είναι καθημερινή και εκτείνεται σε μεγάλο τονικό φάσμα, από τον πλούσιο λυρισμό (με μια ροπή προς την αισθηματολογία) ως το πεζολογικό ύφος της προφορικής κουβέντας, τη δραματική εκφορά, αλλά και τη στεγνή και κοφτή έκφραση των επιγραμματικών ποιημάτων. Γενικότερα, όπως έχει επισημανθεί, η κίνηση του ποιητικού λόγου του Ρίτσου δηλώνει «τη βαθμιαία αναίρεση μιας αρχικά και λεκτικά ορισμένης «λυρικότητας» προς όφελος μιας θεωρητικής στοχαστικότητας» (Βελουδής, 1982).

149.Η πρώτη ποιητική περίοδος του Ρίτσου (σελ. 378)

Η πρώτη συλλογή του Ρίτσου εμφανίζεται το 1934 με τον τίτλο Τρακτέρ, ενώ τον επόμενο χρόνο (1935) ακολουθεί η συλλογή Πυραμίδες.
• Τα ποιήματα των συλλογών αυτών εκφέρονται σε καλοδουλεμένο, αλλά και ειρωνικά διαβρωμένο, παραδοσιακό στίχο.
• Έκδηλη είναι η επίδραση του Καρυωτάκη και του Βάρναλη, όπως επίσης σαφής αν και λιγότερο προφανής – εκείνη του Μαγιακόφσκι.
• Ο τόνος των ποιημάτων είναι συχνά σατιρικός ή και (αυτο)σαρκαστικός, ενώ έκδηλη είναι η ροπή τους προς την κοινωνική κριτική.
Αναφερόμενος στην πρώτη συλλογή του Ρίτσου ο Καραντώνης (1935) συνδυάζει τον«αντι-καρυωτακισμό» με την αντικομμουνιστική πολεμική και υποστηρίζει ότι η ψυχική απομόνωση του Ρίτσου ήταν που παρέλυσε τις καλλιτεχνικές του δυνάμεις, ώστε στα επαναστατικά του ποιήματα να ακούγεται η φωνή ενός αδύναμου και ηθικά εξαντλημένου φανατικού.
Τέλος, στην ίδια αυτή, την πρώτη ποιητική περίοδο του Ρίτσου ανήκει και ο Επιτάφιος(1936). Είναι ένα ποίημα επαναστατικό, αποτελούμενο από 20 σύντομα μέρη, γραμμένο κατά τα πρότυπα του δημοτικού τραγουδιού με αφορμή το φόνο ενός διαδηλωτή στις απεργιακές συγκρούσεις που σημειώθηκαν στη Θεσ/κη το Μάιο του 1936. Το έργο κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά (1936) και μάλιστα στον ασύλληπτο για την εποχή εκείνη αριθμό των 10.000 αντιτύπων, που σύντομα εξαντλήθηκαν, ενώ επίσης μεγάλος αριθμός καταστράφηκε από το καθεστώς της μεταξικής δικτατορίας. Οπωσδήποτε η μεγάλη επιτυχία του έργου οφειλόταν στον επικαιρικό χαρακτήρα του, όπως επίσης και στην υποστήριξη του ΚΚΕ, όχι μόνο λόγω της θεματικής (δηλ. την αναφορά στον άδικο χαμό ενός διαδηλωτή), αλλά και της μορφολογίας, καθώς το δημοτικό τραγούδι, το οποίο το έργο μορφολογικά ακολουθούσε, είχε θεωρηθεί ως πρότυπο για τη σύγχρονη επαναστατική λογοτεχνία. Η πρωτόγνωρη πάντως αυτή κυκλοφορία του έργου σκανδάλισε τους φορείς των Νέων Γραμμάτων, οδηγώντας τους σε μια μακροπρόθεσμη πολεμική, πχ ο Καραντώνης μια εικοσαετία αργότερα καταδίκαζε «την εύκολη επικοινωνία [του Ρίτσου] μ’ ένα πολυάριθμο κοινό αμφίβολης όμως ποιητικής αγωγής» (Vitti, 2000).

150.Η δεύτερη ποιητική περίοδος του Ρίτσου (σελ. 379)

Σε αυτή την περίοδο σημειώνεται η στροφή του ποιητή στον ελεύθερο στίχο, καθώς και η εμφάνιση των πρώτων υπερρεαλιστικών στοιχείων στο έργο του, τα οποία πυκνώνουν αργότερα σε συνδυασμό με τα δημοτικά μέρη. Τα περισσότερα έργα αυτής της περιόδου είναι λυρικά και εκφράζουν μια έντονα μουσική διάθεση.
• Το τραγούδι της αδελφής μου (1937) που προκάλεσε και την ένθερμη αναγνώριση
του Ρίτσου από τον Παλαμά
• Εαρινή Συμφωνία (1938),
• Το εμβατήριο του Ωκεανού (1940),
• Παλιά μαζούρκα σε ρυθμό βροχής (1943), Δοκιμασία (1943).
•Οι Σημειώσεις στα περιθώρια του χρόνου (1961), μια συλλογή με ολιγόστιχα ποιήματα επιγραμματικού τόνου.
• Η τελευταία π.Α. εκατονταετία (1961), μια φιλόδοξη ποιητική σύνθεση, που «περιπλέκεται στους σκοτεινούς διαδρόμους της κατοχικής τραγωδίας και της κατοχικής αντίστασης, δοκιμάζοντας να καταγράψει καταλυτικούς κοινωνικούς μετασχηματισμούς, που υπόσχονται ένα ριζικά διαφορετικό μέλλον» (Μαρωνίτης, 1982), καθώς και
• Ο Ξένος (1943), τρίπτυχο, το πρώτο μέρος του οποίου είχε δημοσιευτεί με ψευδώνυμο, μια επταετία νωρίτερα στα Νέα Γράμματα, δηλαδή εν αγνοία του Καραντώνη.

151. Η τρίτη ποιητική περίοδος του Ρίτσου (σελ. 379-380)

Σε αυτή την περίοδο υποχωρεί ο μουσικός λυρισμός και ο ποιητικός λόγος γίνεται πικρός και κάποτε σκληρός, ενώ εμφανίζεται και ο στοχαστικός τόνος της ποιητικής φωνής του Ρίτσου.
Ο Βελουδής παρατηρεί: «μέσ’ από μιαν ιδιοφυή και πρωτοφανέρωτη στην ελληνική ποίηση, σύντηξη και σύζευξη των πιο ετεροθαλών εκφραστικών τρόπων (δημοτικοί αντίλαλοι, συμβολιστικοί υπαινιγμοί κ’ υπερρεαλιστικά άλματα) ξεπηδάει μια πολύβουη και πολύμορφη κ’ εντούτοις μονόκορμη και μονόψυχη, αγωνιώσα κ’ εντούτοις αγωνιζόμενη Ελλάδα» (Βελουδής, 1984).Ποιητικά έργα της περιόδου:
• Ρωμιοσύνη (1954)
• Αγρύπνια (1954)
• Η Κυρά των Αμπελιών (1954)
• Πρωινό άστρο (1955): ένα τρυφερό λυρικό ποίημα για τη γέννηση της κόρης του ποιητή
• Ανυπόταχτη πολιτεία (1958)
• Παρενθέσεις (1961): ολιγόστιχα ποιήματα
•Σφυρίγματα τρένων (1964): έργο επικαιρικής θεματικής, που αναφέρεται κυριολεκτικά ή συμβολικά στην εμπειρία της Κατοχής, της Αντίστασης, του εμφυλίου, της ήττας και της εξορίας
• Επικαιρικά (1975)

152. Η τέταρτη ποιητική περίοδος του Ρίτσου (σελ. 380-381)

Πρόκειται για την πιο δημιουργική περίοδος του Ρίτσου,ο οποίος μέσα σε 10 χρόνια έγραψε περισσότερα από 35 ποιητικά έργα και μετάφρασε 9 βιβλία. Η έναρξή της περιόδου συμπίπτει με το 20ο συνέδριο του ΚΚΣΕ (αποσταλινοποίηση, έμφαση στις μεταρρυθμίσεις και στον «δημοκρατικό δρόμο» για το σοσιαλισμό , καθαίρεση του Ζαχαριάδη από την ηγεσία του ΚΚΕ, κα). Στα έργα της περιόδου αυτής εμφανίζεται και η κριτική διάθεση του Ρίτσου απέναντι σε ορισμένες πρακτικές της Αριστεράς, αλλά και οι συναφείς συνειδησιακές του συγκρούσεις.
Ο Βελουδής διακρίνει την παραγωγή της περιόδου αυτής σε 3 κύκλους:
Α) ο κύκλος των πραγμάτων (κυρίως ποιήματα που περιέχονται στους 2 τόμους της συλλογής Μαρτυρίες (1963, 1966)
Β) ο κύκλος των χορικών (διαλογικά ποιήματα που αποδίδουν την καταστροφή που επέφερε ο πόλεμος από την οπτική γωνία της ειρήνης και τους πένθους, εστιάζοντας στη συμμετοχή της άμαχης λαϊκής μάζας στα ιστορικά γεγονότα και βιώματα)
Γ) ο κύκλος της Τέταρτης διάστασης, που έχει αναγνωριστεί ως κορυφαία στιγμή στη δημιουργική εξέλιξη του Ρίτσου. Εγκαινιάζεται με τη Σονάτα του Σεληνόφωτος (1956) και περιέχει συνολικά 16 ποιητικές συνθέσεις, γραμμένες στο διάστημα μεταξύ 1956 και 1971-1972. Πρόκειται κυρίως για εκτενείς μονολόγους, στους οποίους οι μυθικές αναφορές (πχ οίκος των Ατρειδών) διαπλέκονται με ιστορικές (της περιόδου 1936-1956), αλλά και με αυτοβιογραφικές συνδηλώσεις. Οι μονόλογοι αυτοί εκφέρονται από κουρασμένους και συχνά γερασμένους αντι-ήρωες και εστιάζουν στο γνώριμο από την ποίηση του Καβάφη μοτίβο , που δηλώνεται από τα ζεύγη φθορά- χρόνος, παρόν – παρελθόν. Οι έκδηλοι και διάσπαρτοι αναχρονισμοί, που εντάσσουν τα μυθικά τεκταινόμενα σε συμφραζόμενα του σύγχρονου κόσμου, αλλά και ποικίλες άλλες τεχνικές, που συντελούν στην ιστορικοποίηση του μύθου, διαμορφώνουν μια διαρκή δραματική αναμέτρηση, ή και συναίρεση, ανάμεσα στην καθολική ισχύ του μύθου και την τραγική επικαιρότητα της ιστορίας και του ατομικού βίου.
Όπως σημειώνει ο Βελουδής: «Η δομή αυτών των έργων καθορίζεται από έναν σχοινοτενή μονόλογο με μετρικά – ρυθμικά αδέσμευτους μακρόσυρτους «στίχους», που «απαγγέλλεται» μονορούφι μπροστά σ’ ένα βουβό πρόσωπο • ο μονόλογος πλαισιώνεται, με δύο ή τρεις εξαιρέσεις, από μια «σκηνική» εισαγωγή κ’ ένα «σκηνικό» επίλογο μέσα σε παρενθέσεις, που λειτουργούν ως ειρωνική αποστασιοποίηση κι’ ως διαλεχτική άρση του μονολόγου. Η λειτουργία της ποιητικής διαδικασίας στα ποιήματα αυτά είναι η ανάλυση (που περιλαμβάνει και την ενδοσκοπική αυτοανάλυση) και στόχος της η γνώση» (Βελουδής, 1984).

153. Τα έργα της πέμπτης ποιητικής περιόδου (σελ. 381)

Πολλά από τα έργα αυτής της περιόδου συγκεντρώνονται στη συλλογή Γίγνεσθαι (1977), δηλαδή τον 7ο τόμο των ποιητικών απάντων του Ρίτσου και αναφέρονται στην 7ετή δικτατορία (1967-1974). Ανάμεσα σε αυτά η πιο σημαντική σύνθεση είναι η Γκραγκάντα (1973). Ο Ρίτσος πειραματίζεται έντονα και πάλι με νέους εκφραστικούς τρόπους, αλλά και με υπερρεαλιστικές τεχνικές, συγχρόνως όμως, επιστρέφει, ύστερα από πολλά χρόνια, στο δημοτικό τραγούδι και στο λαϊκό μοιρολόι, με τις συνθέσεις Δεκαοτώ Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας (1973) και Ύμνος και Θρήνος για την Κύπρο(1974). Το 1977, εξάλλου, επιχειρεί έναν συνολικό απολογισμό με Το τερατώδες αριστούργημα. Ακολουθούν ο 8ος (Επινίκια, 1984), ο 9ος και ο 10ος τόμος των ποιητικών του απάντων (1989). Μετά θάνατον του ποιητή εκδόθηκε η συλλογή Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα (1991) και 3 ακόμη συγκεντρωτικοί τόμοι των Ποιημάτων του (1993, 1997,1999).

154.Ο Ρίτσος κατά τον Μαρωνίτη (σελ. 381)

1)Ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίζεται το ποιητικό του «κεφάλαιο», ο Ρίτσος (την ποιητική του «οικονομία» ) ανταποκρίνεται στον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται το δημόσιο και ιδιωτικό του βίο.
2)Μια κρίσιμη συμβολή του Ρίτσου στην νεωτερική ποίηση είναι η καθιέρωση των «ευτελών» συνέργων της εργατικής και μικροαστικής καθημερινότητας στην ποιητική γραφή (σε επίπεδο θεματικής και γλώσσας).
3)Το γεγονός ότι«η ποίηση του Γιάννη Ρίτσου βασίζεται κατεξοχήν στο μικρόκοσμο της εργατικής και μικροαστικής μιζέριας και ψυχαγωγίας» και η «επώνυμη», συγκεκριμένη και υλική παρουσία του καθημερινού αυτού βίου» στο ποιητικό του έργο, δείχνουν μια καίρια αντίθεση του έργου του, από εκείνο του Σεφέρη.
4) Στο ώριμο έργο του Ρίτσου τι καθιερώνεται ο τύπος του ολιγόστιχου ποιήματος, ενώ παράλληλα αυξάνεται η παρουσία, στα ποιητικά του κείμενα, στοιχείων της ιδιωτικής εμπειρίας και ευαισθησίας. Αυτός ο ιδιωτικός λόγος μένει ασυμφιλίωτος και ασύμπτωτος με τον δημόσιο και ευθέως ιδεολογικό λόγο του Ρίτσου, γεγονός που αφενός προκαλεί στο εσωτερικό του έργου συγκρούσεις και τριβές, αφετέρου προκαλεί στο ποιητικό υποκείμενο αισθήματα ενοχής.

155.Δραστηριότητα 13 (σελ. 383)

Όπως παρατηρεί η Προκοπάκη, στα ποιήματα που μας απασχολούν, ο μύθος χρησιμοποιείται για την δημιουργία ενός «μυθολογικού προσωπείου» (στο πρότυπο του Καβάφη), το οποίο λειτουργεί τριπλά:» για την καταγγελία του αντιπάλου, για την έκφραση της κρίσης, για την κριτική στους οικείους». Πρόκειται βέβαια για την διπλή πολιτική κρίση, αυτή που έφερε στην πολιτική ζωή η δικτατορία του 1967 και εκείνη που ξέσπασε στην αριστερά (την ελληνική αλλά και την διεθνή) τα ίδια περίπου χρονιά. Τα ποιήματα «Οι τάφοι των προγόνων μας», «Η απόγνωση της Πηνελόπης» και «Η χαμένη Υπερβόρειος», αναφέρονται ευθέως στην εσωτερική περιπέτεια της αριστεράς και παραπέμπουν αντιστοίχως στην αδυναμία της να προφυλάξει από τις έριδες ακόμα και την κληρονομιά των νεκρών της, στην απογοήτευση από την αγριότητα των πολυπόθητων σωτήρων, στη διάψευση του οράματος, στη θέση του οποίου προσωρινά αφήνουμε «ένα κενό[…], μήπως βρεθεί κανένα νέο και το προσθέσουμε στην ύστατη ώρα». Στο «Μετά την ήττα», στόχος είναι η καταγγελία του πολιτικού αντιπάλου και, ακόμα περισσότερο, η ανάδειξη της δεινής θέσης των ανθρώπων της αριστεράς στα χρόνια της «ασυδοσίας των Τριάντα Τυράννων». Τέλος στόχος του ποιήματος “Ο Ηρακλής κι εμείς” είναι ο «περίτεχνος ποιητικός αντίπαλος»-πιθανότατα ο Σεφέρης-στην αναντίρρητη κατίσχυση του οποίου ο Ρίτσος αντιτάσσει μια περιγραφή της δικής του ποιητικής και βιωματικής εμπειρίας.
_________________
Η διαφορά μεταξύ του ποιος είσαι και του ποιος θες να γίνεις, είναι το τί κάνεις γι' αυτό..
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
jlobonny
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Nov 10, 2011
Δημοσιεύσεις: 526

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Ιούλ 13, 2014 10:10 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

12ο Κεφάλαιο
Η ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΓΕΝΙΑΣ ΤΟΥ '30

156.Οι δύο φάσεις της πεζογραφίας του μεσοπολέμου (σελ. 399)

Η πεζογραφική παραγωγή του μεσοπολέμου, δηλαδή των δεκαετιών του 1920 και 1930, θα μπορούσε να διακριθεί σε δύο φάσεις: αρχικά, παρατηρείται μια προοδευτική αποδέσμευση από τα παραδοσιακά σχήματα της γενιάς του 1880 και αργότερα μια ολοένα εντονότερη τάση ανανέωσης. Η πρώτη δεκαετία της περιόδου 1920-1930, χαρακτηρίζεται από μια στενότερη σχέση με την παράδοση, σχέση συνέχειας αλλά και αμφισβήτησης, ενώ η δεύτερη, από το 1930 και μετά, από μια εντονότερη και σαφέστερη έκφραση της νεωτερικότητας, από την υλοποίηση των προηγούμενων αναζητήσεων αλλά και από ακόμη περισσότερο ριζικές αναθεωρήσεις.

157.Τα κυριότερα επιχειρήματα του Θεοτοκά εναντίον της ηθογραφίας και η δική του πρόταση (σελ. 400-401)

Ο Θεοτοκάς θεωρεί ότι η ηθογραφία δεν επέτρεψε στην ελληνική λογοτεχνική παραγωγή να ξεπεράσει την εσωστρέφεια της, να βγει έξω από τα εθνικά της σύνορα και τελικά να καταστεί ικανή να ασκήσει επιδράσεις σε άλλες λογοτεχνίες, όπως συμβαίνει με τα αληθινά έργα τέχνης και τα μεγάλα πνευματικά δημιουργήματα του ανθρώπου. Πιστεύει ότι η στάση του ρεαλιστή λογοτέχνη απέναντι στη ζωή, είναι αποκλειστικά παθητική.
Η δική του άποψη είναι ότι ο πεζογράφος, όπως κάνει ο ποιητής, πρέπει να αποδεσμευτεί από την περιγραφή της εξωτερικής πραγματικότητας. Η τέχνη είναι κατ' αρχήν ψυχή και γι' αυτό η πεζογραφία δεν πρέπει να διστάζει εμπρός σε τολμηρές συλλήψεις. Στόχος του πεζογράφου πρέπει να είναι η ατομικότητα.

158.Οι τρεις τάσεις της πεζογραφίας της δεκαετίας '30-'40 σε σχέση με τις ευρωπαϊκές επιδράσεις και οι κυριότεροι εκπρόσωποι κάθε τάσης (σελ. 402)

Η πρώτη είναι περισσότερο ελληνοκεντρική και αναζητά με πάθος την ελληνικότητα στην παράδοση, χωρίς ωστόσο να αρνείται ολότελα την επαφή με το ευρωπαϊκό πνεύμα.
Η τάση αυτή εκπροσωπείται κυρίως από τους λογοτέχνες που κατάγονται από τα ημιαστικά περιβάλλοντα της Μυτιλήνης και του Αϊβαλιού, στα απέναντι παράλια της Μικράς Ασίας.
Στράτης Μυριβήλης, Ηλίας Βενέζης

Η δεύτερη τάση επίσης δηλώνει την πίστη της στην παράδοση αλλά θέλει συγχρόνως να είναι περισσότερο ανοικτή προς την Ευρώπη, πιο δεκτική στα ρεύματα της ευρωπαϊκής πρωτοπορίας, χωρίς να βάζει εθνικά όρια και προϋποθέσεις στη λογοτεχνική δημιουργία.
Εκπροσωπείται κυρίως από τον φιλελεύθερο αστικό κύκλο της Αθήνας αλλά και από όσους προέρχονται από τα αστικά και κοσμοπολίτικα περιβάλλοντα της Μικράς Ασίας.
Θράσος Καστανάκης, Κοσμάς Πολίτης, Άγγελος Τερζάκης

Η τρίτη τάση, είναι σαφώς επηρεασμένη από τις δύσκολες και τραυματικές εμπειρίες της εποχής, αλλά ανταποκρίνεται στις νέες συνθήκες με ένα εντελώς διαφορετικό τρόπο. Οι συγγραφείς της τάσης αυτής υιοθέτησαν χωρίς ιδεολογικούς φραγμούς τα διδάγματα του ευρωπαϊκού μοντερνισμού και προχώρησαν σε μια ριζική ρήξη με την παράδοση μέσω της απόλυτα ανανεωμένης γραφής τους.
Μέλπω Αξιώτη, Γιάννης Σκαρίμπας, Γιάννης Μπεράτης

159.Ο στόχος των πεζογράφων της γενιάς του '30 (σελ. 404)

Ο πεζογράφος της γενιάς του '30 έχει στόχο να μελετήσει όχι μόνο το άτομο αλλά και την κοινωνία, που την αντιμετωπίζει όμως μέσα από την οπτική γωνία του ατόμου. Έτσι, ο κοινωνικός προβληματισμός των μυθιστοριογράφων παραμένει κατά βάση ατομοκεντρικός, γεγονός που αντικατοπτρίζεται τόσο στη θεματική όσο και στην τεχνοτροπία τους.

160.Η τύχη του διηγήματος σε σχέση με το μυθιστόρημα, στη δεκαετία του '30 (σελ. 405)

Η πεζογραφική δημιουργία, στη δεκαετία του 1930, άφησε πίσω της το διήγημα, ως αφηγηματική μορφή συνδεδεμένη τόσο με την παλαιότερη ηθογραφία όσο και με το πιο πρόσφατο δημοσιογραφικό χρονογράφημα, και ευνόησε κατά κύριο λόγο το μυθιστόρημα, τις ευρύτερες και πολυπρόσωπες αφηγηματικές συνθέσεις, κατά τα δυτικοευρωπαϊκά πρότυπα του 19ου αιώνα.
Σύμφωνα με τον Vitti, το πιο φιλόδοξο αίτημα της πεζογραφίας του 1930 είναι το “ορθόδοξο μυθιστόρημα”.

161.Η σημασία του όρου “γενιά του '30” κατά τον Mario Vitti (σελ. 408)

Ο όρος “γενιά του '30” δηλώνει μια ομάδα λογοτεχνών που παρουσιάζονται νέοι, με πρωτοποριακές φιλοδοξίες, με διάθεση να έρθουν σε ρήξη με το παρελθόν ή τουλάχιστον να διαφοροποιηθούν απ' αυτό και από την κατεστημένη τάξη. Αποβλέπουν σε θέματα και μορφές νέες και ομοιογενείς, στηριγμένες σε εμπειρίες κοινές, βιωμένες με κάποια συγγένεια.

162.Τι ξέρετε για την “Αιολική Σχολή” και ποιοι είναι οι εκπρόσωποί της; (σελ. 412)

Στην “Αιολική Σχολή” ανήκουν όσοι συγγραφείς, γεννήθηκαν στη Λέσβο και στα απέναντι μικρασιατικά παράλια (Αϊβαλί, Μοσχονήσια), σε τουρκοκρατούμενες ακόμη τότε περιοχές. Οι συγγραφείς αυτοί έζησαν την κατάρρευση της Μεγάλης Ιδέας και εκφράζουν στο έργο τους κυρίως την τραυματική εμπειρία των βαλκανικών πολέμων, της μικρασιατικής καταστροφής, της προσφυγιάς και της αιχμαλωσίας.
Κυριότεροι εκπρόσωποι είναι ο Στράτης Μυριβήλης, ο Στρατής Δούκας, ο Φώτης Κόντογλου και ο Ηλίας Βενέζης.

163.Η κυριότερη αρετή των πολεμικών μυθιστορημάτων (σελ. 414)

Κύρια αρετή των πολεμικών μυθιστορημάτων της Αιολικής Σχολής είναι η αμφισβήτηση του επικού και ηρωικού χαρακτήρα του πολέμου και η αντίστοιχη προβολή της τραγικότητας του ατόμου και της ανθρώπινης μοίρας. Η διαπλοκή αφενός της ατομικής ιστορίας και αφετέρου της συλλογικότητας των εθνικών πολεμικών διεκδικήσεων γίνεται μέσα από την οπτική γωνία του ατομικού, με κριτήριο τις ανθρωπιστικές αξίες και με έμφαση στην αγάπη για τη ζωή.

164.Τι είναι πνευματικός εθνισμός; (σελ. 415)

Σύμφωνα με τον Καγιαλή, ο πνευματικός εθνισμός του '30 αναγνωρίζει το έθνος ως αφηρημένη μεταφυσική οντότητα που υπερβαίνει τις λογικές επεξεργασίες, συνδέει την ιθαγένεια και τη γνησιότητα της τέχνης με την εμβάθυνση στην ελληνική γεωκλιματική ιδιαιτερότητα και προτείνει την εθνική αυτογνωσία ως όρο για την ανάπτυξη δυναμικού συναγωνισμού με το ευρωπαϊκό γίγνεσθαι.

165.Τι είναι η θαλασσινή μυθολογία του '30; (σελ. 416)

Η ιδεολογία που συμπύκνωσε την πεμπτουσία του ελληνισμού μέσα στο γόνιμο και δαιμόνιο πνεύμα του Αρχιπελάγους και παρέμεινε επίκαιρη ως και το τέλος της δεκαετίας '60. Η θάλασσα αντιμετωπίστηκε ως πηγή αυτογνωσίας αλλά και βιολογικής συνείδησης. Το φυσικό περιβάλλον στα σχετικά διηγήματα, τις ταξιδιωτικές αφηγήσεις αλλά και στα μυθιστορήματα, δεν είναι μόνο αισθητικής τάξης, αλλά με κάποιες περισσότερο ή λιγότερο έντονες αποχρώσεις, είναι και βιολογικής. Είναι η αρχέγονη πηγή της ύπαρξης του ελληνισμού, η πηγή της ιστορίας και του πολιτισμού του.

166.Τι είναι ο αστικός ρεαλισμός και ποιοι οι εκπρόσωποί του; Τι είδους μυθιστόρημα καλλιέργησαν; (σελ. 420)

Ο ρεαλισμός που καλλιεργήθηκε από τους συγγραφείς τους κέντρου των Αθηνών. Πρόκειται για τον φιλελεύθερο αστικό κύκλο που εμφανίστηκε στα γράμματα κυρίως από το 1930 και μετά. Η διαφορά τους από την προηγούμενη ομάδα είναι οι αστικές καταβολές τους και η αστική τους παιδεία, καθώς και η μεγαλύτερη εξοικείωσή τους με την ευρωπαϊκή λογοτεχνία.
Κύριοι εκπρόσωποι του αστικού ρεαλισμού είναι ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο Μ. Καραγάτσης, ο Άγγελος Τερζάκης και ο Κοσμάς Πολίτης.
Τα βασικά χαρακτηριστικά των μυθιστορημάτων τους είναι:
α. το αστικό πλαίσιο δράσης
β. ο κοινωνικός προβληματισμός και η ιδεολογική φόρτιση
γ. η έμφαση στο άτομο και στην εσωτερική του ζωή
δ. ο ρεαλισμός αλλά και η χρήση νεωτερικών αφηγηματικών τεχνικών
Το μυθιστόρημα καλλιεργήθηκε με αρτιότερο τρόπο, αφού απομακρύνθηκε από το πλαίσιο της βιωματικής εμπειρίας και της αυτοβιογραφικής μορφής.

167.Η “Αργώ” του Θεοτοκά (σελ. 421)

Το έργο που κατ' εξοχήν συμπυκνώνει και πραγματώνει τις νέες ιδεολογικές κατευθύνσεις και αναζητήσεις, είναι η “Αργώ” του Γ. Θεοτοκά. Το έργο γράφτηκε το 1933 και πήρε οριστική μορφή το 1936. Στο περιβάλλον της Πόλης και κυρίως της αθηναϊκής κοινωνίας του μεσοπολέμου, οι νέοι του σωματείου με το όνομα ΑΡΓΩ, αναπαριστούν την αναζήτηση της ελληνικής ταυτότητας, που καταλήγει σε διαψεύσεις και απογοητεύσεις, όταν αντιπαρατίθεται με την πνευματική ηγεμονία της Δύσης. Το ταξίδι της ΑΡΓΩΣ, το ταξίδι του ελληνισμού και της νέας ανήσυχης ριζοσπαστικής γενιάς, που αναζητά έναν νέο ουμανισμό, είναι ατελέσφορο καθώς το Χρυσόμαλλο Δέρας δεν θα βρεθεί ποτέ.
Σύμφωνα με τον Τζιόβα, στην ΑΡΓΩ ο Θεοτοκάς εκφράζει την αναζήτηση της εθνικής ταυτότητας και τον ριζοσπαστικό ρόλο των νέων.

168.Το “Λεμονοδάσος” του Πολίτη (σελ, 422)

Το έργο (1930) συνιστά τομή με τη ζωντάνια του, τα νεανικά του πρόσωπα, με την απόδοση του φυσιολατρικού περιβάλλοντος, το σφρίγος της ζωής αλλά και την πλήρη απομάκρυνσή του από τα ηθογραφικά πρότυπα. Σύμφωνα με τον Vitti το “Λεμονοδάσος” είναι το κατ' εξοχήν αντικαρυωτακικό μυθιστόρημα που γράφτηκε στα πρώτα χρόνια δράσης της γενιάς του '30. Όμως η παρουσία του θανάτου αποκαλύπτει διαστάσεις που υπερβαίνουν τη μυθιστορηματική πλοκή και αγγίζουν πανανθρώπινα υπαρξιακά ερωτήματα.

169.Η “Eroica” του Πολίτη (σελ. 422)

Αποτελεί το ωριμότερο προπολεμικό (1937) μυθιστόρημα του Κοσμά Πολίτη και ένα από τα σημαντικότερα της νεότερης πεζογραφίας μας. Μέσα από τις περιπέτειες μιας ομάδας παιδιών που βρίσκονται στην πρώιμη εφηβεία, ο συγγραφέας περιγράφει την οδυνηρή συνειδητοποίηση της αναπόφευκτης ενηλικίωσης, η οποία είναι άρρηκτα δεμένη με τον έρωτα και τον θάνατο. Το μυθιστόρημα δομείται πάνω στην αντίθεση μεταξύ του οικείου και του αλλότριου, μεταξύ του ονειρικού κόσμου των εφήβων και του κόσμου των μεγάλων που απηχεί την ψυχρή πραγματικότητα.

170.Τα έργα του Καραγάτση με τους ξενόφερτους ήρωες (σελ. 423-424)

-”Συνταγματάρχης Λιάπκιν” (1933)
-”Μεγάλη Χίμαιρα” (1936)
-”Γιούγκερμαν” (1938)
Οι ξενόφερτοι ήρωες απηχούν το κλίμα κοσμοπολιτισμού που χαρακτήριζε πολλά έργα του μεσοπολέμου. Οι ιστορίες του Καραγάτση δεν διαδραματίζονται σε ξένους τόπους, αλλά οι ήρωες προέρχονται από το εξωτερικό και συνήθως βρίσκονται σε συγκρουσιακή επαφή με το ελληνικό περιβάλλον.

171.Ποιες είναι οι γυναίκες εκπρόσωποι της περιόδου; (σελ. 424)

-Λιλίκα Νάκου (“Οι παραστρατημένοι”)
-Έλλη Αλεξίου (“Γ' Χριστιανικόν Παρθεναγωγείον”)
-Μέλπω Αξιώτη (“Δύσκολες Νύχτες”)
Οι γυναίκες συγγραφείς της περιόδου, χρησιμοποίησαν το αυτοβιογραφικό πρώτο πρόσωπο για να μεταβιβάσουν το βιωματικό υλικό στο κείμενο.

172.Οι αφηγηματικές τεχνικές της γενιάς του '30 (σελ. 425-428)

1.Χρονική διάταξη των γεγονότων: Οι πεζογράφοι που ανήκουν στην Αιολική Σχολή, προτιμούν την παρατακτική διάταξη των γεγονότων, ενώ εκείνοι που εκφράζουν τον αστικό ρεαλισμό ακολουθούν μια πιο σύνθετη οργάνωση (εναλλασσόμενα επίπεδα χρόνου, χώρου και προοπτικής).
2.Αφηγητής: Όλοι οι πεζογράφοι της περιόδου είναι παντογνώστες αφηγητές και κυρίως των μυθιστορημάτων σύνθετης δομής.
3.Λόγος: Είναι ευθύς, όταν ο συγγραφέας μιλάει σε α' πρόσωπο, πλάγιος όταν αφήνει τα πρόσωπα να μιλούν μόνα τους και ελεύθερος (ανεξάρτητος πλάγιος λόγος) όταν εκφράζει τις σκέψεις των ηρώων του αλλά σε γ' πρόσωπο.
4.Οπτική γωνία: Οι μυθιστοριογράφοι της γενιάς του '30 γράφουν στην πλειοψηφία τους εναλλάσσοντας την οπτική τους γωνία, καθ' ότι και τα έργα τους είναι περισσότερο σύνθετα. Δε λείπουν ωστόσο, περιπτώσεις όπου η οπτική γωνία είναι αμετακίνητη.
5.Εσωτερικός μονόλογος: Πρωτοεμφανίζεται στην ελληνική πεζογραφία με τη γενιά του '30. Χρησιμοποιείται κυρίως από τους μοντερνιστές αλλά και από τους πεζογράφους του αστικού ρεαλισμού, αν και σε μικρότερο βαθμό και αποδίδεται ή με ευθύ ή με ανεξάρτητο πλάγιο λόγο.

173.Πως χρησιμοποιεί ο Καραγάτσης τον εσωτερικό μονόλογο; (σελ. 429)

Έτσι ώστε να ζωντανεύει τους ήρωες του και να βάζει τον αναγνώστη στη ροή της συνείδησής τους. Ο Καραγάτσης ξέρει να στήνει μυθοπλαστικούς ιστούς και να δίνει σάρκα και οστά στα πρόσωπα του έργου του, χωρίς η επέμβασή του να γίνεται άμεσα αντιληπτή.

174.Τι είναι το ρεαλιστικό μυθιστόρημα; (σελ. 430)

Το μυθιστόρημα που στηρίζεται σε συμβάσεις και αφηγηματικούς κώδικες οικείους στον αναγνώστη, προκειμένου το κείμενο να μοιάζει με αντανάκλαση της καθημερινής πραγματικότητας.

175.Τι είναι το μοντέρνο μυθιστόρημα; (σελ. 433)

Το μυθιστόρημα που καταλύει όλες τις συμβάσεις της ρεαλιστικής αφήγησης και συχνά θεματοποιεί ακόμη και τη διαδικασία της δημιουργίας του. Η οργάνωση του μυθιστορηματικού υλικού δεν υπακούει πλέον στις δομές του χώρου και του χρόνου και συχνά η πλοκή εκλείπει εντελώς. Ο χώρος και ο χρόνος θρυμματίζονται και προσαρμόζονται στη ροή συνείδησης των προσώπων. Ο παντογνώστης αφηγητής του 19ου αιώνα δίνει τη θέση του σ' έναν αφηγητή με περιορισμένη οπτική γωνία ή πολλαπλές οπτικές γωνίες.

176.Τι γνωρίζετε για τον Στέλιο Ξεφλούδα; (σελ. 434)

Είναι ο πρώτος που καλλιέργησε συστηματικά τον εσωτερικό μονόλογο στη χώρα μας, σε μια πεζογραφία δίχως γεγονότα και υπόθεση. Στα έργα του κυριαρχεί η εξατομίκευση του αντικειμενικού, ενώ είναι σαφείς οι καταβολές απ' τον συμβολισμό και η τάση φυγής. Χαρακτηριστικά της πεζογραφίας του είναι η ιμπρεσιονιστική απόδοση και η ονειρική διάθεση, αλλά και οι παρεμβολές σχολιασμών και δοκιμιακού λόγου (Κ. Στεργιόπουλος).
Έργα του: “Τα τετράδια του Παύλου Φωτεινού”, “Εσωτερική συμφωνία”, “Στο φως του λευκού αγγέλου”.

177.Τι γνωρίζετε για τον Νίκο-Γαβριήλ Πεντζίκη (σελ. 435)

Από το πρώτο του μυθιστόρημα “Ο Ανδρέας Δημακούδης.΄Ενας νέος μονάχος”, που γράφτηκε το 1935, έως το δεύτερο “Ο πεθαμένος και η ανάσταση” (1938), πέρασε από την αποστασιοποιημένη γραφή και το τρίτο πρόσωπο στον συνειρμικό εσωτερικό μονόλογο. Τα υπερρεαλιστικά στοιχεία του πρώτου έργου το καθιστούν κάτι νέο για τη νεοελληνική λογοτεχνία και τη γενιά του '30 (Vitti) ενώ το δεύτερο ανήκει στον μοντερνισμό και είναι αυτοαναφορικό, δηλαδή έχει θέμα την ίδια τη συγγραφή του. Η εκτενής χρήση του εσωτερικού μονολόγου και η συνειρμική γραφή θα χαρακτηρίζουν έκτοτε όλα τα έργα του.

178.Τι γνωρίζετε για τον Γιάννη Σκαρίμπα; (σελ. 435-437)

Ιδιόμορφη περίπτωση πεζογράφου που ασχολήθηκε επίσης με την ποίηση, το θέατρο και το θέατρο σκιών. Έμενε μόνιμα στη Χαλκίδα θέλοντας να προβάλει πνευματικά την περιφέρεια, ενώ ήταν αντίθετος στην λογοτεχνική ηγεμονία της Αθήνας. Εξέδιδε το περιοδικό “Νεοελληνικά Σημειώματα”, το οποίο έκλεισε η μεταξική δικτατορία ως ανατρεπτικό. Ήταν γνωστός για την στάση αμφισβήτησης και την τάση παραδοξολογίας, στοιχεία διακριτά στα μυθιστορήματα του “Το θείο τραγί” και “Μαριάμπας”.
Το πεζογραφικό του έργο δεν βρήκε μεγάλη ανταπόκριση στους κύκλους της εποχής. Η κριτική ασχολήθηκε με αμηχανία αλλά συχνά και με αγανάκτηση, ενώ δεν έλειψαν και οι συγκαταβατικές αναγνώσεις του έργου του.

179.“Το θείο τραγί” του Σκαρίμπα (σελ. 436)

“Το θείο τραγί” (1933) θεωρείται αντιμυθιστόρημα και ο ήρωας του αντιήρωας και πικαρικός, καθώς περιπλανάται ζώντας παρασιτικά, πάντα στο κοινωνικό περιθώριο. Σε μια ιστορία που κυριαρχούν τα άγρια ένστικτα και η δύναμη του κακού, ανατρέπονται οι αξίες και η ηθική.
Ο ήρωας είναι άνθρωπος του περιθωρίου, ο οποίος έχει γνώση της ιδιαιτερότητάς του. Η αφήγηση ξεκινά σε τρίτο πρόσωπο αλλά γρήγορα περνάει στο πρώτο, δίνοντας το λόγο στον ήρωα που γίνεται και αφηγητής. Η ασάφεια του χώρου και του χρόνου, συνοδεύονται από μια εξίσου άναρχη χρήση της γλώσσας. Το λεξιλόγιο είναι προσωπικό, όπου συγχωνεύονται αρμονικά λέξεις της καθαρεύουσας και της δημοτικής, της τοπικής διαλέκτου και της αργκό, αντιστροφές ρημάτων, παρενθέσεις κλπ, καθώς και συγχώνευση εξωτερικών περιγραφών με εσωτερικό μονόλογο.

180.Τι γνωρίζετε για τον Γιάννη Μπεράτη; (σελ. 438)

Αιρετική περίπτωση, καθώς δεν συμμετείχε σε ομαδικές εκδηλώσεις των ομοτέχνων του αλλά ούτε ενστερνίστηκε τις ιδεολογικές τους κατευθύνσεις σχετικά με την ελληνικότητα. Τα έργα του δεν ανταποκρίνονται στον αστικό ρεαλισμό και οι πολεμικές του αφηγήσεις δεν διαπνέονται από το αντιπολεμικό πνεύμα της Αιολικής Σχολής. Ο εσωστρεφής τρόπος με τον οποίο βίωνε τα γεγονότα, τον οδήγησε σε μια γραφή βιωματική και αυτοβιογραφική, χωρίς να λείπουν και τα μυθιστορήματα φαντασίας. Η τεχνική του Μπεράτη στηρίζεται σε μια γραφή φαινομενικά απλή που κατορθώνει όμως να διυλίζει την εξωτερική πραγματικότητα μέσα από τη συνείδηση του συγγραφέα.
Γνωστότερα έργα του, η “Διασπορά”, ο “Αυτοτιμωρούμενος”, το “Οδοιπορικό” και το “Πλατύ ποτάμι”.

181.Οι κυριότερες αφηγηματικές και υφολογικές τεχνικές της Μέλπως Αξιώτη (σελ. 439)

Η θεματική της συμφωνεί με τις κατευθύνσεις της Αιολικής Σχολής αλλά και του ηθογραφικού ρεαλισμού. Η νεωτερικότητά της, που σκανδάλισε τους σύγχρονούς της, εδράζεται στην τεχνική της, καθώς δεν υπάρχει συνέπεια στην αφήγηση και στην παρατεταμένη χρήση του εσωτερικού μονολόγου.
Στοιχεία που συνδέουν το έργο της με τον υπερρεαλισμό είναι η συντακτική χαλαρότητα, η απελευθέρωση της αφηγηματικής αλληλουχίας από τη συμβατική λογική οικονομία (Vitti) και η διάρρηξη των λογικών σχημάτων.


13ο Κεφάλαιο
Η ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΗ ΠΟΙΗΣΗ (1944-1974)

182.Πως ορίζονται οι μεταπολεμικοί λογοτέχνες; (σελ. 461)

Μεταπολεμικοί λογοτέχνες είναι όσοι γεννήθηκαν ανάμεσα στα έτη 1917-1940 και εξέδωσαν λογοτεχνικό βιβλίο στη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου.

183.Σχολιάστε τη διάκριση ανάμεσα στην 1η και τη 2η μεταπολεμική γενιά (σελ. 461-462)

Στην 1η μεταπολεμική γενιά εντάσσονται οι λογοτέχνες που γεννήθηκαν μεταξύ των ετών 1917-1928, ενώ στη 2η όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1929-1940.
Η παραπάνω κατηγοριοποίηση στηρίζεται στο αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι η χρονική απόσταση και η διαφορετική σχέση με τα κοσμοϊστορικής σημασίας γεγονότα, αποτελούν διαμορφωτικούς παράγοντες της πνευματικής και κοινωνικής συνείδησης των μεταπολεμικών λογοτεχνών. Πολλοί από τους ηλικιακά μεγαλύτερους συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση και έζησαν τις διώξεις του Εμφυλίου, τη στιγμή που οι υπόλοιποι, εξαιτίας της μικρότερης ηλικίας τους, είχαν μια έμμεση αντίληψη των γεγονότων. Αυτοί έζησαν στον απόηχο των κοινωνικών αγώνων και βίωσαν τη διάψευση των οραμάτων τους και το αίσθημα της ήττας.

184.Ποιες είναι οι 3 τάσεις της μεταπολεμικής ποίησης; Αναφέρετε 3 εκπροσώπους κάθε τάσης (σελ. 463-464)

1.Πολιτική ποίηση (Λειβαδίτης, Αναγνωστάκης, Πατρίκιος)
2.Από τον κοινωνικό προβληματισμό στην ποίηση της υπαρξιακής εμπειρίας (Σινόπουλος, Σαχτούρης, Δημουλά)
3.Μετα-υπερρεαλιστική ποίηση (Χατζηλαζάρου, Κακναβάτος, Αραβαντινού)

185.Ποια είναι τα κυριότερα θέματα της μεταπολεμικής ποίησης; (σελ. 465)

Σύμφωνα με τον Μαρωνίτη:
-Κοινά βιώματα
Σύμφωνα με τον Κεχαγιόγλου
-Εμπειρία του πολεμικού και πολιτικού αγώνα
-Αντίσταση
-Στρατόπεδα, φυλακές, εξορίες
-Ειρήνη και προβλήματα προσαρμογής
-Επιπτώσεις της ήττας
-Πολιτική αμφισβήτηση
-Αντίσταση στη φθορά του χρόνου
-Υπαρξιακή αγωνία μπροστά στο θάνατο, τη ζωή, τον έρωτα
-Εφιαλτικότητα της σύγχρονης εποχής
-Μοναξιά και αλλοτρίωση
-Πίκρα και σκοτάδι
-Νεκροί
-Φωνές και κραυγές κ.ά.
Άλλα θέματα:
-Έλλειψη ιδεολογικής πίστης
-Κενό
-Αίσθηση αδιεξόδου στις ανθρώπινες σχέσεις
-Ανορθόδοξες ερωτικές τάσεις

186.Περιγράψτε την επίδραση του Ρίτσου στους μεταπολεμικούς ποιητές (σελ. 467)

Πρόκειται για επίδραση που εκδηλώθηκε με τη συγγραφή μεγάλων μεγάλων ποιητικών συνθέσεων, οι οποίες διαπνέονται από επικούς τόνους και αγωνιστική αισιοδοξία, όπως οι πρώτες ποιητικές συλλογές του Λειβαδίτη. Άλλωστε η συνύπαρξη των ποιητών στην εξορία, έδωσε την ευκαιρία στους νέους (π.χ. στον Πατρίκιο) να μαθητεύσουν κοντά στον αναγνωρισμένο ποιητή της Αριστεράς, ο οποίος δημιούργησε ένα είδος “ποιητικού φροντιστηρίου” στη Μακρόνησο. Ωστόσο η σταδιακή συνειδητοποίηση της ιδεολογικής κρίσης από την πλευρά των μεταπολεμικών ποιητών, οδήγησε βαθμιαία στην υποχώρηση της ποιητικής επίδρασης του Ρίτσου, όσον αφορά την κοινωνική λειτουργία του ποιητικού λόγου.

187.Ποιοι (παλαιότεροι) ποιητές άσκησαν επίδραση στους μεταπολεμικούς; (σελ. 469)

Αρκετοί μεταπολεμικοί ποιητές έδειξαν ενδιαφέρον για τη μεγαλόπνοη ποίηση του Σολωμού, του Κάλβου και του Σικελιανού. Άλλοι, για τους ελάσσονες ποιητές του μεσοπολέμου (Πορφύρα, Ουράνη, Φιλύρα, Λαπαθιώτη), ίσως επειδή διέκριναν αντιστοιχίες ανάμεσα στον ψυχισμό αυτών των ποιητών και στη διαταραγμένη συνείδηση του μεταπολεμικού ανθρώπου.
Δύο όμως ήταν οι ποιητές που συντέλεσαν καθοριστικά στη διαμόρφωση και την ωρίμανση των μεταπολεμικών ποιητών: ο αυτόχειρας Καρυωτάκης, με την κριτική και σατιρική του διάθεση και ο Καβάφης, με την ιστορική αίσθηση, τον φιλοσοφικό προβληματισμό και την ειρωνεία απέναντι σε φαινόμενα ηθικής παρακμής.

188.Η σχέση με την παραδοσιακή και τη μοντέρνα ποίηση (σελ. 469-470)

Οι μεταπολεμικοί ποιητές συνεχίζουν τη μοντέρνα-σύγχρονη ποίηση, γράφοντας σε ελεύθερο στίχο και επιδιώκοντας την ανανέωση της ποίησης. Από την παράδοση αντλούν επιλεκτικά ορισμένα στοιχεία (π.χ. δημοτικό τραγούδι, δεκαπεντασύλλαβο, λεξιλόγιο, σύμβολα κλπ)

189.Η γλώσσα και το ύφος της μεταπολεμικής ποίησης (σελ. 471)

Το γλωσσικό υλικό των μεταπολεμικών ποιητών προέρχεται από την καθημερινή ζωή, τον προφορικό λόγο και ειδικά τη λαϊκή γλώσσα. Χαρακτηριστική είναι επίσης η αναζήτηση τολμηρών γλωσσικών πειραματισμών βασισμένων στην ανατροπή των γραμματικών και συντακτικών κανόνων. Το ύφος τους είναι επίσης αυτό του προφορικού λόγου, που αποσκοπεί στην ανάδειξη των καθημερινών γεγονότων και των ανθρώπινων σχέσεων, σε πηγή συγκίνησης.

190.Τι είναι η πολιτική ποίηση; (σελ. 473)

Η πολιτική ποίηση διαφοροποιείται από τον έντονο κοινωνικοπολιτικό προβληματισμό όλης της μεταπολεμικής γενιάς κατά το ότι αναφέρεται στη μαχητική στράτευση του ποιητή στη μαρξιστική ιδεολογία, με δεδομένο όμως ότι συνδυάζει την πολιτική προπαγάνδα με τη λογοτεχνική αξία. Από τους πολιτικούς ποιητές οι μεγαλύτεροι ηλικιακά, συμμετείχαν ενεργά στην Αντίσταση και πλήρωσαν το τίμημα της ήττας της Αριστεράς, ενώ οι μεταγενέστεροι πλήρωσαν με ψυχικά τραύματα και τη στέρηση της δράσης.

191.Τι είναι η ποίηση της αντίστασης; (σελ. 474)

Η ποιητική παραγωγή που οφείλει την έμπνευσή της στην αντίσταση εναντίον των ξένων κατακτητών και που αποσκοπεί στην ανύψωση του φρονήματος των μαχητών και στην ύμνηση των ιδανικών της ελευθερίας.

192.Τι είναι η ποίηση της δοκιμασίας (σελ. 474)

Η ποιητική παραγωγή που αναφέρεται στην ήττα της αριστερής παράταξης, που σημειώθηκε σε δύο επίπεδα: αφενός την επικράτηση των νικητών και την άσκηση βίας κατά των αντιφρονούντων (διώξεις, εξορίες, φυλακίσεις) και αφετέρου την ενδοπαραταξιακή ιδεολογική κρίση που σημειώθηκε.

193.Τι είναι η ποίηση της ήττας; (σελ. 475)

Στο ομώνυμο δοκίμιό του ο Λεοντάρης (1963) υποστηρίζει ότι η σύγχρονη ποίηση διακατέχεται από μια ψευδαίσθηση: “πυρήνας της είναι η αίσθηση ότι ο σημερινός άνθρωπος βγαίνει καθημαγμένος από μια ήττα, που δε σημαδεύει ανεξίτηλα μονάχα τον ελληνικό χώρο, αλλά είναι γενικότερα ήττα της ανθρωπότητας και του πολιτισμού”.

194.Ποιητική και πολιτική ηθική, κατά τον Μαρωνίτη (σελ. 476)

Ο όρος του Μαρωνίτη (1976) δηλώνει ότι από τη σύμπραξη της ποιητική πράξης με την πολιτική δράση, προέκυψε μια νέου τύπου ηθική.

195.Ποιο είναι το στίγμα της ποίησης του Σινόπουλου; (σελ. 478)

Ο Σινόπουλος έζησε και εξέφρασε το “τοπίο θανάτου” της μεταπολεμικής εποχής. Ο “επιζών” του έργου του “Νεκρόδειπνος” είναι μια διχασμένη προσωπικότητα που βασανίζεται από το βίωμα του θανάτου και συνδέει την ύπαρξή του με το παρελθόν.
Αρχικά παρουσιάζει αισθητές επιρροές από Σεφέρη, Eliot και Pound και χρησιμοποίησε τη μυθική μέθοδο. Κατόπιν έδωσε στις ποιητικές του αναζητήσεις, ιστορική διάσταση.

196.Ποιο είναι το στίγμα της ποίησης του Καρούζου; (σελ. 479)

Ο Καρούζος ακολούθησε μια μοναχική πορεία αρνούμενος την πολιτική, ιδεολογική ή ποιητική ένταξη. Μεταβαίνει συνεχώς σε διαφορετικά πεδία προβληματισμού και υπαρξιακών αναζητήσεων. Η ποιητική του γλώσσα συνδυάζει την εκφραστική τόλμη με τη συναισθηματική φόρτιση του καθημερινού λόγου.

197.Ποιο είναι το στίγμα της ποίησης του Παπαδίτσα; (σελ. 480)

Ο ποιητικός του λόγος χαρακτηρίζεται από εσωστρέφεια και λυρικότητα. Ξεκίνησε ως υπερρεαλιστής, αλλά αργότερα ανοίχτηκε σε όλα τα πεδία του λυρικού λόγου, εστιάζοντας στον έρωτα, την υπαρξιακή αγωνία του ανθρώπου και τη μεταφυσική αναζήτηση του Θεού.

198.Περιγράψτε τη θεματική των ποιητών του κοινωνικού προβληματισμού (σελ. 480)

Η θεματική αυτών των ποιητών στηρίζεται κυρίως στις ποικίλες εκφάνσεις του ανθρώπινου βίου: τη σχέση του ανθρώπου με τον περιβάλλοντα κόσμο (φύση, πολιτισμός, κοινωνικές δομές, ανθρώπινες σχέσεις), με έμφαση στην αποτύπωση των συναισθηματικών αντιδράσεων μπροστά στις δραματικές κορυφώσεις της ζωής (έρωτας, θάνατος), ενώ υποχωρεί εμφανώς η ιδεολογική σημασιοδότηση του ποιητικού λόγου.
Σ' αυτήν την χαμηλόφωνη ποίηση, κυριαρχούν τα ενδόμυχα αισθήματα της υπαρξιακής αγωνίας, στοιχεία που ανταποκρίνονται στη στάση ζωής των μεταπολεμικών ποιητών απέναντι στην εποχή τους.

199.Η σχέση του Σαχτούρη με τον υπερρεαλισμό της γενιάς του '30 (σελ. 482)

Η φιλική σχέση του Σαχτούρη με τους υπερρεαλιστές της γενιάς του '30 (ιδιαίτερα με τον ζωγράφο και ποιητή Εγγονόπουλο), επηρέασε σημαντικά τη μορφή και το περιεχόμενο της ποίησης του. Γι' αυτόν τον λόγο, η επίδραση της υπερρεαλιστικής τεχνικής εντοπίζεται κυρίως στην εικονοποιϊα.
Κύριο χαρακτηριστικό της ποιητικής εικόνας είναι αφενός η αποδέσμευση από τις συμβατικές παραστάσεις της καθημερινότητας, αφετέρου η συνάρτησή της με την εποχή και την αίσθηση αγωνίας ,μέσα από την οποία ο ποιητής, συνειδητά ή υποσυνείδητα, προσλαμβάνει τον κόσμο.

200.Μετα-υπερρεαλιστές ποιητές (σελ. 483-484)

Από τον υπερρεαλισμό ξεκίνησαν πολλοί ποιητές, οι περισσότεροι από τους οποίους στη συνέχεια, αν και διατήρησαν μοντερνιστικά στοιχεία, στράφηκαν σε νέους προσανατολισμούς. Οι μετα-υπερρρεαλιστές ποιητές χρησιμοποίησαν καθημερινό λεξιλόγιο, μικρή έκταση και αφηγηματικό χαρακτήρα στα έργα τους. Οι περισσότεροι κράτησαν μια αποστασιοποιημένη στάση από τους υπερρεαλιστές, με εξαίρεση τον, σταθερά, υπερρεαλιστή Κακναβάτο.
=============================================


Αυτό ήταν.. Cool Cool
_________________
Η διαφορά μεταξύ του ποιος είσαι και του ποιος θες να γίνεις, είναι το τί κάνεις γι' αυτό..
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
e.s.
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Oct 18, 2011
Δημοσιεύσεις: 59

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Ιούλ 13, 2014 10:32 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

κυρίες μου, εξαιρετική δουλειά!!!
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
mxanth
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Dec 11, 2011
Δημοσιεύσεις: 237

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Ιούλ 13, 2014 3:52 pm    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Χρειάζεται πραγματικά ταλέντο για να καταφέρετε να βάλετε τόσο ζουμί σε τόσες λίγες (συγκριτικά με την ύλη) ερωτήσεις.
Είναι σίγουρο πως όσοι πάρουν την ελπ30 φέτος θα σας ευγνωμονούν!
Ε υ χ α ρ ι σ τ ο ύ μ ε Jlobonny και Μirto10! thankspin
_________________
ΕΛΠ10,ΕΛΠ11,ΕΛΠ12, ΕΛΠ20, ΕΛΠ21 και... ΕΛΠ30,ΕΛΠ31
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
faipan
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Oct 01, 2012
Δημοσιεύσεις: 47

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Ιούλ 13, 2014 6:01 pm    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Καταπληκτική δουλειά, κορίτσια σας ευχαριστούμε πολύ
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
lefkada
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Aug 29, 2009
Δημοσιεύσεις: 225
Τόπος: Λευκάδα

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Δευ Ιούλ 14, 2014 8:54 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Σας ευχαριστούμε πάρα πάρα πολύ Very Happy Very Happy
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος Αποστολή email
MBT2
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Jul 06, 2014
Δημοσιεύσεις: 25

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Παρ Αύγ 15, 2014 6:27 pm    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

ευχαριστούμε τόοοοσο πολύ Kneel
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
LEMKOT
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Dec 12, 2012
Δημοσιεύσεις: 94
Τόπος: ΑΘΗΝΑ

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Κυρ Αύγ 17, 2014 8:19 pm    Θέμα δημοσίευσης: Ευχαρίστω Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

MBT2 έγραψε:
ευχαριστούμε τόοοοσο πολύ Kneel
Πραγματικά πολύ καλή δουλειά συγχαρητήρια να είστε καλά, μεγάλη βοήθεια. Ευχαριστώ. Very Happy
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
arissam
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Apr 07, 2011
Δημοσιεύσεις: 54
Τόπος: Θεσσαλονίκη

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Παρ Αύγ 29, 2014 10:35 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

μπράβο ρε θηρία

Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος Αποστολή email
kristi
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Jul 31, 2013
Δημοσιεύσεις: 389

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Παρ Αύγ 29, 2014 11:30 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

mxanth έγραψε:
Χρειάζεται πραγματικά ταλέντο για να καταφέρετε να βάλετε τόσο ζουμί σε τόσες λίγες (συγκριτικά με την ύλη) ερωτήσεις.
Είναι σίγουρο πως όσοι πάρουν την ελπ30 φέτος θα σας ευγνωμονούν!
Ε υ χ α ρ ι σ τ ο ύ μ ε Jlobonny και Μirto10! thankspin


...και λίγα λες...
Είναι πραγματικά αξιοθαύμαστο αυτό το "συλλογικό δημιούργημα" και θεωρούνται τυχεροί αυτοί που φέτος θα το "αξιοποιήσουν"!!!
Θερμά συγχαρητήρια στις κυρίες που γνώρισαν τον περυσινό "σκόπελο" της Ελπ30 και θέλησαν να βοηθήσουν τους επόμενους...
Είναι πράγματι αξιέπαινες!!!
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
elelelef
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Jan 02, 2010
Δημοσιεύσεις: 354
Τόπος: No man's land

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Παρ Σεπ 05, 2014 8:06 pm    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Μπράβο, κορίτσια! Ευχαριστούμε πολύ!!!

hooray
_________________
Δίνε το χέρι σε όποιον σηκώνεται...
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
kavourmas
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Jun 03, 2011
Δημοσιεύσεις: 169
Τόπος: <<< εδώ>>>

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Παρ Νοέ 07, 2014 10:17 am    Θέμα δημοσίευσης: Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Είστε αστέρια... Τι να πω;;;;;; Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Kneel Μπράβο και ευχαριστούμε!!!
_________________
SO F....N’ WHAT???
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
barbiekar
Χρήστης
Χρήστης


Ένταξη: Feb 07, 2012
Δημοσιεύσεις: 35

ΔημοσίευσηΔημοσιεύθηκε: Παρ Νοέ 07, 2014 11:36 pm    Θέμα δημοσίευσης: μπράβο Απάντηση με παράθεση αυτού του μηνύματος

Εύγε!!!! Laughing Laughing Laughing
Επιστροφή στην κορυφή
Επισκόπηση του προφίλ των χρηστών Αποστολή προσωπικού μηνύματος
Επισκόπηση όλων των Δημοσιεύσεων που έγιναν πριν από:   
Δημοσίευση νέας  Θ.Ενότητας   Απάντηση στη Θ.Ενότητα    Ομάδες Συζητήσεων Αρχική σελίδα -> ΕΛΠ 30 Όλες οι Ώρες είναι GMT + 2 Ώρες
Μετάβαση στη σελίδα 1, 2  Επόμενη
Σελίδα 1 από 2

 
Μετάβαση στη:  
Δεν μπορείτε να δημοσιεύσετε νέο Θέμα σ' αυτή τη Δ.Συζήτηση
Δεν μπορείτε να απαντήσετε στα Θέματα αυτής της Δ.Συζήτησης
Δεν μπορείτε να επεξεργασθείτε τις δημοσιεύσεις σας σ' αυτή τη Δ.Συζήτηση
Δεν μπορείτε να διαγράψετε τις δημοσιεύσεις σας σ' αυτή τη Δ.Συζήτηση
Δεν έχετε δικαίωμα ψήφου στα δημοψηφίσματα αυτής της Δ.Συζήτησης





Powered by phpBB 2.0.10 © 2001 phpBB Group
phpBB port v2.1 based on Tom Nitzschner's phpbb2.0.6 upgraded to phpBB 2.0.4 standalone was developed and tested by:
ArtificialIntel, ChatServ, mikem,
sixonetonoffun and Paul Laudanski (aka Zhen-Xjell).

Version 2.1 by Nuke Cops © 2003 http://www.nukecops.com

κανονισμοί/όροι χρήσης | διαφημιστείτε στο eap-forums.gr


Web site engine code is Copyright © 2003 by PHP-Nuke. All Rights Reserved. PHP-Nuke is Free Software released under the GNU/GPL license.
Εμφάνιση Σελίδας σε: 0.280 Δευτερόλεπτα